Vijftiende Persvrijheidsmonitor: Huidige kabinet zet zich niet bepaald in voor persvrijheid
De vijftiende Persvrijheidsmonitor constateert dat de persvrijheid er in Nederland weliswaar goed voor staat, maar laat ook zien dat het huidige kabinet zich niet bepaald inzet voor persvrijheid. Daarnaast worden zorgen geuit over de bezuinigingen op de publieke omroep, schadelijke politieke retoriek richting journalisten en over de mediaconcentratie in ons land.
De monitor opent met een terugblik op het aantal meldingen dat PersVeilig op social media en tegen juridische claims, in 2024 ontving. PersVeilig is het gezamenlijke initiatief van de NVJ, Het Nederlands Genootschap van Hoofdredacteuren, de Politie en het Openbaar Ministerie en heeft als doel de positie van journalisten te versterken tegen geweld en agressie op straat.
In 2024 zijn volgens PersVeilig meer journalisten lastiggevallen dan in de twee jaren daarvoor. In totaal hebben journalisten 249 keer melding gedaan van een incident bij PersVeilig, tegenover 218 keer in 2023 en 198 keer in 2022. Afgelopen jaar zijn bovendien de meeste meldingen gemaakt over bedreigingen (99 keer), discriminatie of intimidatie (72 keer), en fysiek geweld (56 keer). De incidenten vonden voornamelijk mondeling (68 keer) of via sociale media (46 keer) plaats.
Onafhankelijke media
De monitor gaat ook in op de toenemende bezorgdheid over de toegang van de burger tot een verscheidenheid aan onafhankelijke media. Mede daarom is in 2024 de Europese Verordening Mediavrijheid aangenomen. In Nederland zijn er tegelijkertijd zorgen over de voorgenomen overname van RTL Nederland door DPG Media.
2024 was ook het jaar waarin het Europees Parlement en de Raad de Anti-SLAPP-richtlijn aannam. Daarnaast keurde het Comité van Ministers van de Raad van Europa de Aanbeveling ter bestrijding van SLAPPs goed, meldt de monitor. Free Press Unlimited concludeerde al eerder dat de impact van juridische zaken vaak onzichtbaar blijft en onderschat wordt. Robuuste wetgeving is daarom cruciaal om de Nederlandse journalistiek te beschermen tegen (zelf)censuur, aldus de monitor.
Lees hier over het anti-Slapp dossier
Tot slot bevat de Persvrijheidsmonitor een overzicht van kwesties waarin het Persvrijheidsfonds journalisten financieel bijstond. Bijvoorbeeld toen fotojournalist Marco de Swart met succes in hoger beroep ging bij zijn zaak tegen de politie. De zaak betrof de aanhouding van De Swart, toen hij samen met actievoerders van Extinction Rebellion (XR) onderweg was naar de A12 voor een voorgenomen wegblokkade.
De Persvrijheidsmonitor is opgesteld door mr. Otto Volgenant, advocaat bij Boekx Advocaten, Media, IP & Privacy en prof. dr. Tarlach McGonagle is hoogleraar Mediarecht & Informatiesamenleving bij de Universiteit Leiden en universitair hoofddocent werkzaam bij het Instituut voor Informatierecht van de Universiteit van Amsterdam.
Ga hier naar de Persvrijheidsmonitor 2024 [pdf]
Op 3 mei, de Dag van de Persvrijheid, wordt traditiegetrouw de Persvrijheidsmonitor gepubliceerd met een overzicht van de ontwikkelingen op het gebied van de persvrijheid in Nederland. De Persvrijheidsmonitor wordt jaarlijks in opdracht van het Persvrijheidsfonds uitgegeven en wordt mede mogelijk gemaakt door de Coornhert Stichting.
De 15de editie bespreekt de ontwikkelingen in de periode van begin 2024 tot de Dag van de Persvrijheid 2025. Het onderzoek voor deze editie werd half april 2025 afgesloten. De Persvrijheidsmonitor 2024 is een uitgave van het Persvrijheidsfonds en is mede mogelijk gemaakt door de Coornhert Stichting.
Praat mee