— vrijdag 19 februari 2010, 09:47 | 6 reacties, praat mee

Vaarwel Zembla, goodbye Argos

Zembla (Vara), Reporter (KRO) en Argos (VPRO en Vara), de onderzoeksprogramma’s van de publieke omroep, dreigen omgebracht te worden door het schuiven met zendtijden en budgetten. Het lijkt een paradox: de managers van de NPO (Nederlandse Publieke Omroep) betuigen met de mond graag hun liefde voor het genre. Waarom worden de redacties van de meest spraakmakende journalistieke programma’s dan toch structureel door hen getreiterd en bedreigd?, vraagt Kees Schaepman zich af.

Ik ben in een recent verleden, als hoofdredacteur van de VPRO Radio, verantwoordelijk geweest voor het wel en wee van Argos. Ik weet dus dat onderzoeksjournalisten zich al snel financieel gekortwiekt en in hun bestaan bedreigd voelen. Ik weet ook dat zij houden van het geluid van de noodklok. Dat is trouwens begrijpelijk. Hun werk kost tijd, de telefoonrekeningen zijn hoog en de waardering is - wat hen betreft - nooit voldoende. Collega’s bij andere programma’s beschouwen hen vaak als prima donna’s. En in directiekamers borrelt wel eens de vraag op of het werkelijk loont om jarenlang te spitten naar waarheden over, bijvoorbeeld, Irak of Uruzgan waar niemand echt blij mee is. Natuurlijk – ook omroepbestuurders zijn trots op scoops van hun eigen special forces. Maar vier telefoontjes en een middag in de bibliotheek, dat is in hun ogen ook al diepgravend journalistiek onderzoek.

Dit keer is er meer aan de hand dan het gebruikelijke touwtrekken en kissebissen, vrees ik.
De KRO verliest de zendtijd van Goedemorgen Nederland aan nieuwkomer Wakker Nederland. Als wiedergutmachung wordt de katholieke omroep uitzicht geboden op een renaissance van Brandpunt. Dat komt goed uit in het kader van de wonderbaarlijke herrijzenis van de verzuiling. Voor Brandpunt is natuurlijk zendtijd nodig, liefst op een gunstig uur. Die tijd is er – in het tijdslot dat nu is gereserveerd voor onderzoeksjournalistiek. Reporter verdwijnt in die opzet uit dat tijdslot. Geen nood, dan moet het Nieuwe Brandpunt maar, naast opiniering, ook nog wat aan onderzoek doen. Wie weet wat de erfgenamen van Ad Langebent nog weten op te diepen uit de kelders van het Vaticaan!
Adieu Reporter.
En Zembla? Dat moet dan maar, met minder geld, opschuiven naar een minder gunstig tijdslot.

Het is de logica van de veemarkt. En dat is in dit geval een catastrofale logica, die een kettingreactie tot gevolg zal hebben. Als de Vara ervoor kiest Zembla te laten voortbestaan, dan zal de omroep er uit eigen middelen voor moeten betalen. Maar Vara en VPRO gebruiken al eigen geld om Argos in stand te houden. De kans dat de Vara bereid zal blijken om straks twee onderzoeksprogramma’s (ten dele) zelf te financieren lijkt mij klein. Vaarwel Zembla, good bye Argos.

Een goed onderzoeksprogramma vraagt om geld, tijd en goede journalisten. Maar dat is niet genoeg. Er is ook continuïteit vereist. En samenhang. Een onderzoeksteam creëer je niet op papier door het aantal fte’s en een budget vast te stellen. Er is bevlogenheid vereist, om maar eens een katholieke term te gebruiken. En synergie, om ook het eigentijdse jargon niet te vergeten. En een zekere mate van monomanie. Het opbouwen van zo’n team vraagt om inzicht en geduld. Dat inzicht ontbreekt bij de beleidsmakers in Hilversum. Dat dreigt te leiden tot euthanasie op springlevende programma’s ten dienste van Wakker Katholiek Nederland.

Kees Schaepman is freelance journalist

Bekijk meer van

Praat mee

6 reacties

Alexander Nijeboer, 24 februari 2010, 10:27

Dan blijft er gelukkig meer geld over voor spelletjesprogramma’s en real lifesoaps uit Palingdorp…

Als deze ontwikkeling niet zo ernstig was, had ik met deze wat cynische reactie kunnen volstaan. Kees Schaepman spreekt van euthanasie op springlevende programma’s.

Ik spreek zonder pathetische bijbedoeling eerder van een moordaanslag op de meest kritische volgers van onze democratie.

Wie moeten er nu nog aan onderzoeksjournalistiek doen? Individuele journalisten zijn te kwetsbaar, kranten hebben er de middelen niet meer voor en websites blijft vaak geamateur in de marge.

Ik vond Nova, Zembla, Reporter en Argos al jaren als journalistieke waakhonden van veel groter belang dan de Volkskrant, NRC of Telegraaf. Om over de rest maar niet te spreken… Fijn dat bij de Publieke Omroep de publieke belangen zo serieus worden genomen. Doek de TROS op en gebruik dat budget voor onderzoeksjournalistiek!

Alexander Nijeboer, 24 februari 2010, 11:01

Veelzeggend vind ik trouwens dat het doodstil blijft. Wie zoals ik een storm aan verontwaardigde reacties verwacht, kan slechts verbijsterd zijn over zoveel apathie.
Dit bericht nu al 5 dagen online staat, met 1 reactie!
Kennelijk wordt een niets-aan-de-hand-spelletjesprogramma als Lingo! van landsbelang geacht want daar sprak zelfs Balkenende zich over uit na een storm van protest.
Het de nek om draaien van kritische volgers zal hem vast tevreden stellen. Is er zo meteen gelukkig niemand die een onderzoek doet naar misstanden in Uruzgan of de legitimiteit van onze aanwezigheid aldaar eens onder de loep neemt.

Frank de Hooge, 24 februari 2010, 12:37

@ Alexander, misschien is dat omdat mensen een beetje moe worden van die noodkreten van Kees Schaepman. Werkt prima hoor om zijn troetelprogramma Argos te laten overleven, maar echt heel erg interessant is het natuurlijk verder niet. Argos maakt drie à vier keer per jaar nieuws, is de rest van het jaar vooral druk met het opwarmen van oude kliekjes en daarnaast hanteren ze een vorm van radio-maken die stamt uit de jaren zeventig van de vorige eeuw. Ik zou het eerlijk gezegd niet heel erg vinden als dat programma verdwijnt. Maar ik gun Kees zijn lobby verder wel hoor. Wens hem succes.

Alexander Nijeboer, 25 februari 2010, 13:31

@Frank, je zou gelijk hebben als het alleen om Argos ging. Als ook Nova, Zembla en Reporter op de helling staan dan vind ik dat vrij verontrustend. Overigens is 3 a 4 keer per jaar nieuws maken meer dan ik menig dagblad op dit moment zie doen…

Spinhof, 25 februari 2010, 18:40

Desastreuze omroeppolitiek zegeviert en walst dat wat boven het maaiveld uitsteekt weer plat. Het ene compromis met het andere afgedekt. Inderdaad gaat het niet alleen om Argos (een verademing om de zaterdag), maar ook om Nova, Zembla en Reporter. En ook dat een van ‘de beste interviewers’  (Elsevier-hoofdredacteur Arendo Joustra) Clairy Polak verdwijnt. In Hilversum is de Spaarlamp het officiële licht!

Frank de Hooge, 26 februari 2010, 19:37

wat een dramaqueens hier. Clairy Polak verdwijnt helemaal niet van de TV maar (waarschijnlijk) bij Nova. Haar baas wil liever een ander programma maken. Dus kan Clairy twee keer per week op dezelfde zender, voor gemiddeld meer kijkers een ander programma presenteren. Nou èn? Dat Reporter onderzoeksjournalistiek wordt genoemd vind ik nogal devaluatief (is dat een woord). En Alexander, ik denk dat de meeste kranten wel aan 3 à 4 keer nieuws komen per jaar hoor. Ik zal Argos niet missen, maar gezien de luidruchtige lobby van Argos zal het programma wel overleven. Leuk voor ze, maar als het(zoals Schaepman veronderstelt) ten koste gaat van Zembla (wel goed gemaakt, wel vaak nieuws) dan zou ik dat wel jammer vinden.

Colofon

Villamedia is een uitgave van Villamedia Uitgeverij BV

Postadres

Villamedia Uitgeverij BV
Postbus 75997
1070 AZ Amsterdam

Bezoekadres

Johannes Vermeerstraat 22
1071 DR Amsterdam

Contact

redactie@villamedia.nl

Redactie (tips?)

Dolf Rogmans
Hoofdredacteur

Marjolein Slats
Adjunct-hoofdredacteur

Linda Nab
Redacteur

Lars Pasveer
Redacteur

Trudy Brandenburg-Van de Ven
Redacteur

Anneke de Bruin
Vormgever

Marc Willemsen
Webontwikkelaar

Vacatures & advertenties

redactie@villamedia.nl

Bereik

Villamedia trekt maandelijks gemiddeld 120.000 unieke bezoekers. De bezoekers genereren momenteel zo’n 800.000 pageviews.

Rechten

Villamedia heeft zich ingespannen om alle rechthebbenden van beelden en teksten te achterhalen. Meen je rechten te kunnen doen gelden, dan kun je je bij ons melden.