website over journalistiek

x

Villamedia heeft een app

 

Exclusieve inhoud Sluiten

Een NVJ-lid heeft dit artikel met je gedeeld. Gratis een maand alles lezen? Klik hier.

Een NVJ-lidmaatschap geeft je recht op:

  • Persoonlijk advies
  • Juridisch advies & rechtsbijstand
  • Perskaart
  • Korting op cursussen
  • Villamedia magazine

Word lid Verder lezen

Twintig jonge denkers adviseren media in tijden van polarisatie en filterbubbels

Linda Nab — Geplaatst op woensdag 8 mei 2019, 11:00

© Michael Kooren

Nieuwe tijden Het Stimuleringsfonds geeft twintig jonge denkers een jaar lang de kans om na de denken over de toekomst van de journalistiek. Ze gaan gevraagd en ongevraagd advies uitbrengen. Wel een beetje praktisch. Want ‘mediabedrijven zitten niet te wachten op weer een bakje consultants.’

Door de openstaande ramen van de Social Impact Factory in Utrecht klinkt aan het einde van de dag het geroezemoes van een menigte die na een werkdag de terrassen opzoekt om de eerste stralen lentezon mee te pikken. Binnen stroomt een bont gezelschap van twintig jonge mensen een vergaderzaal in waar op dat moment stoelen in een ruime kring worden opgesteld. Zij doen vanavond iets anders met hun vrije tijd. De komende uren zullen ze hun hoofden breken over de problemen binnen de journalistieke sector, en hoe die op te lossen. Sinds oktober vorig jaar maken ze deel uit van de SVDJ Denktank, een pilotprogramma waarmee het Stimuleringsfonds jonge denkers, tussen de 20 en 30 jaar, een jaar lang de gelegenheid wil bieden om na te denken over de toekomst van de journalistiek en de media­sector – gevraagd en ongevraagd – van advies te voorzien.

‘We zien dat jonge denkers zich nog onvoldoende kunnen uitspreken’, verklaart programmaleider Floor Cornelisse het nut van de Denktank. En dat is jammer, zegt ze. ‘Het ligt vaak aan het feit dat structuren van bestaande nieuwsorganisaties er nog onvoldoende ruimte aan bieden. En ook een beetje aan de generatie zelf. Die is ambitieus en behoorlijk druk. Kijk alleen al naar de deelnemers van deze denktank: zeven van de twintig wisselden het afgelopen halfjaar van functie of baan. Even pas op de plaats maken en naar het brede perspectief kijken; die tijd gunnen veel mensen zichzelf niet. Met dit pilot-programma willen we dat faciliteren en de deelnemers de skills meegeven om belangrijke thema’s te agenderen.’

Uit 150 aanmeldingen selecteerde het fonds eind vorig jaar twintig deelnemers. Ze zijn niet per se alle­maal journalist, maar hebben wel affiniteit met de journalistiek en zijn zonder uitzondering maatschappelijk geëngageerd. Nu staan ze in plukjes bijeen, wachtend tot de bijeenkomst begint, en vertellen, wanneer ze wordt gevraagd naar hun motivatie om hier te zijn, over het belang van de journalistiek voor de democratie. Het woord waakhondfunctie valt. En hoe die functie steeds verder onder druk komt te staan door een steeds sterker ge­polariseerde maatschappij vol filterbubbels.

Een van hen is jurist Djoe Kuils. Hij hield zich als student Informatierecht bezig met thema’s als mediarecht en vrijheid van meningsuiting. Binnenkort wordt hij beëdigd als advocaat op de Zuidas, maar de feeling met journalistiek wil hij niet verliezen. Sterker nog: hij houdt de optie open om de kennis die hij in zijn vakgebied opdoet, ooit in de journalistiek in praktijk te brengen. Hij meldde zich bij de denktank omdat hij zorgen heeft over de journalistiek, en breder: de maatschappij in zijn geheel. ‘Een verzwakte positie van de media is een gevaar voor de samenleving, die op het moment zo gepolariseerd is. De media hebben een belangrijke rol om die polarisatie te verminderen. Daar zouden we veel meer aandacht voor moeten hebben. Ik denk dat ik daar als jurist wat aan kan bij­dragen.’

Eline Post studeerde communicatiewetenschappen en werkt nu als gebruikersonderzoeker bij het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid. Zij ziet voor de journalistiek vooral een uitdaging in het aanhalen van de relatie met de mediaconsument. ‘Ooit was er een linkje tussen de journalist en de burger, maar dat lijkt te verdwijnen. Ik heb het idee dat journalistiek de gemiddelde burger steeds minder interesseert. Terwijl dat de basis is. Als wat je doet niet landt bij je consument, dan ga je voorbij aan het oorspronkelijke doel van de journalistiek.’

Warda El-Kaddouri komt uit de literatuurwetenschappen en noemt zichzelf een typische nieuwsjunkie. ‘Altijd al geweest.’ Maar, merkte ze, langzaamaan veranderde ze van een gewone nieuwsconsument naar iemand die steeds vaker nadacht over de rol van de journalistiek in de maatschappij. ‘Wat me media-breed opviel, is een shift in de manier waarop er over minderheden wordt gesproken in de media na 9/11’, zegt El-Kaddouri, kind van ouders met Marokkaanse roots. Zelf groeide ze op in West Vlaanderen, en sinds tweeënhalf jaar woont ze in Amsterdam. Dat ze van kinds af aan werd geconfronteerd met naar haar beleving steeds heftiger wordende stereotyperingen in de media, is een van de redenen die haar hier bracht. ‘Ik dacht steeds: het gaat over mij, en het gaat tegelijkertijd niet over mij. Dat maakte een soort activisme in me los. Ik wil dat omzetten in iets positiefs.’

Vertrouwen
Een paar keer per maand komt de groep bijeen om met elkaar en externen aan de slag te gaan met dit soort actuele journalistieke vraagstukken. De afgelopen weken werd gesproken met verschillende mediapartijen, trainers en coaches om de deelnemers op weg te helpen. Vanavond gaat het over de kunst van het lobbyen. Hoe zorg je dat hetgeen je wilt agenderen bij de juiste partij terecht komt? Daarom vertelt kunstenares Tinkebell in de kring hoe ze zichzelf liet steriliseren om aandacht te krijgen voor fosforproblematiek. En lobbyist Marjolijn Vencken gaat in op lobbypraktijken van grote corporates. Belangrijk, zegt programmaleider Cornelisse, want de deelnemers moeten in september, als het programma eindigt, hun eigen thema’s kunnen agenderen.

Onder de paraplu van het jaarthema ‘Vertrouwen’ hebben ze het afgelopen half jaar vijf thema’s geformuleerd die in werkgroepen verder worden uitgewerkt. Eén groep houdt zich bezig met hoe nieuwe verdienmodellen de kwaliteit van de journalistiek kunnen verbeteren. Een andere denkt na over hoe digitale innovaties de traditionele media versterken. Er wordt gekeken naar hoe redacties kunnen worden aangespoord tot actie als het gaat om het diversiteitsvraagstuk, hoe journalistiek en burger nader tot elkaar kunnen komen. En er wordt gezocht naar methoden voor journalistieke zelfreflectie.

Spiegel
‘Voor alle problemen die in de sector spelen, wijzen mediabedrijven en journalisten vaak naar externe factoren als oorzaak. Ze houden zichzelf niet vaak een spiegel voor. Maar voor elke vinger die naar buiten wijst, wijzen er vier naar binnen’, zegt Aylin Özalp wat later op de avond aan een statafel. In het dagelijks leven werkt ze voor European Press Prize, nu maakt ze deel uit van de werkgroep die over zelfreflectie gaat. Samen met Nouska du Saar (Radio Dabanga) Koen Freijssen (RTV Rijnmond) en de vanavond afwezige Willem Vermeltfoort (Omroep Friesland). Du Saar: ‘Het argument dat altijd wordt teruggekaatst als het om zelfreflectie gaat is: we hebben nieuws te produceren, dus we hebben er geen tijd voor. Wij willen om te beginnen het bewustzijn creëren dat zelfreflectie belangrijk is. Dat het tijd en geld wáárd is.’

Özalp: ‘Daarnaast willen we de sector uiteindelijk iets praktisch bieden. Er is al heel veel geschreven, nagedacht en gepraat over zelfreflectie. Wij zouden graag een methode ontwikkelen en aanreiken die je gemakkelijk kunt incorporeren in je organisatie zodat zelf­reflectie onderdeel wordt van een routine. Een vast onderdeel van de dag. Dat hoeft niet per se heel groots te zijn en veel tijd en geld te kosten. We zoeken naar een middenweg.’

Bakje consultants
De spannende vraag is natuurlijk: vinden de adviezen van de Denktank aan het einde van de rit ook gehoor bij de sector? Cornelisse deed er onderzoek naar voordat de pilot van start ging. ‘Ik heb veel gesprekken gevoerd binnen de sector. Ik merkte dat journalisten heel erg open staan voor het betrekken van jonge mensen in hun organisatieprocessen, maar dat ze niet zozeer zitten te wachten op weer een bakje consultants. Dat is ook niet de insteek van deze groep denktankers. Ze willen het gesprek aan, en niet enkel een advies deponeren zonder dat er een vervolg plaatsvindt. Ik vind het mooi om te merken dat deze generatie de bereidheid heeft om zich vanuit hun intrinsieke motivatie blijvend te committeren. Ik zou het programma geslaagd vinden als ze in staat zijn om echte veranderingen teweeg te brengen, en op die manier bij te dragen aan het weerbaarder maken van de journalistiek.’

Warda El-Kaddouri, die zich binnen haar werkgroep bezig houdt met innovatie, heeft goede hoop. ‘We hebben al wat mensen uit de sector gesproken, die op uitnodiging hier naartoe zijn gekomen. En tot nu  toe heb ik altijd de indruk gehad dat ze denken: ja, laat die jonge ­denkers maar eens tegen onze ­schenen schoppen.’

De SVDJ Denktank is nieuwsgierig naar welke vraagstukken er spelen binnen de beroepsgroep en denkt graag mee over oplossingen. Stuur een berichtje via Instagram, Twitter of Facebook (@svdjdenktank) of mail svdjdenktank@gmail.com. Meer informatie: www.svdjdenktank.nl

Nog geen reacties

Om te reageren moet je een Villamedia Account hebben en moet je eerst ingelogd zijn.

Villamedia Sluiten

Inloggen

Registreren

Vul onderstaande gegevens in voor exclusieve toegang voor NVJ-leden.