Tijdelijk blind
Het was een van de slechtste interviews die ik ooit heb gedaan. Ik was naar New York gevlogen om deze celebrity te interviewen. Het gesprek ging nergens over en wilde maar niet op gang komen. Hij leek volstrekt ergens anders met zijn gedachten.
Na een half uur was het welletjes en stond ik gefrustreerd op Broadway. Mijn mening had ik alvast klaar: wie dacht deze man wel niet dat hij was? Ik vond hem arrogant en verwaand.
Terug in Nederland begreep ik van zijn agent dat de celebrity in kwestie die ochtend te horen had gekregen dat een dierbare vriend was overleden. Hij voelde zich schuldig dat hij zo afwezig was tijdens het gesprek en wilde het interview graag opnieuw doen via de telefoon. Nu was het mijn beurt me schuldig te voelen: meteen een oordeel klaar hebben terwijl je onvoldoende informatie over een situatie of persoon hebt.
Psycholoog of niet, ik maakte hier voor de zoveelste keer de fundamentele attributiefout. Dat is de menselijke neiging om conclusies te trekken over iemands karakter op basis van gedrag dat we waarnemen en daarbij onvoldoende rekening houden met de omgeving of specifieke situatie waarin de ander zich bevindt.
Voor een succesvol interview is het van belang dat beide gesprekspartners tijd en aandacht hebben voor het gesprek en niet worden afgeleid. Toen durfde ik dat niet, maar nu zou ik vragen of we dat interview niet beter op een ander moment konden doen omdat hij duidelijk met zijn gedachten ergens anders was.
Het zou ook kunnen dat ik een volgende keer een andere misser maak. De capaciteit van ons brein is nou eenmaal redelijk beperkt. Zodra we ons ergens op concentreren, raken we bijvoorbeeld tijdelijk verblind. Het is deze blinde vlek die cognitief psychologen ‘inattentional blindness’ noemen. Een van de meest bekende voorbeelden hiervan is de basketbalvideo uit onderzoek van Christopher Chabris en Daniel Simons. Doordat de kijker het aantal keren moet tellen dat de basketbal over en weer wordt gespeeld, ziet niemand de man in gorillapak die dwars door het beeld loopt.
Als we ons ergens op concentreren kunnen we niet alles zien en onthouden omdat ons aandachtssysteem overbelast raakt. Onze aandacht is een grondstof met beperkte capaciteit, schrijft professor psychologie Daniel Levitin in de bestseller ‘Een opgeruimde geest.’ Laten we daar dus zuinig op zijn.
Dominique Haijtema is hoofdredacteur Management Team
Dominque@mt.nl
Praat mee