— donderdag 26 juni 2014, 12:56 | 3 reacties, praat mee

Terroristen mogen de media dankbaar zijn

De terroristen mogen de media dankbaar zijn, betoogt freelance journalist Marc van der Sterren. Journalisten helpen terroristen bij het verspreiden van hun angst-boodschap, terwijl de media beter de zaak in het juiste perspectief kunnen plaatsen. Van der Sterren ergert zich bijvoorbeeld aan de manier waarop over de aanslagen in Mpeketoni in Kenia is bericht.

Als het om terrorisme gaat, kunnen media niet relativeren. Terroristen zaaien dood en verderf. De media zaaien angst.

Meer dan 60 doden door aanslagen in Mpeketoni in Kenia. Een ramp, ik wil dat niet bagatelliseren.

Maar laten we het fenomeen eens nader bestuderen. Het doel van de terroristen is angst aanjagen bij de bevolking. En daarvoor hoeven ze verrassend weinig te doen. Met enkele mentaal en fysiek getrainde extremisten is redelijk snel veel geweld aangericht.
Vanaf daar nemen de internationale media het stokje over: zij creëren de angst die het land onbestuurbaar maakt en de economie onderuit haalt.

Als je als correspondent wel gaat roepen dat het met het toerisme gedaan is, zonder dat je de zaak relativeert, dan ben je medeplichtig. Dan spreek je niet alleen voor je beurt - het moet immers nog blijken, je creëert ook een selffulfilling prophecy.
De argeloze toerist kijkt zo vlak voor het seizoen immers wel uit als een autoriteit als Kees Broere tegenover de NOS verkondigt dat: ‘steeds minder toeristen naar Kenia komen’.

En als een instituut als Koert Lindijer in de Volkskrant schrijft: ‘De aanslag op Mpeketoni brengt ook de economisch zeer belangrijke toerisme-industrie verder in de problemen’, dan lijkt Kenia me ineens een minder ontspannende vakantiebestemming.

De correspondenten vertellen wat er feitelijk gebeurt. De aanslag, wie er achter zit en hoeveel slachtoffers er vallen. Tot zo ver valt hen niks te verwijten. Ze doen gewoon hun werk.
Maar wanneer ze vertellen dat het toerisme in gevaar komt door de aanslagen, dan gaan ze te kort door de bocht. Dan vergeten ze de nuances. Want wanneer je het aantal slachtoffers in perspectief plaatst is het eigenlijk helemaal niet zo veel. En toeristen zijn wel de laatsten die gevaar lopen.

Want wat is er nu helemaal aan de hand? Ja. Al Shabaab zaait dood en verderf. Jaarlijks nemen ze tientallen levens weg. Soms zelfs meer dan honderd per jaar.

Maar wat zijn dat voor cijfers in vergelijking met bijvoorbeeld het aantal verkeersslachtoffers? De bronnen zijn weinig betrouwbaar, maar de data die voorhanden zijn spreken over duizenden doden per jaar. Het verkeer in Kenia, mag je gevoeglijk stellen, eist per dag grofweg net zo veel slachtoffers als het terrorisme in een heel jaar.

Is Kenia een onveilig land? Zeker. Zeer onveilig. Ga niet naar Kenia, want het verkeer is dodelijk.

En het terrorisme? Het terrorisme is een lachertje! Zeker voor de westerse toerist. Want waar worden de aanslagen gepleegd? Die lafaards van Al Shabaab kiezen vrijwel altijd de makkelijke doelwitten: lokale busstations, lokale kerken en lokale kroegen. Niet de nationale parken, niet het Nationaal Museum, niet de grote hotels.

De aanslag op de Westgate Mall kwam nog het dichtste bij, al komen ook daar nauwelijks toeristen. Maar dit is wel wat de media constant blijven herhalen in plaats van te relativeren.

De terroristen mogen de media dankbaar zijn. Zij verzaken de berichten in perspectief te plaatsen. De media zijn daarmee in de eerste plaats schuldig aan het zaaien van angst. Niet die laffe terroristen.

Marc van der Sterren is freelance journalist en blogger bij FarmingAfrica.net

Praat mee

3 reacties

A.A.Dijkstra, 27 juni 2014, 20:43

Allereerst werkt Koert Lindijer al 30 jaar voor NRC en niet voor De Volkskrant.

Maar ook inhoudelijk kan ik me niet echt in dit stuk vinden. Zo vind ik niet dat Nederlandse correspondenten in Kenia voor hun beurt spreken als ze schrijven dat er ‘steeds minder toeristen naar Kenia komen’ of dat ‘de aanslag op Mpeketoni de economisch zeer belangrijke toerisme-industrie verder in de problemen brengt’. Het klopt volledig wat ze zeggen. De toerisme industrie in Kenia is al flink ingezakt, en dat komt helemaal niet doordat journalisten zo negatief over het land hebben lopen schrijven. Dit komt doordat de Foreign & Commonwealth Office (FCO) half mei (dus al voor de Mpeketoni aanslagen) n.a.v. binnengekomen inlichtingeninfo zijn reisadvies voor Kenia heeft aanscherpt (vooral voor Mombasa en delen van Nairobi) waarop Britse reisbureaus 400 Britse toeristen uit Mombasa evacueerden. De toerisme-industrie donderde hierop behoorlijk in elkaar en zorgde voor een woedende Keniaanse president. Die hield echter (richting het Westen) wijselijk zijn mond na de aanslagen bij Mpeketoni.

Ook ben ik het niet 100% eens met de stelling dat in Kenia ‘toeristen de laatste zijn die gevaar lopen’. Op 3 mei 2014 werd er een aanslag gepleegd op het toeristische Reef Hotel in kuststad Mombasa. Op 2 januari 2014 werd er een granaat naar binnen gegooid in een bar in het zeer toeristische Diani Beach. Op 12 december 2013 werd iets ten zuiden van Mombasa een handgranaat naar een busje met toeristen gegooid. En het was de ontvoering van de Britse toerist Judith Tebbutt en het doodschieten van haar man in een toeristenlodge in Lamu in 2011 die voor de Keniaanse regering de laatste druppel was om Somalië binnen te vallen.

Wel is het zo dat Al Shabaab inderdaad zich meer lijkt te gaan richten op burgerdoelen. En Mpeketoni – waar de meest recente aanslagen waren (die overigens niet 100% zeker door Al Shabaab zijn gepleegd) – is zelf inderdaad niet toeristisch maar aan de andere kant van de baai ligt wel het toeristische Lamu eiland. Maar dit zie ik ook in de berichtgeving van Nederlandse correspondenten terugkomen. Zo schrijft Kees Broere in de Volkskrant:

“De aanslag op Mpeketoni brengt ook de economisch zeer belangrijke toerisme-industrie verder in de problemen. De kustplaats zelf is geen bekende bestemming voor buitenlandse bezoekers, maar het nabijgelegen Lamu wel. Vooral door aanslagen aan de Keniaanse kust is het aantal toeristen uit het buitenland de afgelopen tijd flink gedaald. Landen als de Verenigde Staten en Groot-Brittannië gaan het verst in hun waarschuwingen aan landgenoten die Kenia bezoeken. De Nederlandse regering kent een uitgebreid reisadvies voor het Oost-Afrikaanse land, maar raadt bezoeken aan Kenia niet expliciet af. De Nederlandse ambassade in Nairobi riep maandag Nederlanders in Kenia op om goed op hun hoede te zijn.”

De vergelijking met ‘het dodelijke verkeer’ vind ik absurd. Een verkeersongeluk en een terroristische aanslag kun je niet met elkaar vergelijken, vind ik. Dat is nou juist het speciale aan een terroristische aanslag. Je hebt maar één bom nodig en tientallen doden, en de hele stad is bang. Bovendien zijn in Kenia verkeersdoden vooral te betreuren onder arme Kenianen die veelal reizen in overvolle, slecht onderhouden, zeer gevaarlijk en zonder licht rijdende taxibusjes en bussen. Maar ik ben me er niet van bewust dat er onder toeristen vaak verkeersdoden vallen of zijn gevallen. Wat dat betreft zou een vergelijking met het hoge aantal carjackings in Nairobi iets meer op zijn plaats zijn geweest.

Ik vind zeker dat journalisten soms nuancering kunnen brengen in hoeveel gevaar er nu werkelijk vanuit terrorisme uitgaat, maar hadden correspondenten in Kenia dan stukken moeten gaan schrijven dat het in de wildparken nog altijd veilig is? Of dat het buiten Nairobi, Mombasa en het grensgebied met Somalië in de rest van Kenia nog veilig is? Ik vind dit meer een taak van de Nederlandse overheid die hiervoor duidelijke reisadviezen bijhouden. Het Nederlandse reisadvies voor Kenia zal overigens heel wat meer toeristen denk ik laten schrikken dan de artikelen van onze Nederlandse correspondenten.
Zie hier het reisadvies: http://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/reisadviezen/kenia

Marc van der Sterren, 4 juli 2014, 21:01

“Je hebt maar één bom nodig en tientallen doden, en de hele stad is bang.” Dat is precies het probleem Dijkstra. Tientallen doden hoeft nog niet eens en er is al paniek.
Is het dan niet de taak van de journalist om de zaak in perspectief te plaatsen? Waarom een handreiking naar de terroristen en de angst nog eens aanjagen. En ik weet niet of je die reisadviezen zelf goed bekeken hebben, maar die zijn vele malen genuanceerder dan ‘het toerisme in Kenia stort in’. En dat terwijl de overheid zich geen risico kan permitteren.
En waarom is die vergelijking met het verkeer eigenlijk absurd? Waarom moet je hier wel benadrukken dat toeristen weinig gevaar lopen en waarom bij het terrorisme niet?

Angela Spruit, 7 juli 2014, 10:38

Het lezen van dit stuk maakte mij blij. Iemand die het met mij eens is. Momenteel ben ik als stagiair woonachtig in Mombasa en word ik bijna dagelijks door vrienden en familie in Nederland geconfronteerd met de situatie in Kenia. Ik merk hoe media mensen angstig maakt met de verschrikkelijke feiten.

Omdat ik verblijf in een gastgezin is het gemakkelijk om een gesprek aan te knopen over de situatie hier in Kenia. Mijn gastvader weet mij veel te vertellen over de afgelopen aanslagen. Toeristen zijn niet het doelwit van de aanslagen. Al-Shabaab heeft wel als doel de economie van Kenia onderuit te halen en het land leeft veel op toerisme, maar kijk wat er nu al gebeurd. Toeristen blijven al weg door de angstaanjagende berichten van de media. Daar hoeft Al-Shabaab verder niets meer voor te doen..

De lokale mensen die ik spreek doen erg luchtig over de aanslagen. Mijn eigen conclusie hierover was dat enerzijds de kans voor hen inderdaad groter is dat zijn omkomen bij een auto ongeluk, dan dat zij slachtoffer worden van een terroristische aanslag. Anderzijds denk ik dat deze luchtigheid ook vooral ontstaat doordat zij geen keuze hebben. Zij leven hier en kunnen niet weg. Toeristen, vrijwilligers en stagiaires hebben de keuze om te vertrekken of te blijven. Dit maakte het voor mij persoonlijk ook lastig om een beslissing te maken of het verstandig was om te blijven.

Ik heb hier 2 studenten ontmoet die ook hier verbleven vanwege een stage. Eén hiervan heeft vlak na de aanslag op Mpeketoni het land 2 maanden eerder verlaten op dringend verzoek van haar ouders. Na de aanslagen van gisternacht in Lamu is ook de andere student van plan te vertrekken. Dit is grotendeels te danken aan de media die hun artikelen zo interessant mogelijk maakt voor de lezer.

Ik kan me goed vinden in de vergelijking met het dodelijke verkeer. Ik heb besloten hier te blijven, mede omdat de kans dat er precies in mijn gebied een aanslag plaatsvindt, waar ik slachtoffer van word, voor mij een stuk kleiner is dan de kans dat ik thuis onder een auto loop. Meneer Dijkstra zegt in zijn reactie: “Bovendien zijn in Kenia verkeersdoden vooral te betreuren onder arme Kenianen die veelal reizen in overvolle, slecht onderhouden, zeer gevaarlijk en zonder licht rijdende taxibusjes en bussen.” Hier ben ik het gedeeltelijk mee oneens. Ten eerste omdat de kleine kusjes (matatu’s) zeker niet alleen gebruikt worden door arme Kenianen. Een simpel voorbeeld zijn mijn gastgezin en ik. Mijn gastgezin bevindt zich in de bovenklasse van de bevolking maar reizen volop met het openbaar vervoer. En ook ik reis graag met deze busjes. Collega’s en kennissen lopen iedere dag 20 min tot een uur naar hun werk, omdat ze het openbaar vervoer te duur vinden in Kenia. Het zijn dus zeker niet ‘de arme Kenianen’. Wel merk ik dat wanneer het gaat om toeristen, zij duidelijk afgeschrikt worden door de media om gebruik te maken met van dit vervoer. Dit omdat er 3 keer een handgranaat naar een matatu (één van de duizenden die hier rondreiden) is gegooid schijnen deze busjes gelijk een groot doelwit te zijn voor terrorisme.. Zonde.

Momenteel houd ik mij veel bezig met dit onderwerp, omdat ik natuurlijk mijn eigen veiligheid voorop stel. Maar ik heb de afgelopen tijd van dichtbij meegemaakt wat de reactie van de media doet met mensen en probeer daarom niet te snel te reageren op basis van mijn emoties. Kenia is nog steeds een prachtig land om ontspannen op vakantie te gaan. Je moet alleen verstandig blijven door waarschuwingen serieus te nemen en niet te vaak op drukke plekken te komen.

Colofon

Villamedia is een uitgave van Villamedia Uitgeverij BV

Postadres

Villamedia Uitgeverij BV
Postbus 75997
1070 AZ Amsterdam

Bezoekadres

Johannes Vermeerstraat 22
1071 DR Amsterdam

Contact

redactie@villamedia.nl

Redactie (tips?)

Dolf Rogmans
Hoofdredacteur

Marjolein Slats
Adjunct-hoofdredacteur

Linda Nab
Redacteur

Lars Pasveer
Redacteur

Trudy Brandenburg-Van de Ven
Redacteur

Anneke de Bruin
Vormgever

Marc Willemsen
Webontwikkelaar

Vacatures & advertenties

redactie@villamedia.nl

Bereik

Villamedia trekt maandelijks gemiddeld 120.000 unieke bezoekers. De bezoekers genereren momenteel zo’n 800.000 pageviews.

Rechten

Villamedia heeft zich ingespannen om alle rechthebbenden van beelden en teksten te achterhalen. Meen je rechten te kunnen doen gelden, dan kun je je bij ons melden.