e learning nvj

— dinsdag 26 april 2022, 15:45 | 0 reacties, praat mee

Taaltip: tompouce / tompoes

Rond Koningsdag zal menig bakker in Nederland hem weer verkopen: de tompoes met oranje glazuurlaag. Wat is eigenlijk de juiste spelling? Een tompouce of een tompoes? Dat is gelukkig simpel: het mag allebei.

Waar komt het woord tompouce vandaan?
Een tompouce, ook wel geschreven als tompoes, is een gebakje. Het is rechthoekig en bestaat uit twee lagen bladerdeeg met daartussen gele room (‘banketbakkersroom’) of soms slagroom. Bovenop zit (meestal roze) glazuur. Op Koningsdag eten veel Nederlanders een oranjetompouce.

Tompouce gaat terug op de Franse naam Tom Pouce (letterlijk: Tom Duim). Tom Pouce was de Franse vertaling van Tom Thumb. Tom Thumb was een personage dat al voorkwam in Engelse kinderverhalen uit de zeventiende eeuw. Het was een mannetje dat niet groter was dan de duim van zijn vader. Net als Klein Duimpje uit het bekende sprookje, al is dat verder een heel ander personage.

Klein uitgevallen
Tompouce werd in het Nederlands een benaming voor allerlei dingen die klein uitgevallen waren. Het Etymologisch Woordenboek van het Nederlands vermeldt dat een tompouce een bepaald rijtuigje kon zijn, een dwerggeranium en een damesparapluutje. Ook het gebakje werd waarschijnlijk tompouce genoemd omdat het klein was. In Frankrijk is de tompouce als gebakje overigens nauwelijks bekend. De Fransen kennen de millefeuille, een taart met drie lagen bladerdeeg. De kans is groot dat de Nederlandse tompouce geïnspireerd is op de millefeuille.

Kruimels
De Dikke Van Dale geeft als verklaring bij tompouce in de betekenis ‘gebakje’ dat het waarschijnlijk zo is genoemd omdat het bladerdeeg onvermijdelijk kruimelt als je het opeet. Dat kruimelen deed denken aan het sprookje van Klein Duimpje – die strooide immers kruimels om de weg naar huis terug te kunnen vinden. Dat zou betekenen dat men er in Nederland (ten onrechte) van uitging dat Tom Pouce dezelfde figuur was als Klein Duimpje.

General Tom Thumb
Er doet nóg een verklaring de ronde. Op diverse websites is te lezen dat de eerste tompouce zou zijn gemaakt door een banketbakker uit Amsterdam. Volgens dit verhaal noemde hij zijn gebakje naar Charles Sherwood Stratton, een artiest die maar 63,5 cm lang was. Zijn artiestennaam was General Tom Thumb. Het circus waar hij deel van uitmaakte, toerde van 1844 tot 1845 door Europa en kwam ook in Nederland. Het verhaal gaat dat deze Amsterdamse bakker het kleine gebakje naar deze kleine Tom Thumb noemde, maar dan wel in het Frans: tompouce.

Tom Poes
Tompouce zal veel mensen ook meteen doen denken aan de naam Tom Poes. Dat is de metgezel van Ollie B. Bommel in de verhalen van Marten Toonder. Het verhaal gaat dat schrijfster en illustratrice Phiny Dick, de vrouw van Toonder, de naam van deze slimme poes heeft bedacht.

Bekijk meer van

Taaltip Taalpost

Praat mee

Colofon

Villamedia is een uitgave van Villamedia Uitgeverij BV

Uitgever

Dolf Rogmans

Postadres

Villamedia Uitgeverij BV
Postbus 75997
1070 AZ Amsterdam

Bezoekadres

Johannes Vermeerstraat 22
1071 DR Amsterdam

Factuurgegevens

Villamedia Uitgeverij BV
Johannes Vermeerstraat 22
1071 DR Amsterdam

Contact

redactie@villamedia.nl

Redactie (tips?)

Chris Helt, hoofdredacteur

Marjolein Slats, adjunct-hoofdredacteur

Linda Nab, redacteur

Lars Pasveer, redacteur

Trudy Brandenburg-Van de Ven, redacteur

Sales

Sofia van Wijk

Jenny Fritschy

Webontwikkeling

Marc Willemsen

Vacatures & advertenties

redactie@villamedia.nl

Bereik

Villamedia trekt maandelijks gemiddeld 120.000 unieke bezoekers. De bezoekers genereren momenteel zo’n 800.000 pageviews.

Rechten

Villamedia heeft zich ingespannen om alle rechthebbenden van beelden en teksten te achterhalen. Meen je rechten te kunnen doen gelden, dan kun je je bij ons melden.