website over journalistiek

x

Villamedia heeft een app

 

Exclusieve inhoud Sluiten

Een NVJ-lid heeft dit artikel met je gedeeld. Gratis een maand alles lezen? Klik hier.

Een NVJ-lidmaatschap geeft je recht op:

  • Persoonlijk advies
  • Juridisch advies & rechtsbijstand
  • Perskaart
  • Korting op cursussen
  • Villamedia magazine

Word lid Verder lezen

Recensie: Het ethos van Johan Luzac

Piet Hagen — Geplaatst op vrijdag 28 december 2018, 11:00

Opinie In een tijd waarin Donald Trump de media dagelijks uitscheldt als vijanden van het volk, lijkt het onvoorstelbaar dat een Amerikaanse president een journalist – en dan nog wel in Nederland – de hemel in prijst. En toch overkwam dat Johan Luzac (1746-1807), hoofdredacteur van de Gazette de Leyde.

Thomas Jefferson, die ambassadeur in Parijs was geweest, noemde deze krant ‘de beste van Europa’. Ook de presidenten John Adams, een tijdlang ambassadeur in Nederland, en George Washington zagen in Luzac een vriend van de waarheid.

Peter van Dijk, oud-hoofdredacteur van het Algemeen Dagblad, heeft een prachtige biografie over Luzac geschreven. Daarin schetst hij niet alleen diens journalistieke loopbaan, maar ook de woelige patriottentijd waarin de Gazette de Leyde verscheen.

Luzac stamde af van hugenoten die naar Nederland waren gevlucht. Hij studeerde oude talen en rechten en trad daarna in dienst bij zijn oom Etienne, die de Gazette van Leyde al had uitgebouwd tot een gezaghebbende krant, die niet alleen in Nederland maar ook elders in Europa werd gelezen. Dat succes was niet alleen te danken aan het Frans als lingua franca, maar ook aan de betrouwbare politieke berichtgeving.

De door Johan Luzac in 1772 geformuleerde uitgangspunten kunnen ook vandaag nog als leidraad dienen. Doel is het brengen van nieuws, het liefst als eerste. Waarheid en belangeloosheid staan voorop. Een journalist gebruikt meerdere bronnen, die hij vervolgens ook beschermt. Nieuws wordt voorzien van context en duiding, reportages zorgen voor inzicht. De krant is leesbaar en pittig, maar wel met oog voor het effect van publicatie. Het aannemen van geschenken is verboden.

Dankzij dit journalistieke ethos verwierf de Gazette de Leyde zich een oplage van zevenduizend exemplaren, waarvan de helft naar Frankrijk ging. Wie wilde weten hoe de burgeroorlog tussen patriotten en Oranjegezinden in Nederland verliep of op de hoogte wilde blijven van de revolutionaire ontwikkelingen in Frankrijk, moest de krant van Luzac lezen. Ook de berichtgeving over de Amerikaanse vrijheidsoorlog was vermaard, vandaar die presidentiële lofprijzingen.

Luzac was een gematigd patriot die geweld net zo verafschuwde als hij de waarheid liefhad. Om te begrijpen hoe hij naast zijn journalistieke carrière ook nog een loopbaan kon hebben als hoogleraar Grieks en Vaderlandse geschiedenis, moet dit pershistorische juweeltje over de man die bij de ontploffing van een kruitschip omkwam, echt zelf lezen.

Peter van Dijk: De beste krant van Europa. Johan Luzac (1746-1807) en de Gazette de Leyde. Amsterdam University Press, 238 pagina’s, ISBN 9789463726801, € 22,50.

Nog geen reacties

Om te reageren moet je een Villamedia Account hebben en moet je eerst ingelogd zijn.

Villamedia Sluiten

Inloggen

Registreren

Vul onderstaande gegevens in voor exclusieve toegang voor NVJ-leden.