Recensie: Avoiding the News verplichte kost voor inzicht in een bewust onbereikbaar deel van ons publiek

Dat percentage klinkt behapbaar, maar vertegenwoordigt dus tientallen miljoenen mensen die actief geen nieuws volgen. “Dat zijn er meer dan er wereldwijd voor nieuws betalen”, herinneren de onderzoekers.

Het onderzoek werd in Spanje, het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten uitgevoerd, maar redenen voor vermijden van nieuws blijken vrij universeel. Soms is het een manier om onvrede tegenover de politiek en de maatschappij te uiten, die de nieuwsmijder in de steek zouden hebben gelaten.

Soms is sprake van een achterstand die al begon in hun jeugd: vooral in armere gezinnen wordt aantoonbaar minder nieuws geconsumeerd en daardoor ook minder over actualiteiten gesproken. Het leidt ertoe dat, eenmaal volwassen, sommige nieuwsmijders zich onvoldoende toegerust voelen om met nieuws om te gaan.

Een geïnterviewde vertelde dat in het arbeidersgezin waarin ze opgroeide eigenlijk nooit over nieuws werd gesproken. Dat nieuws in sommige huishoudens geen rol speelt is dus zeker geen nieuw, exclusief online fenomeen.

Onderzoekers hoorden verder regelmatig “ik weet niet meer wat ik moet geloven”, het schadelijke neveneffect van jaren van fake news-beschuldigingen door rechtse politici en geavanceerde desinformatiecampagnes.

Te belastend
Nieuws is bovendien zelden opbeurend, daar zijn zowel nieuwsmijders als nieuwsliefhebbers het wel over eens. Een aantal mensen noemt geen nieuws volgen een kwestie van mentale zelfbescherming.

Een ondervraagde alleenstaande vader in Groot-Brittannië maakte zijn huishouden geheel nieuwsvrij zodat “zijn kinderen “niet hoeven te horen over bommen die ergens zijn afgegaan of een of andere slachtpartij met vuurwapens.”

Weer anderen willen hun schaarse tijd simpelweg liever anders besteden. Nieuws volgen is voor deze groepen kortom ‘te kostbaar’ - in tijd, energie en welbevinden.
Nieuwsmijders zijn meestal jong, vrouw en uit lagere socio-economische groepen, maar de onderzoekers haasten te zeggen dat nieuwsmijden absoluut niet geldt voor deze groep als totaal.

Het onderzoek constateerde een opmerkelijk verschil in opmaak van nieuwsmijders in de Verenigde Staten (meestal ideologisch rechts) ten opzicht van de rest van de wereld, waar nieuwsmijders meestal links georiënteerd zijn en sterk politiek betrokken. Verder staat een groep simpelweg onverschillig tegenover politiek en daarmee ook nieuws.

Journalistiek blijft overigens van onmisbare waarde, schrijven de onderzoekers. Want alternatieve partijen waar nieuwsmijders zich tot wenden (denk aan talk radio, influencers of satirische nieuwshows) leunen nog steeds op berichtgeving van anderen.

Tegelijk is er de laatste jaren veel meer afleiding ontstaan: denk aan sociale media, streaming- en chatdiensten. Wie al niet bijster in nieuws geïnteresseerd was, consumeert door al deze alternatieve tijdvreters nog veel minder nieuws.

Hoe lossen we dat dan op? Méér nieuws is alvast niet de oplossing, aldus de onderzoekers. Ze bekennen eerlijk geen panklare oplossing te hebben. De auteurs delen - met ‘enige aarzeling’ vanwege de complexiteit van het probleem - hooguit enkele praktische suggesties en observaties.

Nieuwsmijden is het gevolg van een complexe interactie van diverse invloeden, aldus de onderzoekers. De eerder genoemde socio-economische positie, geslacht, bestaand nieuwsaanbod en (ingesleten) gewoonten rondom media-consumptie tellen allemaal mee.

Media moeten daar rekening mee houden bij het formuleren van een antwoord op nieuwsmijding. Tegelijk bestaat daar dus geen wondermiddel tegen.

Ongezien
Journalistiek moet het publiek wel de indruk geven dat ze deel uitmaken van de wereld(en) waarover wordt bericht. “Nieuwsconsumptie is naast een dagelijkse routine ook een bevestiging van individuele en collectieve identiteit: jij bent belangrijk, mensen die op jou lijken zijn belangrijk en problemen zijn met haalbare stappen op te lossen”, aldus de onderzoekers.

Nieuwsmijders merken daar volgens eigen zeggen niets van. Zij ervaren nieuwsmedia veelal als “fundamenteel ongeïnteresseerd” in mensen zoals zijzelf. Het impliciete sociale contract tussen journalistiek en publiek is in dat opzicht rafelig geworden, constateren de onderzoekers.

Interessant is de waarde die de onderzoekers hechten aan de interviews die bij nieuwsmijders thuis werden afgenomen. Dat was niet altijd zonder een onveilig gevoel: een interviewster trof in een raamloos kelderappartement een “in toenemende mate manische nieuwsmijder” en een andere onderzoeker kwam terecht in huiselijk geweld, waarbij zelfs een autoruit sneuvelde.

Die incidenten daargelaten bleken geïnterviewde nieuwsmijders, die hun gedachten de vrije loop konden laten, vaak te worstelen met ‘nieuwsverdringende’ uitdagingen: ziekte, werkloosheid, vermoeidheid als gevolg van een druk gezinsleven.

“Sommige geïnterviewden hielden de hele tijd een baby vast, of moesten drukke kleuters in het gareel houden”, schrijven de onderzoekers. “Hoewel dat afleidde, gaf het ons meer zicht op hun dagelijkse bestaan dan welke vraag ook die wij hadden kunnen stellen.”

Avoiding The News is ondanks de enorme informatiedichtheid in vlot en toegankelijk Engels geschreven. Het is een aanrader voor iedereen die zich zorgen maakt over het afkalvende vertrouwen in de journalistiek en wil begrijpen wat dit bewust onbereikbare deel van het publiek drijft.