NVJ vraagt aandacht voor negatieve effecten na aangekondigde handhaving op schijnzelfstandigheid
De journalistieke vakvereniging NVJ heeft in een brief aan leden van de vaste Kamercommissie Sociale Zaken en Werkgelegenheid aandacht gevraagd voor impact van de aanstaande handhaving op schijnzelfstandigheid per 1 januari 2025. Het wetsvoorstel VBAR moet schijnzelfstandigheid onder freelancers bestrijden maar zorgt, samen met de aangekondigde handhaving, nu al voor onrust en onzekerheid. Mits ongewijzigd heeft het wetsvoorstel grote ongewenste gevolgen, waarschuwt de NVJ.
Dat met ingang van volgend jaar gehandhaafd gaat worden op vermeende schijnzelfstandigheid heeft nu al negatieve effecten, constateert de NVJ: opdrachtgevers verlenen minder freelance-klussen of stoppen zoals de NOS helemaal met het inhuren van freelancers. Freelancers (van wie de NVJ er zo’n 3300 vertegenwoordigt) zien dat hun loopbaan en werkpraktijk in gevaar komt, als de VBAR-plannen zonder wijziging worden doorgezet.
Onderzoek toont volgens de NVJ aan dat het merendeel (85 procent) uiterst tevreden is met het bestaan als ondernemer-journalist.
“Deze vorm van zelfstandig ondernemerschap is een bewuste keuze voor journalistieke freelancers: zij kunnen zo de verschillende facetten van het vak uitoefenen en tegelijkertijd werken en hun leven vormgeven zoals zij dat wensen. Zij voeren zelf de regie over hun loopbaan en behouden hiermee de zo gewilde autonomie om ook het privéleven met werk te combineren. Het is dan ook niet verwonderlijk dat journalistiek ondernemerschap -zoals hierboven beschreven - dan ook sinds jaar en dag een gegeven is”, schrijven algemeen secretaris Thomas Bruning en secretaris zelfstandigen Milen van Boldrik.
De vakvereniging heeft geen problemen met de originele intenties van het wetsvoorstel, het bestrijden van een afhankelijke positie waarin een ondernemer niet zelf opdrachten of tarieven kan bepalen. “Maar de aanpak van schijnzelfstandigheid moet gezond ondernemerschap niet in de weg zitten”, aldus Bruning en Van Boldrik.
Handreikingen
Lage tarieven en gedwongen zzp’er-schap maakt werkenden kwetsbaar, aldus de vakvereniging. Deze groep is beter af in loondienst en onder de bescherming die het arbeidsrecht hen verleent, stelt de NVJ. “Daar tegenover staat een grotere groep bewuste freelancers die bewust gekozen hebben voor het ondernemerschap. Wij vragen u voor deze groep oog te houden. Het merendeel van de freelance journalisten behoort tot die groep van de tevreden ondernemers.”
De NVJ pleit voor een redelijke overgangstermijn voor maatregelen.
Het is volgens de vakvereniging verder van belang dat wordt gehandhaafd op ondernemerscriteria (is de zelfstandige economisch zelfredzaam, in staat tarieven te bepalen, heeft deze meerdere opdrachtgevers en is het sociale vangnet voor pensioen en arbeidsongeschiktheid afdoende?) en minder op de specifieke situatie waarin werk wordt uitgevoerd.
Een belangrijke wens van de NVJ, mocht de handhaving echt worden doorgevoerd, is een lager urencriterium voor ondernemerschap. Het huidige getal van 1225 uren per jaar (om recht te hebben op fiscale voordelen) is te hoog. “Twee dagen loondienst op een redactie én nog voldoen aan dit urencriterium voor het schrijven van artikelen is nagenoeg onmogelijk. De meesten zelfstandigen werken 46 weken per jaar. Dat betekent dat je als ondernemer daarnaast nog 26 uur per week moet maken om de hybride combinatie van ondernemer en loondienst lonend te maken”, aldus Bruning en Van Boldrik.
Ze erkennen dat het “mogelijk maar moeilijk” is om de urendrempel te halen. Het komt echter neer op minstens 42 uur per week werken. “Méér dan een fulltime-werkweek in Nederland”, aldus de NVJ.
Praat mee