banner anp

— dinsdag 5 juni 2012, 10:32 | 5 reacties, praat mee

Nieuwe WOB: zegen voor transparantie

De toegang tot overheidsinformatie gaat een stuk eenvoudiger worden als GroenLinks-Kamerlid Mariko Peters krijgt wat ze wil: een nieuwe Wet Openbaarheid Bestuur (WOB). Het wetsvoorstel dat ze presenteert is een ware zege voor journalisten. ‘Het mooiste is misschien wel de oprekking van het aantal organisaties dat onder de WOB valt’, oordeelt onderzoeksjournalist Brenno de Winter.

Maar al te vaak weigert een voorlichter informatie en is een journalist aangewezen op de WOB. Het steekspel dat dan begint zou geestig zijn als het niet zo’n machtsmisbruik was. Standaard duurt het zoeken naar één velletje A4 al snel de maximale twee maanden ‘omdat het WOB-verzoek bewerkelijk’ is. Daar wordt het relevante doorgekrast op uitzonderingsgronden die drie maanden later in bezwaar sneuvelen maar toch niet vrijkomen. Een jaar later zal een rechter de journalist gelijk geven, maar is het nieuws dood. Zo werkt in veel gevallen transparantie nu in Nederland.

Met het initiatief wetsvoorstel van Mariko Peters gaat dat drastisch veranderen. Openbaarheid is de norm. Centrale spil is een nieuwe rol: de informatiecommissaris. De persoon ziet toe op de uitvoering van de wet, leidt mensen op en inspireert tot transparantie. Zo moet er – net als vroeger – weer binnen twee weken op een verzoek worden besloten. Lukt dat echt niet dan kan de overheid toestemming vragen aan de commissaris om een uitstel. Hierdoor is er overzicht van trage overheden en wordt tegenwerking of slecht werkende ICT sneller opgespoord. Mooi daarbij is ook dat bij te traag beslissen de informatiecommissaris de overheid het werk uit handen kan nemen door dan maar zelf te beslissen op het verzoek.

Ook een andere vorm van misbruik wordt aangepakt. Mensen die niets anders doen dan de overheid lastig vallen met verzoeken zonder echte openheid te willen, kunnen nul op rekest krijgen. Het bestuursorgaan kan de informatiecommissaris toestemming vragen om het verzoek in zijn geheel te weigeren. Ook mensen die voor het geld ‘wobben’ moeten een nieuwe hobby zoeken, want de dwangsom is met het nieuwe regime ook een naargeestige schim uit het verleden. Datzelfde geldt voor kwaadaardige overheden die uit het verstrekken van informatie aan journalisten een slaatje dachten te slaan: zij moeten gewoon transparant zijn en informatie gewoon verstrekken.

In het wetsvoorstel is ook oor voor de klacht dat het verwerken van WOB-verzoeken zo bewerkelijk is. Een register van documenten moet stukken beter te vinden maken, waardoor er sneller kan worden besloten. Ook hoeven ambtenaren niet meer eindeloos veel uitzonderingsgronden toe te passen, want meer mag openbaar worden. Ook het tijdrovende bezwaar gaat verdwijnen. Klachten wikkelt de informatiecommissaris af, waardoor onkundige commissies tot het verleden gaan behoren. Ook is er meteen onafhankelijk gekeken, zodat burger en overheid weten waar ze aan toe zijn. Je zult minder vaak naar de rechter hoeven en dat alleen is al een enorme besparing.

Maar misschien wel het mooiste is de oprekking van het aantal organisaties dat onder de WOB valt. Grofweg kun je stellen dat als je geld van de overheid krijgt dit in principe te wobben valt. Natuurlijk zijn daarop uitzonderingen te maken, maar de grove lijn is dat het niet meer mogelijk is een vereniging of stichting op te richten en dan belangrijke beleidsdocumenten te verbergen. Ook bedrijven iets laten uitvoeren betekent niet meer geheimzinnigheid. Dat is een reuze stap vooruit, want het eindigt niet alleen het debat rond de VNG – dat eerder niet onder de WOB viel - maar maakt ook gesloten organisaties als Prorail en NS open. Eindelijk!

Al met al zie ik het leven zonnig in als de nieuwe WOB door de Staten-Generaal komt. Een echte update voor een land dat ooit bijna vooraan stond bij transparantie. Op zich goed nieuws. Nou ja behalve dan dat ambtenaren op BZK ook werken aan een nieuwe Wob. Eentje waar onze rechten worden ingeperkt. To be continued …

Brenno de Winter is onderzoeksjournalist

Praat mee

5 reacties

Hugo Arlman, 6 juni 2012, 09:29

“Aanjager Brenno de Winter, journalist en bigwobber,” noemt Mariko Peters De Winter. Het ware goed geweest als hij zijn betrokkenheid even had gemeld, in het kader van de “transparantie”.
Overigens lijkt me het voorstel van Peters een grote verbetering; of het in de praktijk handig is een informatiecommissaris te benoemen - zo iemand is oncontroleerbaarder dam de rechter - en of de overheidsorganisaties allemaal zo fijn gaan meehelpen dat het door De Winter geschetste paradijs ontstaat, zullen we zien.

Alexander Nijeboer, 7 juni 2012, 12:40

Het zou inderdaad een democratie waardig zijn als dit wetsvoorstel een kamermeerderheid zou krijgen, alhoewel ik ernstige bedenkingen heb bij de kanttekening dat ‘Mensen die niets anders doen dan de overheid lastig vallen met verzoeken zonder echte openheid te willen, nul op rekest kunnen krijgen.’

Ik zie de eerste afwijzingen al weer voor me: “sorry meneer, volgens onze informatie dient u te veel wob-verzoeken in. Wij twijfelen om die reden aan uw intentie en wijzen uw verzoek af.”

Volgens mij bestaat dit soort misbruik niet. Als openheid de norm is dan is het gevolg dat mensen het recht hebben deze informatie op te vragen. De intentie doet dan niet ter zake. het is aan de overheid om een wijze te zoeken om dit in goede banen te leiden, bijvoorbeeld door alle beleidsdocumenten door de archivaris te laten publiceren in een database die door het publiek kan worden geraadpleegd. Dat spaart de overheid dan een hoop onnodige procedures uit.

Olof van Joolen, 7 juni 2012, 16:14

Verbetering; misschien… Bij het woord informatiefunctionaris krijg ik een heel nare bijsmaak. Meer iemand die thuis hoort in Noord-Korea. Wat ik mis in het verhaal dat de overheid een wezenlijk andere filosofie zou moeten hebben wat betreft openbaarheid. Het zou moeten zijn zoals in de VS dat alles actief openbaar wordt gemaakt tenzij… Nu blijft het: Je moet om alles vragen en als je geluk hebt, krijg je antwoord. Alleen iets sneller als nu.

Saskia, 10 juni 2012, 11:30

het zou goed zijn als het nieuwe voorstel rekening houdt met de openbaring van financiele informatie zoals bij aanbestedingen, de reden waarom aan x (vriendje van de wethouder) is aanbesteed, zit vaak nou net tussen de bedrijfsgevoelige informatie die niet bekend hoeft te worden gemaakt volgens de huidige wob.

ton wurtz, 30 oktober 2013, 19:53

is er iemand die mij kan bijstaan in mijn wob verzoek..overheid neemt al gebruik van de 2 x4 weken en moet nog alle documenten naar derden versturen etc….hoe verder te gaan ?
gaarne info.. .(JavaScript moet ingeschakeld zijn om dit e-mail adres te bekijken)

Colofon

Villamedia is een uitgave van Villamedia Uitgeverij BV

Postadres

Villamedia Uitgeverij BV
Postbus 75997
1070 AZ Amsterdam

Bezoekadres

Johannes Vermeerstraat 22
1071 DR Amsterdam

Contact

redactie@villamedia.nl

Redactie (tips?)

Dolf Rogmans
Hoofdredacteur

Marjolein Slats
Adjunct-hoofdredacteur

Linda Nab
Redacteur

Lars Pasveer
Redacteur

Trudy Brandenburg-Van de Ven
Redacteur

Anneke de Bruin
Vormgever

Marc Willemsen
Webontwikkelaar

Vacatures & advertenties

redactie@villamedia.nl

Bereik

Villamedia trekt maandelijks gemiddeld 120.000 unieke bezoekers. De bezoekers genereren momenteel zo’n 800.000 pageviews.

Rechten

Villamedia heeft zich ingespannen om alle rechthebbenden van beelden en teksten te achterhalen. Meen je rechten te kunnen doen gelden, dan kun je je bij ons melden.