foj 2019

— dinsdag 30 maart 2010, 14:18 | 80 reacties, praat mee

Niet krant, maar journalist heeft het zwaar

In de discussie over de toekomst van de papieren krant voeren bedrijfseconomische argumenten de boventoon. Financiers en managers hameren op nieuwe formats, die meestal neerkomen op kortere stukken en grotere foto’s, in de hoop een jonger publiek voor de krant te interesseren. In plaats van te investeren in goede journalisten zijn veel mediabedrijven bezig met het aantrekken van marketeers en salesmensen om het tij te keren. Ze zien over het hoofd dat de kwaliteit van de journalistiek van verschillende kanten onder druk staat, vindt NOS Ombudsman Guikje Roethof.

Op alle nieuwsredacties, zowel bij de kranten als bij de omroep, is de werkdruk de afgelopen jaren enorm toegenomen. Het nieuws moet sneller gebracht worden, doordat de omloopsnelheid van internet nu eenmaal een andere dynamiek heeft dan een dagelijkse of wekelijkse verschijningsfrequentie. Het aantal platforms dat de journalist moet bedienen heeft zich vermenigvuldigd. Al dat extra werk heeft niet geleid tot meer journalistieke arbeidsplaatsen, integendeel de meeste redacties zijn de laatste jaren ingekrompen, zodat er overal meer werk met minder mensen wordt gedaan.

Het kenmerk van nieuwe, geslaagde media-initiatieven, is dat ze met weinig en liefst goedkope arbeidskrachten werken, zodat een groot deel van de inkomsten kan worden besteed aan sales en marketing. De markt voor gespecialiseerde bladen groeit naar een vorm van journalistiek waarbij helemaal geen redactie meer nodig is. Een hoofdredacteur of eindredacteur bestelt en redigeert (onbetaalde) bijdragen van experts uit de samenleving. Dit kan het kennisniveau van de artikelen ten goede komen, maar de onafhankelijkheid van de berichtgeving komt in gevaar. Mensen die hun geld moeten verdienen in de wereld waarover ze schrijven zijn geneigd hun eigenbelang te verdisconteren in hun opvattingen. 

De Commissie Brinkman voor de Innovatie en de Toekomst van de pers constateerde dat de regionale en lokale nieuwsgaring op sterven na dood is. Onlangs huurde de gemeente Renswoude een journalist in om de raadsvergaderingen te verslaan. Dergelijke oplossingen staan ver af van het ideale journalistieke proces, waarbij een redactie van slimme en mondige mensen in een ochtendvergadering de gang van zaken in een gemeente bespreekt en op die manier ideeën formuleert voor interessante journalistieke onderzoeksprojecten. Een eenzame journalist die op de payroll van de gemeente staat kan niet de functie vervullen die de pers door de jaren heen heeft gespeeld als ‘waakhond van de democratie’.

Het ligt voor de hand te denken dat het inkrimpen van de sector ruimschoots gecompenseerd wordt door alle blogs die voor iedereen beschikbaar zijn. Maar deze blogs worden grotendeels gemaakt door mensen die zich niet gebonden achten aan uitgangspunten van de professionele journalistiek zoals het verifiëren van de betrouwbaarheid van het nieuws en het toepassen van hoor en wederhoor. Bloggers publiceren voordat ze weten hoe het echt in elkaar steekt en ze maken zich vaak niet bekend. Waar journalisten met open vizier werken, schenden de meeste bloggers de vertrouwelijkheid van hun naaste omgeving.

De journalist gaat kortom gebukt onder een te hoge werkdruk en de oneerlijke concurrentie van de blogger die zichzelf minder zware eisen oplegt. In plaats van te spreken over een crisis in de krantenwereld, kunnen we het beter hebben over een crisis in de journalistiek. Het probleem is dat degelijk, journalistiek onderzoek via internet zo gemakkelijk verspreid en gekopieerd kan worden dat niemand er voor wil betalen. Alle bedrijfseconomische oplossingen voor dit probleem leiden tot een verdere verschraling en kwaliteitsvermindering. Wie rendementseisen voorop stelt, merkt al snel dat nieuwssites die domweg andere sites overschrijven veel lucratiever zijn dan websites waarop echte journalistiek wordt bedreven. Daarom moeten niet de managers, maar de journalisten de krant van de toekomst ontwerpen.

Guikje Roethof is de NOS Ombudsman

Bekijk meer van

platform makers

Praat mee

80 reacties

J.C. Roodenburg, 1 april 2010, 14:20

Alleen het grote probleem is dat een deel van de journalisten - en zeker hoofdredactieleden - ook als ‘marketeers’ en ‘salesmanagers’ denken en doen! Dus toch maar de verantwoordelijkheden van hoofdredacties en bedrijfsmanagement helemaal uit elkaar halen?

Bart Brouwers, 1 april 2010, 20:22

Ongelooflijk, dit. De ombudsman van de NOS schrijft dat “een eenzame journalist die op de payroll van de gemeente staat niet de functie kan vervullen die de pers door de jaren heen heeft gespeeld als ‘waakhond van de democratie’.” Maar kan een eenzame ombudsman die op de payroll van het rijk staat dan wel de functie vervullen als ‘waakhond van de pers’?
Ok, flauw natuurlijk, want Guikje Roethof staat niet rechtstreeks op de payroll van het rijk en er is geen reden om te vermoeden dat ze dit stuk niet uit volledige onafhankelijkheid heeft geschreven. Noch om aan te nemen dat ze een grapje maakt als ze schande spreekt van mediabedrijven die “rendementseisen voorop stellen”. En zelfs niet om te denken dat ze nooit eerder heeft gehoord van nieuws dat zich van de ene bron via andere media verder verspreid.
Maar toch: voor een employee van een bedrijf dat nooit rendementseisen voorop hoeft te stellen en zelf volop meedoet aan het gratis doorverspreiden van journalistiek onderzoek (zowel afkomstig van zichzelf als van krantenredacties), zijn dit wel krokodillentranen.
Hoezo oneerlijke concurrentie van bloggers? Juist dankzij deze bloggers is het mediaspeelveld (ook in journalistieke zin) de laatste jaren enorm verrijkt. Wie suggereert dat dit een slechte zaak zou zijn, heeft zowel de principes van de vrijheid van meningsuiting als die van een zo goed mogelijke informatievoorziening voor de burger niet begrepen.
Exemplarisch daarvoor is Roethofs duiding van de verschillen tussen bloggers en journalisten. Citaat: “Bloggers publiceren voordat ze weten hoe het echt in elkaar steekt en ze maken zich vaak niet bekend. Waar journalisten met open vizier werken, schenden de meeste bloggers de vertrouwelijkheid van hun naaste omgeving.”
Benieuwd wat NOS-bloggers Hans Laroes, Tim Overdiek en al die anderen daar van vinden. Namens deze mede-blogger wens ik ze in elk geval alle sterkte met zo’n ombudsman.
PS: oh ja, Roethofs punt was - als ik haar goed volg - dat er geen crisis in de krantenwereld zou zijn als journalisten de krant van de toekomst zouden mogen ontwerpen. Natuurlijk. Al zeg ik, zeker dan: gelukkig hebben we de bloggers nog.

Arjan Dasselaar, 2 april 2010, 11:40

Ik lees dit stuk met evenveel verbijstering. Anno 2010 met sleetse, reeds vele malen debunkte bezwaren tegen bloggers komen, is dusdanig ongeloofwaardig dat ik in eerste instantie aan een 1 april-grap moest denken. Maar in dat geval was dit stuk van Roethof zijn tijd tenminste nog twee dagen vooruit geweest.

Ten eerste verwart Roethof in haar artikel doel en middel. Hoor en wederhoor is *een* route tot goede berichtgeving. Maar niet de enige. Noch is berichtgeving het enige doel van journalistiek. Het is een middel om te informeren, zoals er ook media - en blogs - zijn die zich in analyse en commentaar hebben gespecialiseerd. Als journalisten, en mensen die daarvoor door willen gaan, niet verder kunnen kijken dan hun instrumentarium, worden ze nostalgische relicten, die altijd met een aderlating willen blijven doen wat inmiddels met een MRI-scanner kan.

Ten tweede willen veel Nederlandse bloggers helemaal niet als journalist te boek worden gesteld. Er wordt dus een onterecht vijandbeeld geschapen. In het informatie-ecosysteem vervullen Nederlandse bloggers een andere, overigens niet minder belangrijke rol, zoals gedocumenteerd in http://www.arjandasselaar.nl/thefifthestate.pdf Deze gegevens dateren overigens uit 2006; dit jaar zal het onderzoek worden herhaald om te kijken of het bloglandschap in de tussentijd is veranderd, en wellicht dichter bij de Amerikaanse situatie is gekomen, waar veel bloggers zich inderdaad als journalist bestempelen (en waarom ook niet, als ze aan dezelfde doelen werken als “professionele” journalisten).

Ten derde is het onterecht te spreken over oneerlijke concurrentie, alsof we hier te maken hebben met grote blogmultinationals die de arme Fair Trade-boertjes het leven zuur maken. Het is eerder omgekeerd. Binnen grote mediaorganisaties zoals het NOS Journaal (met ik meen vierhonderd medewerkers) houden medewerkers als Roethof met dit soort conservatieve artikelen ontwikkelingen tegen (of bespoedigen die in elk geval niet) die de bevolking een serieuze rol zouden kunnen geven bij collaboratieve nieuwsproductie.

Maar je blijven focussen op het, altijd en overal onvermijdelijke kaf, en de nadelen uitvergroten, is natuurlijk veel makkelijker dan een smakelijke manier te verzinnen om van dit nieuwe koren goed brood te bakken. Zoals ook binnen de NOS sommige mensen - maar duidelijk niet Roethof - zeker bereid zijn om te doen.

Mark, 2 april 2010, 12:23

Helemaal met Roethof eens. Zo doet het mij ook nog altijd pijn dat het stencilapparaat nauwelijks nog wordt gebruikt sinds de introductie van de copiers.

Laurens Verhagen - NU.nl, 2 april 2010, 13:57

Ook ik blijf na lezing van dit stuk met een gevoel achter dat het midden houdt tussen verbijstering en vertedering.
Verbijstering omdat hier een beeld wordt geschetst waarbij de arme journalist wordt voorbijgestreefd door die vervelende bloggers. Roethof zet de blogger neer als iemand die niet verder komt dan wat haastig knip- en plakwerk. Dit clichébeeld is natuurlijk verre van adequaat.

Vertedering omdat Roethof nog in een wereld gelooft die niet meer bestaat. Door bloggers af te schilderen als mensen die niets hebben toe te voegen aan het bestaande journalistieke apparaat steekt ze de kop bewust in het zand. De vraag is hoe lang je dat kan volhouden.
Beter is het, vind ik, om de goede elementen die de blogosfeer, Twitter etc te bieden hebben te omarmen en er je voordeel mee te doen. Een moderne journalist kan niet zonder. Door te blijven hangen in de achterhaalde dichotomie tussen blogger en journalist bewijst Roethof uiteindelijk de in zwaar weer verkerende journalist de slechtst mogelijke dienst.

Mark, 2 april 2010, 14:03

Wat zou Guikje Roethof van reacties onder artikelen vinden? Ook oneerlijke concurrentie voor journalisten?

Dick Bosscher, 2 april 2010, 15:10

Ik ben het met de reacties hierboven eens: dit opiniestuk scheert op komeetafstand langs de werkelijke redenen waarom met name de dagbladjournalistiek het moeilijk heeft. Misschien had ik net als de auteur er in de jaren negentig ook wel op willen wijzen dat zich opeens wel erg veel managers en salestypes met de krant gingen bezighouden. Maar ach, het geld kwam destijds met bakken binnen, we kregen alle tijd om onze verhalen uit te werken en de journalistieke kwaliteit nam onmiskenbaar toe. Wat viel er destijds te klagen? Bloggers had je nog niet en een baan bij de krant leek dezelfde zekerheid te bieden als een functie bij de overheid. Wat we nu, jaren later, onszelf kwalijk moeten nemen is dat we nooit de krant van de toekomst hebben willen ontwerpen. De doorsnee verslaggever wist destijds amper hoe hoog de oplage van zijn eigen krant was, wilde zich ook helemaal niet bezighouden met dat soort basale zaken en van advertentiebesognes moest hij al helemaal niets horen. We waren immers onafhankelijk; of onze schrijfsels positieve of negatieve effecten hadden op advertentieomzet of abonneebestand zou ons een zorg zijn. Het gaf een heerlijk gevoel van vrijheid. Natuurlijk was het de naïviteit ten top, maar als ik er zo aan terugdenk, dan was het wel optimaal werken zonder de loden last van de naderende zoveelste bezuiniging, reorganisatie of fusie.
Ondertussen veranderde de lezer in een kritische, overspelige consument, wilden de eigenaren en aandeelhouders van de krant rendement zien en liepen de bedrijfskosten - niet in de laatste plaats vanwege de gestegen journalistensalarissen - torenhoog op. En de journalist, hij zat erbij en keek ernaar. Hij schreef kritische beschouwingen over de reorganisaties bij Philips, de teloorgang van bedrijfstakken en mismanagement bij internethypes. Van een gedegen analyse van zijn eigen branche kwam het amper, laat staan dat hij de krant van de toekomst ontwierp. Ja, het tabloidformaat kwam er. Handzaam, inspelend op de wens van de lezer en in beginsel innovatief. Maar denk niet dat dit een vondst van de journalist was. Hij ging met grote tegenzin aan de slag met dat krantje waar je geen hiërarchie in kunt aanbrengen en waarin alles korter moet. Dus nog altijd openen de dagbladen die ik thuis ontvang ruim 24 uur na de aanslagen in Moskou met de mededeling dat er ruim 24 uur geleden aanslagen in Moskou zijn gepleegd - compleet met een al achterhaald aantal doden. Nog altijd vertikt de journalist het, te verwijzen naar internet waar de lezer meer informatie kan vinden. Nog altijd kiest hij voor veilig nieuws (‘spanning tussen Korea’s loopt op’) en nog altijd komt hij te weinig vanachter zijn bureau vandaan om op straat na te gaan hoe het nou echt zit.
Nee, van de journalist moeten we het niet hebben als we de journalistiek willen veiligstellen. We hebben mensen nodig die in staat zijn constructies te bedenken die de journalistiek laten overleven (onderbrengen in stichtingen?), die de journalistiek onafhankelijk houden (van advertentiedruk en abonneebestand) en het vak zodanig modern, dynamische en toekomstgericht vormgeven dat ook nieuwe generaties de journalist als onmisbare, betrouwbare bron blijven zien. Ai, dat lijkt al met al wel een pleidooi voor een gemoderniseerde NOS. Maar wat ik vooral wil zeggen is: de journalist heeft het inderdaad zwaar. Laat hem alsjeblieft niets ontwerpen, maar help ‘m een handje!

JeroendeK, 2 april 2010, 16:13

Dit is een jank verhaal. Een een buitengewoon hooghartig stukje tekst. Alsof anderen dan journalisten niet in staat zouden zijn te beoordelen wat de waarheid is. In het algemeen presteren journalisten ondermaats, daarom dat bloggers het werk overnemen. Bovendien blijkt dat bloggers vaker beter in staan zijn het nieuws boven tafel te krijgen dan journalisten, met toepassing van hoor en wederhoor en beter onderzoekswerk dan menig journalist beheerst. Journalisten vervolgens negeren domweg feiten die bloggers aandragen, waarschijnlijk omdat ze anders zouden moeten erkennen dat ze hun vak niet verstaan. Ook staan journalisten onder druk van de commercie. Journalistieke producten blijken vaak domweg productplacement te zijn, of iets wordt niet gepubliceerd omdat anders lezers weglopen.

Journalisten van vandaag zijn overwegend prutsers.

Guikje Roethof, 2 april 2010, 16:37

Ik ben blij dat mijn artikel veel los maakt, dan gaat het dus ergens over.
De meeste reacties illustreren wat ik betoog. Ze zijn agressief van toon, pikken een element uit het verhaal en vergroten dat uit, er wordt op de man gespeeld, en ze maken gebruik van ongefundeerde verdachtmakingen.
Op maandagavond 10 mei organiseer ik een debat over Journalistiek en Social Media, om te kijken hoe je goede, betrouwbare, evenwichtige berichtgeving overeind houdt. Of die journalistiek zich uit op de tv, de radio, het internet, een blog of een tweet doet er niet toe. Ieder platform volstaat als het nieuws maar waar is en onpartijdig. 
Komt allen 10 mei, 20.00 uur Museum voor Communicatie in Den Haag voor het debat van de NOS Ombudsman i.s.m. de Raad voor Maatschappelijke Ontwikkeling (RMO).
Kijk tegen die tijd even op http://www.nos.nl/ombudsman voor het programma. Mijn blog.:-)

Arjan Dasselaar, 2 april 2010, 16:54

Mevrouw Roethof, het is een slimme vorm van ad hominem om de tegenstandiger in een debat van agressiviteit te beschuldigen waar daar geen sprake van is. U beledigt daarmee niet alleen zelf de mensen die de moeite hebben genomen om op u te reageren, en veelal in volstrekt beschaafd Nederlands, u meent ook dat het u excuseert om in te gaan op de vele concrete argumenten die hierboven naar voren zijn gebracht.

Om dan vervolgens een uitnodiging te plaatsen voor een debat (met wie?). Maar wij zijn u al tegemoet getreden op deze plek, die, naar ik mag aannemen, eveneens door uzelf is uitgekozen. Als u hier het debat niet aan wilt gaan en volstaat met politieke dooddoeners als ‘Ik ben blij dat mijn artikel veel los maakt, dan gaat het dus ergens over’, waarom zou wie dan ook dan nog de trein naar Den Haag willen pakken?

Lewinsky, 2 april 2010, 16:55

Ach, het ligt aan de werkdruk dat NOS, Volkskrant en NRC het grootste nieuws van vandaag nog niet hebben gemeld? De video in de metro van Brussel bedoel ik. Waar Noord-Afrikanen een stageair van de EU over de reling op de rails werpen.
Hou toch op, Guikje. Opheffen die Nos en de hele publieke omroep. En de steun aan de dode bomen.

Mark, 2 april 2010, 16:56

@ Guikje Roethof Agressief van toon? Op de man gespeeld? Zit u soms al tientallen jaren eenzaam in een NOS-kantoortje? Als iets deze reacties typeert (de mijne daargelaten) is het wel de inhoudelijkheid ervan.

Bert Brussen, 2 april 2010, 16:59

Nou nou jongens, houden jullie het wel een beetje rustig? Ombudsmannen- en vrouwen houden helemaal niet van al die kwetsende comments. Straks moet er hier weer een hek omheen, net als bij Nova.

Thom Meens is al op de hoogte!

JeroendeK, 2 april 2010, 17:06

@Guikje Roethof

Sorry hoor, je geeft een vertekend beeld van de reacties. Het lijkt er op dat je er belang bij hebt bloggers in het algemeen in een bedenkelijk daglicht te stellen en de journalistiek op te hemelen. Begrijp ‘t wel. Door al die kwaliteitsblogs, anoniem of niet, wordt er gemorreld aan de broodwinning van de journalist. Kijk naar je artikel, met dedain spreek je over bloggers. Inhoudelijk laat de journalistiek het afweten, al jaren. De kwaliteit gaat hollend achteruit, geen journalist laat zich daarop aanspreken. Journalisten weten gewoon niet om te gaan met feiten en nieuwe media. Dat je het ‘oneerlijke’ concurrentie noemt van bloggers, is typerend voor de hooghartige houding van de journalistiek. Wat is er oneerlijk aan de concurrentie van bloggers? Niks is eerlijker dan de concurrentie van bloggers. Eindelijk kan de lezer zelf bepalen wat het publiceert of leest en wordt dat niet gedicteerd door redacties die hun vak niet verstaan. Er zijn verdomd veel blogs met veel kwaliteit. Blogs die meer inhoud en nieuws brengen dan menig journalistiek product. Journalisten willen daar niet aan omdat het concurrentie is. Dat is nogal wat.

Lewinsky, 2 april 2010, 17:08

Guikje Roethof *bewaakt de kwaliteit van de journalistiek* van de NOS. Staat op haar log, dus het moet wel waar zijn.
Grijp dan in, bewaakster. Laat de NOS die video uit Brussel plaatsen.

Lewinsky, 2 april 2010, 17:12

Ik heb een reactie ingeleverd voor het fan-tas-ti-sche weblog van de Nos-ombudspersoon, waarvoor ze hierboven ongegeneerd reclame maakt.
Mijn reactie luidt: *Ach jee. Guikje van D66 zegt dat de NOS objectief bericht over de PVV. Daar trapt toch niemand in?*
Ben benieuwd of hij door de moderatie heenkomt.

Hugo Louter, 2 april 2010, 17:20

Waar is de lezer eigenlijk in het verhaal van mevrouw Roethof?

Verder: “Mensen die hun geld moeten verdienen in de wereld waarover ze schrijven zijn geneigd hun eigenbelang te verdisconteren in hun opvattingen”

Doe mij maar een expert die open is over zijn belang. Niets is irritanter dan verslaggevers die niet gehinderd door kennis van zaken losbranden op actuele ontwikkelingen. Er zijn weinig goede analyses verschenen van de financiele crisis. Hetzelfde geldt voor de problemen in de katholieke kerk.

JeroendeK, 2 april 2010, 17:34

De manier waarop journalistiek niet bericht over relevante feiten is stuitend. Pretendeerde inhoud te leveren terwijl het zich hoofdzakelijk met vorm en eigenbelang bezighoudt. Lezers van journalistieke producten willen feiten, knalharde feiten, opinie, wetenschap. Door onafhankelijke inhoud leveranciers in plaats van door defensie betaalde emdedded meelopers. Doorwrochte teksten in plaats van wat het verkoopt. In de slag om de gunst van de lezers verlaagt de journalist zich tot een welhaast behaagzieke loonslaaf, die meer belang heeft bij de eigen baan dan bij het leveren van content. Persoonlijk vind ik het misselijk zo af te geven op bloggers als deze onbudsvrouw doet. Koop al jaren geen krant meer omdat er niks in staat. Vaak ook staan er dingen in die ik al dagen van te voren op Internet gelezen heb. Wie geen kranten leest, niet naar het nieuws kijkt en ogen sluit voor alles uit de main stream media loopt gemiddeld jaren voor op de kudde journalisten. Journalisten overschatten de eigen kwaliteit schromelijk. En de algemene kennis bij journalisten is bedroevend. Alsof niemand maatschappijleer of geschiedenis gehad heeft op school. Is de Mammoetwet kennelijk toch funest voor de kwaliteit van de journalistiek. Kritisch zijn journalisten ook niet. Ze praten elkaar collectief na. Onzin wordt overgenomen en als nieuws verkocht. Onderzoek doen ze ook niet, tenminste niet de mensen die geroemd en geprezen worden om hun onderzoeksjournalistiek. Buitengewoon bedenkelijk dit artikel van Guikje Roethof. Op overigens technisch een amateursite.

Bart Brouwers, 2 april 2010, 17:39

Sjonge, wat flauw. Wel klagen over de toon, maar niet ingaan op de betwiste punten. Oké, in vragende vorm dan:
1. U beschrijft het ideale journalistieke proces als een proces “waarbij een redactie van slimme en mondige mensen in een ochtendvergadering de gang van zaken in een gemeente bespreekt en op die manier ideeën formuleert voor interessante journalistieke onderzoeksprojecten.” Acht u het mogelijk dat - bijvoorbeeld als gevolg van technologische en maatschappelijke ontwikkelingen - dit proces aan verandering onderhevig is, of vindt u alles dat van deze kern afwijkt per definitie niet-journalistiek?
2. U constateert dat “alle blogs die voor iedereen beschikbaar zijn (...) grotendeels gemaakt worden door mensen die zich niet gebonden achten aan uitgangspunten van de professionele journalistiek zoals het verifiëren van de betrouwbaarheid van het nieuws en het toepassen van hoor en wederhoor.” Alle blogs, dat zijn er wel heel veel. Zou u iets specifieker kunnen zijn over het soort blogs waar u op doelt? Gaat het om de informatieve, op actualiteit gerichte blogs? Of hebt u het inderdaad over de volledige inhoud van het internet?
3. Indien u het hebt over specifieke, op actuele informatieoverdracht gerichte weblogs, wat is volgens u dan het verschil in functie met de artikelen zoals we die op de gemiddelde opiniepagina van een krant kunnen vinden? Of met de beweringen van een gast van Pauw & Witteman of Nova? Of met die van een politicus die wordt geïnterviewd op het NOS-journaal?
4. Wederom uitgaande van de gedachte dat u doelt op informatieve, op actualiteit gerichte blogs, wat voor blogs hebt u dan voor ogen als u het heeft over “publiceren voordat ze weten hoe het echt in elkaar steekt en zich vaak niet bekend maken”? En dan niet met één of twee voorbeelden komen, want die kan ik ook noemen (net zoals wij allebei best een paar journalisten kunnen aanwijzen die niet aan uw definitie voldoen), maar aansluiten bij de door u aangevoerde algemene typering van “de blogger”.
5. Dezelfde vraag wil ik stellen met betrekking tot uw opmerking “waar journalisten met open vizier werken, schenden de meeste bloggers de vertrouwelijkheid van hun naaste omgeving”. Dat is nogal een generalisering namelijk, naar beide kanten toe.
6. Op welk marktsegment uit zich die oneerlijke concurrentie van de blogger? De lezersmarkt? De advertentiemarkt? Andere bedrijfsmodellen? Moeten we de Nma er bij roepen?
7. Hoe verhoudt uw opmerking over de oneerlijke concurrentie zich tot de vrijheid van meningsuiting?
8. U beweert dat “het probleem is dat degelijk, journalistiek onderzoek via internet zo gemakkelijk verspreid en gekopieerd kan worden dat niemand er voor wil betalen.” Vindt u dat dit onwenselijk is en op een of andere manier verboden zou moeten worden? Of dat het zelfs nu al strijdig is met de auteurswet?
9. U suggereert dat bedrijfseconomische oplossingen de ellende van de journalistiek alleen maar vergroten. Betekent dit dat u de journalistiek ziet als een te subsidiëren beroepsgroep en dat het NOS-model dus eigenlijk zou moeten gelden voor de hele nieuws- en opiniesector? Zo ja, hoe denkt u dit dan te bekostigen? En eveneens: moet dit volgens u dan beperkt blijven tot de gedrukte media of zouden de nu als informatieve weblogs opererende personen of organisaties hier ook onder kunnen vallen? Moeten vallen misschien zelfs? Ziet u in zo’n model nog gevaren voor de door u zo gewaardeerde onafhankelijkheid van de journalistiek?
10. Als u concludeert dat journalisten de krant van morgen moeten ontwerpen, hebt u het dan over het papieren product, of gaat het verder? En wat zouden die journalisten dan moeten weten van bedrijfskunde, verdienmodellen, bekostigingssystemen?
11. Kunt u zich voorstellen dat de functie van de journalistiek zodanig aan verandering onderhevig is, dat uw “echte journalist” helemaal niet meer in staat is om het journalistieke platform van de toekomst te ontwerpen? Of ziet u journalistiek als iets onwrikbaars, iets eeuwig durends?
12. Ziet u zichzelf als een blogger? En zo ja, bent u dan die ene uitzonderlijke echte journalist onder de bloggers?
Hartelijk dank alvast voor de beantwoording van mijn vragen. Ik hoop dat ze niet al te agressief, ongefundeerd, op de man spelend, verdachtmakend, cherrypickend en verdachtmakend waren.

Peter van der Ploeg, 2 april 2010, 18:43

Beste mevrouw Roethof,

Tja. Als ik iets schrijf wat al in de commentaren hierboven is gedeponeerd: neemt u mij niet kwalijk, mevrouw Roethof. Ik lees, dat zult u begrijpen, eigenlijk nooit wat agressieve zolderkamerbloggers als Dasselaar, Verhagen of Brouwers neertikken, zo zonder ochtendvergadering.

Uiteindelijk ben ik namelijk beter af zonder figuren die onder tegels vandaan halen wat vorige-eeuwse media hebben gemist, omdat ze het niet tijdens de ochtendvergadering hadden behandeld. Of natuurlijk omdat ze met 70+ man een sportevenement aan het verslaan waren, en de werkdruk er, thuis op de redactie, tegen de muren kroop en zelfs de gesprekken rond de waterkoeler (geheel tegen de naam van het apparaat in) verhit verliepen. We noemen geen namen van staatsgesubsidieerde media, want op de man spelen doen we niet op een serieus nieuwsmedium als Villamedia.

Liever zet ik elke dag rond achten de televisie aan en hoor ik wat er tijdens die ochtendvergadering in een zweethok in Hilversum is bedacht aan redactie-fähige journalistieke onderzoeken. Desnoods pak ik rond vijven mijn kwaliteitsavondkrant mee naar het toilet om te zien wat er zoal voor de deadline (die middag rond een uur of twaalf) zoal gespeeld heeft. Gisteren.

U begrijpt: wat er tussen ochtendvergadering, uitwerking, deadline en ter persen/uitzending gaan gebeurt wil ik niet weten - ik zwem liever verkleed als medium-rare biefstuk in een bad vol piranha’s.

Wat dat betreft maakt mijn hart dan ook een sprongetje bij uw betoog, mevrouw Roethof. U was tenslotte van halverwege tot eind jaren negentig al actief met het begrip Nieuwe Media (de hoofdletters zijn per ongeluk) in de Tweede Kamer (ook die hoofdletters zijn per ongeluk - objectiviteit, snapt u) voor D66. Die informatie heb ik overigens van het subversieve Wikipedia, gevuld door langharig online-volk, dus wat er van klopt weet ik ook niet, maar ik ga er van uit dat u weet waar u het over hebt: bloggers hebben nu eenmaal geen idee.

Nee. Laat mij liever onwetend, tot die ochtendvergadering als een jongensbal is ingedaald. Dat hadden de docenten aan de School voor Journalistiek in Utrecht (waar ik studeer moet u weten) trouwens ook moeten denken toen ze begin deze week meededen aan ‘De Nieuwe Mediadagen’ (hashtag #DNMD, maar ik wil u niet te veel lastig vallen met dat soort journalistiek-procesloos geneuzel). Die waren namelijk georganiseerd door Piet Bakker. Juist, een blogger. Gatverdamme. De man mag gestudeerd hebben, maar een kwajongen blijft het. Die heeft namelijk docenten Journalistiek (de hoofdletter was deze keer met opzet) gehersenspoeld met zaken als bloggen, twitter en zelfs googelen. U denkt het, ik zeg het maar: ik zou er zonder diploma moeten vertrekken en beter af zijn dan opgeleid door zulk volk. Bloggend, twitterend volk dat studenten nu moet opleiden om zonder ochtendvergadering het journalistieke proces in te stappen, zo lijkt het. Wat moet u wel niet van mij denken, dat ik er nog ingeschreven sta.

Als journalist-in-spé loop ik liever met de poten in de spreekwoordelijke modder. En daar komt men, dat lijkt me duidelijk, alleen na een goed georganiseerde ochtendvergadering - ik zeg het nog maar eens. Daarom ben ik ook zo blij met uw betoog, mevrouw Roethof. Geciviliseerd uitgelegd met de vinger op de zere plek. Hulde daarvoor. Mijn uitschrijfformulier van de SvJ (ik mag SvJ zeggen) draag ik op aan u, mevrouw Roethof.


Hoogachtend,


Peter van der ploeg

@Mediacontainer, @De_Pers, @OpentopNL, @Spitsblog, @ParoolTV.

(De @ is geen tikfout, @mevrouw Roethof)

Ivo, 2 april 2010, 19:29

Kan het alleen maar eens zijn met @pvdp @arjandasselaar @brewbart en @laurensVHG

Dat een ombudsman van een instituut als het NOS anno 2010 zo ouderwets en naief uit de hoek komt is uitermate pijnlijk. De beschuldigende vinger richting bloggers hadden we al jaren terug afgeschaft, toch?

Kennelijk heerst nog steeds het cynisme jegens het, ja wat eigenlijk, hele internet o.i.d., onder een deel van het gevestigde journalistenkorps. Ik dacht dat ‘we’ ook dat imiddels wel te boven waren. Vandaar ook de ironische reactie van Peter (denk ik, Peter?).

Zelfs binnen de gelederen van de NOS krijgt Roethof weinig bijval met dit betoog. tenminste, dat is te hopen.

Bert Brussen, 2 april 2010, 19:36

Nee maar!

Op 15 juni 2009 is de Wikipedia-entry van mevrouw Roethof (de Ombudsman) flink opgepoetst, ter meerdere eer en glorie van mevrouw Roethof (de Ombudsman) uiteraard: http://nl.wikipedia.org/w/index.php?title=Guikje_Roethof&action=historysubmit&diff=17239271&oldid=17179441

En dat door een anoniem persoon met een IP-adres dat slechts één keer voorkomt in Wikipedia.

U bent toch niet IP-nummer 82.95.124.247 he mevrouw Roethof (de Ombudsman)? Want je eigen IP-lemma oppoetsen is wel HEUL erg D66.

JeroendeK, 2 april 2010, 20:09

Oh Bert Brussen heeft nog meer kritiek. Goede onderzoeksjournalistiek Bert B, typisch HP/DeTijd.

Juriste, 2 april 2010, 21:11

De krantensector heeft het zwaar en moet daarom marketeers en salesmanagers aantrekken, waardoor de journalisten worden verdreven naar baantjes zoals notulist. De journalist kan natuurlijk gaan bloggen en op die manier de concurrentie aangaan met de dagbladen door bijvoorbeeld een onderwerp meer uit te diepen.

Erwin Blom, 2 april 2010, 21:31

Mevrouw Roethof,

Hierbij mijn duit in de zak naar aaleiding van uw verbijsterende stuk.

“Het kenmerk van nieuwe, geslaagde media-initiatieven, is dat ze met weinig en liefst goedkope arbeidskrachten werken, zodat een groot deel van de inkomsten kan worden besteed aan sales en marketing.”
Veel grote successen zijn juist zonder veel marketing tot stand gekomen. Ze speelden in op de kracht van internet en maakten producten die aansloten bij de behoeften van een publiek. Ze maakten producten waar mensen over gingen praten en groeiden als kool via gratis mond-tot-reclame. En inderdaad, ze worden vaak efficient geproduceerd. En het klopt: de schrijvers van veel nieuwe sites hebben een output die een veelvoud is van de output van het gros van de journalisten die bij bijvoorbeeld kranten werken. Neemt u eens een kijkje bij iPhoneclub.nl

“Een hoofdredacteur of eindredacteur bestelt en redigeert (onbetaalde) bijdragen van experts uit de samenleving. Dit kan het kennisniveau van de artikelen ten goede komen, maar de onafhankelijkheid van de berichtgeving komt in gevaar.”
Doordat iedereen op internet kan publiceren en bij artikelen kan reageren, worden stukken waar een luchtje of een belangenprobleem in zit door lezers ervan ontmaskerd. En persoonlijk hoor ik liever een goed verteld verhaal van een deskundige zelf dan van een journalist die het onderwerp minder goed bevat. Zoals regelmatig het geval is.

“Een eenzame journalist die op de payroll van de gemeente staat kan niet de functie vervullen die de pers door de jaren heen heeft gespeeld als ‘waakhond van de democratie’.”
Doordat de pers in het verleden de exclusieve beschikking had over distributiemiddelen en publicatiemogelijkheden, waren journalisten de enigen die verhalen, kritiek en hulde, naar een groter publiek konden brengen. Ik blijf dol op mooi vertelde verhalen en inzicht gevende berichten, maar het is mij uiteindelijk om het even of ze van een journalist of van een ander komen.

“Bloggers publiceren voordat ze weten hoe het echt in elkaar steekt en ze maken zich vaak niet bekend. Waar journalisten met open vizier werken, schenden de meeste bloggers de vertrouwelijkheid van hun naaste omgeving.”
Net als veel van de schrijvers hierboven (die met gedegen kritiek kwamen, ik snap niet hoe u dat als aggressie kunt afdoen), wist ik niet wat ik las bij het lezen van de laatste alinea van dit verhaal. Is dit echt waar? Is dit de reactie van een NOS-personeelslid na 16 jaar internet? Als ik op een rij zet wie mij op internet informeren en inspireren dan zijn dat in toenemende mate bloggers (sommigen zien zichzelf als journalist, de meesten niet) die vaak gedetailleerd en deskundig kennis delen over hun werk, hobby of passie. Ik haal mijn kennis steeds vaker rechtstreeks bij de bron. En als ik een blog veel en vaak lees, kan ik zelf prima inschatten of ik de bron vertrouw of niet.

“De journalist gaat kortom gebukt onder een te hoge werkdruk en de oneerlijke concurrentie van de blogger die zichzelf minder zware eisen oplegt.”
Pardon? Minder zware eisen opleggen? Kijk eens naar http://eerstehulpbijplaatopnamen.blogspot.com en zie hoe Niels Aalberts (nee, inderdaad geen journalist) zichzelf verplicht om dagelijks, 365 dagen per jaar, minimaal één bericht op zijn blog te plaatsen over zijn vakgebied. Hij vertelt over zijn eigen praktijk en de mislukkingen en successen die hij tegenkomt. Boordevol informatie, met prikkelende visies, persoonlijk. En kijk hoe hij daarmee een centrale plaats is gaan innemen in de popmuziekwereld. Het is maar één van de tientallen voorbeelden in mijn rss-lezer. Als iedere journalist van een krant zo’n rol zou innemen op een terrein of in een vakgebied, zou die krant er online beter voor staan.

“Het probleem is dat degelijk, journalistiek onderzoek via internet zo gemakkelijk verspreid en gekopieerd kan worden dat niemand er voor wil betalen.”
Mensen zijn bereid om te betalen voor toegevoegde waarde. Als ze de berichten die geplaatst worden niet als zodanig ervaren, trekken ze de portemonnaie niet. De fout die gemaakt wordt is dat bijvoorbeeld kranten hun huidige product en hun huidige personeelsbestand overeind willen houden op internet. Dat gaat inderdaad niet lukken. De vraag zou anders moeten beginnen. Niet: hoe houden we overeind wat we hebben? Maar: wat zouden we doen als we opnieuw begonnen? En: waar zouden we zelf geld voor over hebben? Wie daar een antwoord op heeft weet wat hij moet maken.

Tot slot: het mooie van internet is de conversatie, het gesprek. De succesvolle online nieuwkomers snappen dat daar de reactiemogelijkheid bij een bericht voor bedoeld is. Dat de schrijver het gesprek begint en vervolgens met zijn lezers verder over het onderwerp praat. Wat een gemiste kans, mevrouw Roethof, om die gelegenheid niet aan te grijpen. Mensen nemen de tijd en moeite om te reageren, waardeer dat door het gesprek aan te gaan en niet door ze als aggressief weg te zetten en niet op hun reacties in te gaan.

Dolf Rogmans, 2 april 2010, 21:48

Is er een crisis in de journalistiek en kan de journalist die beter oplossen dan de manager? Die crisis is betrekkelijk. De informatiehonger is groter dan ooit. Wel staan het traditionele verdienmodel en de traditionele journalistieke werkwijze onder druk. Met het eerste weet de manager veelal slecht raad. En menig journalist mag ook wel eens gaan nadenken over zijn/haar rol. Een journalist staat niet meer tussen bron en lezer in, maar moet in dialoog met beide. En daarbij zijn rol deels opnieuw uitvinden. Gezien de reacties hierboven doen heel veel journalisten dat al.
En zelfs bij de NOS zijn ze daar best goed mee bezig, lees ik in een stuk van Bas de Vries op De Nieuwe Reporter ( http://www.denieuwereporter.nl/2010/03/opeens-overal-correspondenten/ ). Die NOS-benadering van webloggers en social media lijkt me zinvoller dan ‘ze’ onderdeel van het probleem te verklaren. Ze zijn juist onderdeel van de oplossing.

Bert Brussen, 2 april 2010, 22:48

@Dolf Rogmans: het feit dát ze bij de NOS inderdaad goed bezig zijn met webloggen en social media maakt het juist des te tragischer dat uitgerekend iemand als Guikje Roethof daarvan de Ombudsman moet zijn. Was er dan werkelijk niemand anders beschikbaar, iemand met een wat…ehm…modernere visie, of is Ombudsman gewoon een functie die niemand wil vervullen?

Fred van der Ende, 2 april 2010, 22:51

Ik heb het gevoel dat oorzaak en gevolg door elkaar gehaald worden. Ja, ik kan me vinden in de analyse dat de journalistiek in een crisis verkeert. Maar zijn het internet en de blogger hiervan de oorzaak? Had een zichzelf respecterende uitgever niet allang een belangrijke journalistieke rol kunnen vervullen op het internet i.p.v. het simpelweg aggregeren van Reuters en ANP berichten? Er zijn toch immers legio voorbeelden van zeer gewaardeerde blogs en opiniesites op het internet te vinden, al zijn ook dat meestal particulere initiatieven.

De reden voor het gebrek aan initiatief bij uitgevers is volgens eigen zeggen het ontbreken van een verdienmodel voor goede journalistiek op het internet (of gebrek aan creativiteit om een nieuw model te bedenken). Dus is de uitgever geheel volgens logica bezig met het aantrekken van meer salesmensen en managers om de schrikbarende terugloop in abonneebestand en advertentieomzet om te buigen. De overhead van een traditioneel mediabedrijf is immers enorm.

De vraag is opnieuw, wat is nu oorzaak en gevolg? Had die journalist niet allang moeten inzien dat traditionele mediabedrijven te traag reageren? Kortom, had hij zichzelf niet allang van een nieuw (extra) platform moeten voorzien? Daar heeft hij geen uitgever of investeerder voor nodig. Een gratis WordPress blog en een Twitter account zijn voldoende. Gelukkig zijn er steeds meer die dat inzien…

miekevandervalk, 2 april 2010, 23:40

Voor zover ik weet geeft de NOS geen krant uit, dus de hoedanigheid van mevrouw Roethof in dit verband begrijp ik niet zo goed. De NOS heeft een groot publiek en krijgt via de bazen van de Publieke Omroep geld van de gemeenschap om voor dat publiek journalistiek werk te doen. Van oneerlijke concurrentie door bloggers kan geen sprake zijn. Het publiek kiest zijn informatiebronnen en ik hoop dat de NOS daar nog heel lang één van is en als betrouwbaar wordt beoordeeld.
mieke van der valk nos

Arnoud Wokke, 2 april 2010, 23:50

Als redacteur als een van de grootste en meest winsgevende nieuwssites van Nederland, voel ik me net als velen voor mij geprikkeld om te reageren. En waar een goede column inderdaad kan prikkelen, lijkt het eigenlijk de auteur te zijn die in deze kwestie het meest geprikkeld is en zich in haar reactie liet kennen door enkele vooraanstaande experts op het gebied van online media weg te zetten als een stel agressievelingen.

“Een eenzame journalist die op de payroll van de gemeente staat kan niet de functie vervullen die de pers door de jaren heen heeft gespeeld als ‘waakhond van de democratie’.”

Deels eens: een onafhankelijke journalist kan niet in dienst zijn van de gemeente. Maar het beeld van de ‘waakhond van de democratie’ is echter een ideaalbeeld dat bij vooral oudere journalisten lijkt te leven en anno 2010 gestoeld is op weinig voorbeelden uit de praktijk. Op landelijk niveau lijken parlementair journalisten vergroeid met politici, waarbij het halen van scoops hand in hand kan gaan met het aardig zijn voor politici en partijen in publicaties. Dat ondermijnt meer de waakhondfunctie dan wat ook. Op lokaal niveau ligt het probleem anders: er is een stuitend gebrek aan concurrentie. In veel gemeenten is er één regionale krant en met geluk een kritische omroep. Uit journalistiek oogpunt kunnen we juichen als er ook nog een particuliere blogger is die de lokale politiek kritisch volgt, maar daar houdt het wel op.

“Bloggers publiceren voordat ze weten hoe het echt in elkaar steekt en ze maken zich vaak niet bekend.”

Twee foute aannames in slechts luttele woorden. Anoniem bloggen gebeurt, maar veel vaker kan iedereen gewoon zien welke naam erachter zit. Enig zoekwerk verschaft je daarnaast achtergrond over wat diegene doet en heeft gedaan en hoe hij kennis heeft vergaard.
Het meest stuitende is de aanname dat echte journalisten wel weten hoe het in elkaar steekt. Er zit mooi koren in de Nederlandse journalistiek, maar helaas ook veel kaf. Journalisten die geen idee hebben waar het over gaat, pr-praatjes van spindoctors of persberichten blind overnemen als waarheid. En een hoe groot percentage van berichtgeving in Journaals en in kranten is afkomstig van persberichten? En hoeveel van persbureaus als ANP of Reuters? Dus hoeveel nieuws gaat bij journalisten ongecheckt in de ether of naar de persen? Inderdaad.
Voorbeeldje van ‘uw’ NOS: auteursrechtenorganisatie Brein had een rechtszaak aangespannen tegen een site die volgens hen auteursrechtelijk beschermd materiaal verspreidde. NOS-redactrice belt op met onze hoofdredacteur (als deskundige). Op zijn vraag of zij alles van de zaak weet, antwoordt zij: ‘Ja, want ik heb het persbericht van Brein gelezen’.  Tja….

Toch kan ik deels meegaan in uw betoog: ja, de journalistiek zit in een zware crisis en ja, dat komt door de snelle opmars van internet. Zowel veel journalisten als uitgevers hebben geen antwoord gevonden en vinden daarom dat ze gesteund moeten worden. Het antwoord ligt natuurlijk voor het oprapen: met sites als Nu.nl en Tweakers.net wordt geld verdiend, maar ook kleinere en zelfs lokale sites kunnen geld halen uit hun activiteiten. Het probleem ligt in de oude denkpatronen en de oude structuren van uitgevers: de wereld is veranderd.

Het is niet fijn om te horen, maar het businessmodel van een krant zal imho (dat is een afkorting van in my humble opinion) slechts nog stand houden voor een paar landelijke uitgaven. Voor de rest zal geen plaats meer zijn in print.

Maar o ja, het zou natuurlijk ook helpen als journalisten stoppen met denken dat hun kijkers/lezers volslagen randdebielen zijn en ze weer serieus nemen: de moord op een 12-jarig meisje is geen groot nieuws voor Nova en de Volkskrant: laat dat lekker aan de Telegraaf en Hart van Nederland.Perikelen van bn’ers hoef ik ook niet te lezen in een serieuze krant. En laat alsjeblieft geen rare, dure onderzoeken uitvoeren om uit te vissen wat je lezers willen: als je je eigen programma/krant/site niet leuk vindt, vinden anderen dat waarschijnlijk ook niet. Probeer elke dag in gesprek te komen met mensen die jou nieuws kijken/luisteren/lezen.

Pas als we de mensen die het nieuws volgen serieus nemen, kunnen zij de journalistiek weer serieus nemen. En als iedereen elkaar serieus kan nemen, is het einde van deze crisis al in zicht.

Olof van Joolen, 3 april 2010, 00:12

Ik zie persoonlijk het probleem niet waar de kampen aan beide kanten zich zo druk over maken. Aan de ene kant is er een groeiende informatiestroom via internet waaruit iedereen kan pakken wat hij zelf wil. Of dat nou blogs zijn of pagina’s met een andere opzet. Variërend van inhoudelijk geweldig tot puur amateurisme inclusief spelfouten en inhoudelijk niveau-0. Het mooie is dat iedereen zijn eigen keuze maakt en zelf bepaalt tot welke categorie een blog of pagina behoort.

Tegelijkertijd is er nu - en ik denk nog een hele tijd - behoefte aan media die de grote lijnen neerzetten. Van een dag zoals een tv-journaal of een hele maatschappelijke trend zoals een opinieblad of journalistiek boek. De nieuwe media kunnen daarvoor bron zijn, inspiratie of verlengde. Grenzen zijn er niet meer en dat kan je als journalist volgens mij alleen maar geweldig vinden.

Zijn die massamedia bewust structureel fout en incompetent zoals JeroendeK op geheel eigen wijze betoogt? Nee, ik denk dat ze het helemaal zo beroerd niet doen. Zeker niet gezien de huidige economische situatie. Het is ook altijd makkelijk teruggrijpen naar vroeger toen alles beter was. Maar kijk een journaal van 15 jaar geleden terug of sla een oude legger open en dan denk je er snel anders over. Kan het beter? Altijd. Maar het is daarbij wel net als met Oranje en de 16 miljoen bondscoaches. Het is makkelij kritiek leveren op een programma, blad of krant als je niet zelf aan de knop zit en soms in een split second inhoudelijke afwegingen moet maken.

Journalisten en klassieke media hebben in een vorm zonder meer toekomst. Het is aan hen zelf om ervoor te zorgen dat ze relevant blijven. Ik zie in ieder geval genoeg tekenen die daarop wijzen. Denk bijvoorbeeld aan de schandalen in de katholieke kerk die door oude media nu op de agenda worden gezet en uitgediept.

Guikje Roethof, 3 april 2010, 04:48

@Bart Brouwers
Beste Bart,
Hoewel ik op vakantie ben in de VS toch even een reactie op jouw punten.
1.  Dit proces is aan verandering onderhevig. Toen ik in 1985 begon bij de Haagse Post gebeurde het nadenken over goede verhalen voornamelijk in het café. Tegenwoordig gebeurt het meer op de redactie en via de telefoon. Het kan ook elektronisch gebeuren. Van belang is dat het een collectief proces is, waarbij mensen elkaar op (nog) betere ideeën brengen, i.p.v. een eenling achter een scherm.
2.  Ik heb het over werken op basis van een journalistieke gedragscode, zoals de leidraad van de Raad voor de Journalistiek. Op deze pagina zijn de links te vinden naar verschillende codes. http://weblogs.nos.nl/ombudsman/meer-journalistieke-code/  Het gaat mij er helemaal niet om alle bloggers in diskrediet te brengen. Ik wil wel opkomen voor de ethiek van de journalistiek en om volgens die regels te werken heb je meer tijd nodig dan als je niet volgens die principes werkt. Gaat het om de informatieve, op actualiteit gerichte blogs? Of hebt u het inderdaad over de volledige inhoud van het internet?  Ik heb het niet over specifieke blogs, ik heb het over de omloopsnelheid van het nieuws en de meningsvorming op internet die foutieve en/of eenzijdige berichtgeving in de hand werkt. Overigens was ik zelf oprichter van een Europese krant op internet in 1999. Ik denk dat de journalistiek ook op een hele goede manier gebruik kan maken van de mogelijkheden van internet. Maar dat spreekt voor zich.
3.  Gering verschil, maar toch. In deze gevallen biedt de journalistiek een platform, er is dus sprake van tussenkomst door een journalistieke redactie.
4.  Bij de Washington Post , niet een van de minste kranten, hangt een lijfspreuk op de internet-redactie: Not wrong for long. Men publiceert snel en corrigeert naderhand, maar die correcties hebben meestal niet de kracht van het eerste nieuws. In State of Play speelt Russell Crowe een journalist die constant door de blogredactrice van zijn krant wordt ingehaald, omdat hij eerst goed zijn onderzoek wil afronden, voordat hij publiceert. Daar heb ik het over.
5.  Ook hier geldt dat ik helemaal niet bezig bepaalde sites of bloggers aan te vallen. Ik heb het puur over het principe. Op basis van de journalistieke codes behoort een journalist zich bekend te maken, dan kunnen anderen er rekening mee houden dat wat ze zeggen gepubliceerd kan worden voor een groot publiek.
6.  De ‘oneerlijke’ concurrentie van de blogger t.o.v. van de journalist is dat de blogger niet gebonden is aan een code die vereist dat er evenwichtig, volledig wordt bericht en dat het nieuws geverifieerd is. Alle bloggers die zich wel aan de code houden zijn wat mij betreft journalist.
7.  Wat een merkwaardig punt. Ik stel toch niet dat bloggers moeten ophouden met wat ze doen? Ik vind alleen dat journalisten, die door de blog-activiteiten of de bewegingen op twitter, misschien de druk voelen om sneller te werken die druk moeten weerstaan. Ik heb liever dat journalisten iets trager zijn maar degelijk werk afleveren, dan dat ze meegaan in de snelheid en dynamiek van de nieuwe media, zodat ik als kijker of lezer met onvolledige informatie achterblijf.
8.  Het auteursrecht is niet meer toegesneden op deze tijd, omdat het haast niet te handhaven is. De journalist moet betaald worden voor zijn werk, net als de bakker voor zijn brood. 
9.  In Amerika is het non-profit journalism in opkomst. Rijke individuen financieren stichtingen die zijn opgezet door ervaren verslaggevers. Zij schrijven stukken die ze gratis aanbieden aan kranten. Ik vind dat verlegenheidsoplossingen. Het zou beter zijn harder te werken aan verdienmodellen voor betaalde journalistieke content via internet.
10.  Ik zou graag zien dat de journalistiek uit die verlamming komt van steeds maar verder bezuinigen en goedkoper produceren. Papier of op internet maakt niet uit. Werken op internet is veel goedkoper, omdat druk en distributie hoge posten zijn, maar de advertentiemarkt zit nog grotendeels op papier.
11.  Ja, dat kan ik me best voorstellen. De journalistiek zal altijd aan verandering onderhevig zijn. Ik ben altijd een groot voorstander van innovatie geweest, maar dan hoef je niet je ogen te sluiten voor de nadelen van een bepaalde vernieuwing. Integendeel een echte vernieuwer ziet die nadelen onder ogen en overwint ze.
12.  Nee, ik zie mezelf niet in de eerste plaats als blogger. Ik zie mezelf als Media Ombudsman die opkomt voor de journalistieke waarden, omdat journalistiek een belangrijk rol vervult in een democratie. Er zijn heel veel bloggende journalisten en er zijn ook bloggers die als journalist te werk gaan. Het gaat niet om blogwereld t.o.v. de journalistiek, het gaat om de snelheid en vooringenomenheid versus betrouwbaarheid en onpartijdigheid.

Peter Moraal, 3 april 2010, 09:21

Een betoog waar geen speld tussen is te krijgen van mevrouw Roethof. Het bewijs voor haar gelijk is het ‘Wilders was de neger van Venlo’-verhaal; zie de blog van De Verwarde Man.
Waar de krant vroeger op de achterkant van de advertenties werd gemaakt, zijn het nu de golven van de klikcijfers waarop het nieuws drijft. Helaas houdt daarmee de vergelijking op, want de acquisiteur van de krant werd er op de redactie uitgeschopt als hij over de oplage begon, terwijl de eindredacteur van nu dagelijks om de oren wordt geslagen met instant-klikcijfers.

De journalist van vroeguh hoefde zich alleen zorgen te maken over de politieke kleur van zijn zogenaamd objectieve berichtgeving. De moderne journalist moet vooral rekening houden met de nieuwsconsument in het algemeen - en die klikt vooral op rampen, schandalen en seks. Biedt daar maar eens weerstand aan.

Bloggers zijn, voor 99%, kansloze egotrippers. Dat hebben ze natuurlijk gemeen met de gemiddelde journalist. De laatste heeft tenminste nog een sturende en controlerende hoofdredacteur boven zich. De gemiddelde reactie hierboven laat in ieder geval zien dat die kansloze egotripper zich snel aangevallen voelt, en vindt dat vele schoenen hem passen.

Geld, of klikjes, als motivatie voor journalistiek is natuurlijk van alle tijden. De luis in de pels die zich onafhankelijk acht, draait zichzelf een rad voor ogen. Een redactie die werkt met doelgroepen, of het nou een restant van de verzuiling is of de doelgroep die de rijkste adverteerders aanspreekt, is per definitie afhankelijk. Dat geldt voor kranten, maar ook voor sites als GeenStijl, en al helemaal voor bloggers - want het is leuk om je fantastische mening te ventileren, maar de schoorsteen moet ook roken…

Peter Moraal, 3 april 2010, 09:24

Overigens - een NOS journaal dat op Goede Vrijdag vijf minuten lang als opening doorraaskalt over kernenergie, met Bram Schilham in Zweden, dat is een journalistieke afgang eerste klas. Zeker als er een belofte volgt ‘morgen meer over dit onderwerp’. Daar zou mevrouw Roethof wellicht ook wat aan moeten doen - en dat ‘daar’ is dan ‘journalistiek onbenul’.

Olof van Joolen, 3 april 2010, 10:40

@Peter Moraal. Hoe vind je dat het dan wel moet? Het is prachtig om te zeggen dat het allemaal door kijk- en verkoopcijfers is ingegeven, maar tegelijkertijd is het wel de realiteit dat het merendeel van de media gewoon mensen in dienst heeft die ze moeten betalen voor hun werk. Dan heb je dus mensen nodig die naar jou kijken of je krant kopen. En - zoals je zelf zo mooi zegt - vroegah was het normaal dat journalisten selecteerden op basis van wat zij interessant vonden. De kijker/lezer zocht het verder maar uit. Dat lijkt me toch ook een tamelijk achterhaalde manier van communiceren.

Het verbaast me dan dat juist een onderwerp dat inhoudelijk niet hyperig of sensationeel is gemaakt zoals dat over de come back van kernenergie ook geen genade in jouw ogen vindt. Hoezo journalistiek onbenul? Het zet een relevante trend op een rij die ik nog niet kende. Vanochtend praatte Radio 1 nog door met een deskundige en de milieubeweging en dat vond ik bijzonder verhelderend. Dan voldoe je toch uitstekend aan je journalistieke plicht?

Bart Brouwers, 3 april 2010, 13:18

@ Guikje Roethof
Dank voor je uitgebreide, eerlijke en inhoudelijke antwoord. Ik lees een aantal interessante nuanceringen op je oorspronkelijke stuk. Tegelijkertijd blijf ik het merkwaardig vinden dat je, al dan niet vanuit je ombudsrol, zo hard uithaalt naar alle bloggers die zich niet gebonden achten aan een journalistieke code. Daarmee doe je volgens mij onrecht aan de belangrijke rol die velen van hen spelen in een veranderend medialandschap. Met name Erwin Blom gaat daar hierboven goed op in, net zoals enkele anderen. Ik hoop dat je ondanks je vakantie kans ziet op die argumenten nog een reactie te formuleren.
Prachtige spreuk trouwens, daar bij de Washington Post: “Not Wrong For Long”. Misschien moeten we er een aan toevoegen: “What’s Right is In Site”. ;-)

Jurjen, 3 april 2010, 14:01

Heb drie keer moeten lezen om te kijken waarom zoveel onlinetijgers hier zo’n aanstoot aan nemen. Mijn conclusie is uiteindelijk: lange tenen. Ik heb hierover geblogd op http://bit.ly/8Aaheg. Zie het als een aanmoediging.

JeroendeK, 3 april 2010, 14:16

Dit commentaar van Roethof is stuitend:

“Ik zie mezelf als Media Ombudsman die opkomt voor de journalistieke waarden, omdat journalistiek een belangrijk rol vervult in een democratie.”

Er is geen enkele aanwijzing dat die rol op deugdelijke wijze door de journalistiek vervuld wordt. Die rol is inmiddels overgenomen door bloggers omdat de journalistiek het collectief af laat weten.


Dit is ook regelrechte flauwekul: “het gaat om de snelheid en vooringenomenheid versus betrouwbaarheid en onpartijdigheid”. De schandalige insinuatie dat bloggers vooringenomen zouden zijn.

Betrouwbaarheid en snelheid kan heel goed samengaan. Heel veel professionals leveren snel instant betrouwbare kwaliteit, bloggers bijvoorbeeld en mensen bij de EHBO of politie. Waar het feitelijk om gaat is het behoud van de baantjes van de journalisten, hun hypotheek en het aanzien dat zij menen te hebben. Dat Roethof zo veel onzin schrijft….hooghartig heet dat.

Overigens bijzonder dat mevrouw Roethof zich als onbudsMAN ziet.

Bert Brussen, 3 april 2010, 15:11

“De ‘oneerlijke’ concurrentie van de blogger t.o.v. van de journalist is dat de blogger niet gebonden is aan een code die vereist dat er evenwichtig, volledig wordt bericht en dat het nieuws geverifieerd is. Alle bloggers die zich wel aan de code houden zijn wat mij betreft journalist.”

Ah, kijk aan, de definitie van “de journalist” blijkt dan toch vast te staan. En ik altijd maar denken dat het een vrij beroep was.

Gelukkig heeft het inhoudelijk weinig om het lijf: zoalng je je maar bindt aan “een code” ben je “journalist”. Uiteraard is mevrouw Roethof ht zelf van harte eens met deze “code” (waar staat die code trouwens?) maar iedereen die het inhoudelijk niet eens is met deze code (en daar zijn er nogal wat van) is geen “journalist”.

Wat een heerlijk wereldbeeld! Zo overzichtelijk! Zoveel eenduidige waarheid! Wat moet het een genot zijn om in een zelf bedacht correctheidsuniversum te leven en iedereen die zich niet aan de eveneens zelfbedachte “regels” houdt af te serveren als “niet tot een bepaalde groep behorende”.

I-de-aal! Zo kun je iedereen die zich niet aan jouw dwingende regeltjes conformeert lekker buiten spel zetten. En dat is wel zo makkelijk. Voor je het weet gaan ze dingen zeggen die je niet aan staan. “Dat moeten we gewoon niet willen met z’n allen.”

Ikke, 3 april 2010, 15:27

Zo Guikje, welkom in de grote boze mensen wereld. Steeds meer werk doen met mnder mensen is een trend die al decenia lang aan de gang is maar het journaille blijkbaar nu pas raakt.
Wat u kennelijk ook niet begrijpt is het verschil tussen onafhankelijk en objectief. Dat een journalist onafhankelijk is van het subject waarover geschreven wordt wil nog niet zeggen dat er dan ook objectief over wordt geschreven door de journalist. Ook de journalist heeft een werkgever / eigen opvatting / belangen die een rol spelen in zijn werk. Misschien is dit een invalshoek waar het jounaille eens naar zou moeten kijken want er is veel te weinig zelfreflectie en het ligt altijd aan iemand anders als het slecht met jezelf gaat. De ervaring leert dat dit meestal juist niet zo is.

JeroendeK, 3 april 2010, 15:44

Ja leuk die code voor de journalistiek: http://www.dejournalist.nl/dossiers/journalistieke-codes/code-voor-de-journalistiek/

Wijs mij een journalist aan die zich daaraan houdt. Deze bijvoorbeeld: De journalist verricht zijn werk in onafhankelijkheid en vermijdt (de schijn van) belangenverstrengeling.

Noem een journalist waarbij de schijn van belangenverstrengeling niet aanwezig is. Journalisten die wel onafhankelijk werken zijn niet vertegenwoordigd in de MSM of worden door collega’s gedegradeerd. Onafhankelijkheid is bij lange na de norm in de journalistiek. Er moet immers ook brood op de plank. Lopen adverteerders weg dan wringen journalisten zich in alle bochten.

Aan de waarheidsgetrouwheid in berichten schort het ook regelmatig. De waan van de dag is de norm. Vooral ook embedded journalisten doen de waarheid geweld aan. Betaald door propagandisten.

Deze is ook leuk: Bij het verzamelen, selecteren en bewerken van nieuws gaat de journalist fair te werk

Wat is ‘fair’. is het ‘fair’ om al die eerlijke onafhankelijke te goede trouw bloggende bloggers in een kwaad daglicht te stellen mevrouw de ombudsman?

Niels Lodewijk, 3 april 2010, 16:07

Ook bij de NOS is een onafhankelijk oordeel soms ver te zoeken, ik heb NOS zelden een kritische noot horen uiten over ons koningshuis, imho is het negeren van topics als deze ook een keuze. Ik denk dat het heel logisch is ‘to never bite the hand that feeds you’, blogger en/of journalist, krant of nieuwe media.

JeroenStam, 3 april 2010, 17:08

Die codes waarover Roethof het heeft, valt daar eigenlijk ook die beroemde Code van Nieuwspoort onder? Die code die echte journalisten onderschrijven, alvorens met echte politici en echte voorlichters aan de bar van perscentrum Nieuwspoort bier te hijsen, en vervolgens zoals beloofd écht niet naar buiten brengen wat daar gezegd en besproken is?

Olof van Joolen, 3 april 2010, 18:56

@JeroendeK. Zou je die gemeenplaatsen eens van bewijs kunnen voorzien? Journalisten wringen zich in bochten voor adverteerders. Waar blijkt dat uit? Ik heb voor twee kranten gewerkt en nu voor de publieke omroep en heb nog nooit in de verste verte iets hoeven te doen om een adverteerder te behagen. Dus ben benieuwd waar het dan volgens jou wel gebeurt…

En hoezo doen journalisten niet onafhankelijk hun werk? Ik werk al 15 jaar in de media en heb nog nooit aan een uitgever of directeur verantwoording hoeven af te leggen over mijn inhoudelijke keuzes. Ook chefs hebben nooit gezegd dat ik onderwerpen niet moet doen. Dus ik beschouw me zelf als onafhankelijk. Opnieuw; noem me de voorbeelden waar het anders gaat.

En dan je plat getreden cliché dat de waarheid ver te zoeken is, maar dan vanwege de waarn van de dag. Iets kan toch hartstikke waar zijn, maar ook de waan van de dag.

Kritiek op de massamedia is prima. Vooral doen want journalisten moeten ook leren. Kom dan alleen wel met inhoudelijke punten en niet met holle frasen. Dan doe je namelijk zelf net zo hard mee aan het in stand houden van een hype namelijk ‘Journalisten deugen niet’.

JeroendeK, 3 april 2010, 20:09

Shitterij van Roethof. Merk dat het me irriteert de kritiek van Roethof op internet. Dat de MSM niet in staat is de moderne samenleving bij te houden betekent niet dat er prutswerk in blogosfeer geleverd wordt. Het prutswerk waar Roethof kritiek op heeft, is afkomstig van zij die ook de bladen kranten, radio en televisie markt verpesten met inhoudsloosheid (voel je aangesproken Bert B, Jeroen M, Fransisco van J, Joshua L, Frank V en die andere Jopen).

Neem De Volkskrant bijvoorbeeld. Pieter Broertjes maakt zich meer druk om het formaat van zijn krant (de lengte van zijn penis denk ik dan), dan om de oorlog in Irak of Afghanistan. Uit De Volkskrant blijkt niet dat Broertjes iets over Irak of Afghanistan te melden heeft wat relevant is. NOS zelfde laken en pak. Ander voorbeeld: Arnold Karskens. Door iedereen geprezen. Hij neemt pontificaal deel aan politieke misdrijven en in kwaliteitskrant NRC of NRCnext staat het niet. Wereldnieuws in de media wanneer Aaf Brandkortius van NRCNext overstapt naar Volkskrant, alsof zij ooit iets van betekenis geproduceerd heeft. Over de echte feiten gaat het niet. Omdat de bijpassende journalisten te laf zijn.

Eigen onderzoek deugdelijk volgens de normen van de journalistieke code verricht, wijst uit dat er in de politiek feitelijk hele andere dingen gaande zijn dan de grote uitgevers vertellen. Dat levert bijvoorbeeld op dat niemand weet wat de werkelijke oorzaak van de economische crisis is. De opkomst van internet leert dat journalisten nooit kwaliteit en kranten nooit inhoud hebben geleverd. Iedereen is altijd een rat voor ogen gedraaid. Dat Broertjes duur betaalde schrijvers columns laat dichten betekent niet dat hij een kwaliteitskrant uitgeeft. Gedrukt WC papier verkoopt hij en zijn site is prutswerk.

Journalisten kunnen beter thuis blijven en bloggen. Weg van de redactie, weg van de waan van de dag. Op Internet gebeurt het, niet bij de redactie in de Wibautstraat of waar dat gehuisvest is. Geen enkele journalist had embedded mee hoeven gaan om de oorlog in Irak of Afghanistan deugdelijk te verslaan. Bijvoorbeeld. Embedded reclame voor politiek delinquenten. Dat is lang niet meer geweest in Nederland, en zelfs het duur betaalde talent Matthijs van Nieuwkerk heeft het er niet over.

Een scam waar de MSM met open en ogen, kennelijk willens en wetens, intrapt. Alsof geen journalist op school gezeten heeft, de goede daar gelaten. Die zijn er wel, alleen niet betaald bij de MSM. Voor de media moet het verkopen, de waarheid verkoopt niet. Daar wordt geen vrienden mee gemaakt. De waarheid is tegen het zere been van de heersende en derhalve betalende klasse. Dus daar wordt niet of althans sporadisch over gepubliceerd.

Een wetenschappelijke denk trant in de zin dat journalisten begrijpend kunnen lezen (lees dat ze meer begrijpen dan de commicpage), hebben ze in het algemeen ook niet. Alle journalisten in Nederland weten dat het verboden is om door het rood te rijden en geen enkele journalist lijkt te begrijpen dat met de lange arm politiek draagvlak creëren voor wederrechtelijk geweld in een buurland, een oorlogsmisdaad is. Alsof ze collectief dom zijn geboren. Dus hoe zit het nu met die kwaliteit van Guikje Roethof de alles kunner? Dat moet ze welhaast wezen om als vrouw ombudsman te kunnen zijn.


@Olof van Joolen, gemeenplaatsen van bewijs voorzien? Jij bent lekker. Kijk eens naar Elsevier bijvoorbeeld. Kijk naar de algemene jacht op adverteerders, jij houdt je kennelijk vanzelf aan de ongeschreven regel het woord van de broodheer te spreken. Verder zegt het niks dat jij je nooit voor je inhoud hebt hoeven verantwoorden, het is gebruikelijk in de media elkaar de hand boven het hoofd te houden. En weet je wat ook zo ergerlijk is, dat journalisten te hooghartig zijn om kritiek te accepteren. Doe al zeven jaar onderzoek naar alles wat met de oorlog in Irak en Afghanistan te maken heeft. Bewijzen zo hard daar worden politici paranoïde van. Heb welhaast alle redacties daarover geïnformeerd. Niemand publiceert over die duizendpondige Gorilla in de kamer. Of neem Arnold Karskens, die heeft me zelfs bedreigd en uitgescholden opdat ik mijn mond zou houden. Dus wanneer je knalharde feiten wenst en inhoudelijke punten wenst…. raad ik je aan ogen te openen, afstand te nemen van de journalistiek en mijn teksten nog een keer te lezen. De feiten en inhoudelijke punten staan er allemaal in.

Harm Hofmans, 3 april 2010, 21:12

Beste Guikje,

Goed om te zien dat de discussie die door Nick Davies werd aangezwengeld met zijn boek ‘Flath Earth News’, hier een Nederlands vervolg krijgt.

Natuurlijk zijn de opmerkingen van Davies en u over de verschaling van de traditionele journalistiek terecht. Blijft de vraag over of bloggers de journalistiek schaden of een dienst bewijzen.

Ik denk het laatste.

Bloggers vindt je in vele vormen en maten. Zoals velen die hier hebben gereageerd vind ik de stelling dat ‘bloggers publiceren voordat ze weten hoe het echt in elkaar steekt en ze maken zich vaak niet bekend’ nogal kort door de bocht. In mijn scriptie heb ik het onderscheid gemaakt tussen ‘toevallige verslaggevers’ (zij die als eersten het vliegtuig in de Hudson rivier zien liggen en dit onder andere middels Twitter openbaar maken), ‘experts in interessegemeenschappen’ (zij die een reputatie hebben in een bepaald interessegebied en hierover publiceren bij Buitenhof, Nova, maar ook op een weblog) en ‘waakhonden van de media’ (gedreven opiniemakers die misstanden in de media aan de kaak stellen). Let wel, ik heb me gericht op publieke deelnemers met journalistieke relevantie. Anonieme schreeuwlelijken en gedreven PR-mensen heb ik dus buiten beschouwing gelaten. En ja, ik ben van mening dat de bovengenoemde participanten wel degelijk een bijdrage leveren aan de journalistiek. Zeker nu hun bereik wordt bepaald door relevantie en niet door toegang tot drukpers of zendmasten.

Maar hoe bepaal je kwaliteit? En hoe kun je schreeuwlelijken en PR-materiaal van oprechte, informerende posts onderscheiden?

Het antwoord op deze vragen ligt steeds meer bij de burger zelf. In een wereld waar informatie vrij toegankelijk is, is het noodzakelijk om uitingen op waarde te (leren) schatten. Gelukkig zijn veel online lezers in staat om de achtergrond, relevantie en authenticiteit van posts en hun auteur te bepalen, zoals onder andere Erwin Blom ook al aangeeft.

Zijn journalisten dan overbodig geworden? Volgens mij niet. Door de toegenomen informatiestromen is er juist meer behoefte aan professionals die de publieke agenda bepalen (1) en het publiek gidsen naar diverse bronnen (2). De moderne journalist is dus meer een gids dan een alwetende verteller. Dit sluit aan bij de rol van gesprekleider die Dolf Rogmans noemt en het pleidooi dat Joris Luyendijk houdt naar aanleiding van zijn boek ‘Het zijn net mensen’.

Dit houdt in dat de moderne journalist niet meer kan claimen de waarheid in pacht te hebben. Ze kan enkel het publiek helpen informatie te ordenen en bronnen op waarde te schatten. Vervolgens is het aan het publiek om te bepalen of een journalist, of journalistieke organisatie als de NOS, erin slaagt om onafhankelijk een debat te verslaan door de juiste duiding te geven aan verschillende opinies. Zoniet, dan verliest de journalist zijn geloofwaardigheid en daarmee relevantie. Het publiek loopt weg.

Journalisten zouden bloggers moeten omarmen omdat zij ervoor zorgen dat er altijd een reporter aanwezig is bij ‘breaking news’, experts ongevraagd hun bijdrage leveren aan redactievergaderingen/onderzoek en velen bloggers bereid zijn het werk van journalisten te controleren. Helaas kiest u de aanval door deze bloggers te betichten van oneerlijke concurrentie.

Als de bloggers zich daadwerkelijk niet houden aan de journalistieke codes die de NOS wel hanteert dan zitten zij toch in een ander speelveld en zijn het toch geen concurrenten? En als de bloggers die zich wel aan de code houden er alleen in slagen het publiek onafhankelijk door een debat te gidsen, dan weet u wie de NOS aan moet nemen, toch?

Kortom, een nieuw spel vraagt om een nieuwe tactiek. Het publiek bepaalt de deelnemers en winnaars.

Olof van Joolen, 4 april 2010, 03:21

@Jeroen de K. Nog geen feit gelezen in je epistels. Behalve veel halve suggesties en een verhaal dat je onderzoek doet naar Irak en Afghanistan. Interessant! Waar kunnen we de uitkomsten lezen? Opnieuw: Kom met bewijzen in plaats van makkelijke verdachtmakingen zonder onderbouwingen. Het enige dat ik nu nog in je verhaal mis, is de rol van de FBI, Bilderbergconferentie, Maffia en AIVD. Kom dus maar op met al die knalharde bewijzen voor een scam.

JeroendeK, 4 april 2010, 09:48

@Olof van Joolen

Word helemaal zuur van het soort journalistiek wat er bedreven wordt in Nederland. De feiten liggen op straat, geen journalist heeft het er over en dan mij vragen de feiten te bewijzen. Irak/Afghanistan - om een voorbeeld te noemen - daar wordt genocide gepleegd mede omdat er excessief gebruik wordt gemaakt van munitie van verarmd uranium. Nederlandse bewindslieden hebben daar politiek draagvlak voor gecreerd zoals je weet. Ook weet je dat het volkenrechtelijk mandaat ontbreekt. Dat is algemeen bekend. Dat het volkenrechtelijk mandaat ontbreekt voor de oorlog in Irak is bewijs van oorlogsmisdaden. Heb jij daar Pauw of Witteman ooit kritische vragen over horen stellen terwijl de politici bij hen aan tafel zitten? Kennelijk kunnen journalisten die conclusie niet zelf trekken. Als de journalistiek wacht met deugdelijk werk doen tot ik de feiten bewezen heb, is het te laat.

Hier staat het allemaal: http://tinyurl.com/ya4vmjg

Olof van Joolen, 4 april 2010, 13:08

@JeroendeK. Ik ben zonder meer met je eens dat de benadering van autoriteiten bijvoorbeeld in het praatprogramma dat je noemt kritischer kan. En de journalistiek vaak ook. Maar ik vind dat je te kort door de bocht gaat door op basis daarvan te stellen dat alle journalistiek dan niet deugt. Ook in Nederland wordt prima onderzoek gedaan. Ook op de onderwerpen die jij noemt. Denk maar aan wat argos naar boven heeft gehaald. Dat er dan ook bloggers zijn die speuren en hun resultaten delen met anderen; geweldig.

JeroendeK, 4 april 2010, 13:46

@Olof van Joolen

Wanneer je leest wat ik schrijf zie je dat ik nuanceer. Zeg niet dat alle journalisten niet deugen, zeg dat de journalisten in de MSM niet deugen. Er zijn ook journalisten die wel deugen. De journalisten van Argos horen daar niet bij. Die hebben niks boven gehaald inzake Irak wat relevant is. Die zitten met hun hoofd in een tunnelvisie. Jij hebt kennelijk geen onderzoek gedaan dat je Argos hier noemt als kwaliteit journalistiek. Sure meer kwaliteit dan de rest, maar nog altijd met het hoofd in het zand. Meerderheid van de politiek pleegt collectief en individueel de meest vuige misdaden in het buitenland en Argos maakt zich druk om de vraag of er ook militaire steun is geweest. Kennelijk niet beseffend dat de politieke steun een oorlogsmisdaad eerste klas is. Was er maar militaire steun geweest, dan had Irak wellicht ook een oorlogsverklaring van Nederland ontvangen en was de rechtspositie van Nederlandse militairen in het buitenland beter geweest en was er geen ‘bevriende’ Staat mede door toedoen van Nederlandse politici militair aangerand geweest. Dat journalisten dat niet vanzelf doorzien is een gotspe. Lees die link hierboven, en doe je huiswerk.

Guikje Roethof, 4 april 2010, 15:17

@Erwin Blom
“Het kenmerk van nieuwe, geslaagde media-initiatieven, is dat ze met weinig en liefst goedkope arbeidskrachten werken, zodat een groot deel van de inkomsten kan worden besteed aan sales en marketing.”
Veel grote successen zijn juist zonder veel marketing tot stand gekomen. Ze speelden in op de kracht van internet en maakten producten die aansloten bij de behoeften van een publiek. Ze maakten producten waar mensen over gingen praten en groeiden als kool via gratis mond-tot-reclame. En inderdaad, ze worden vaak efficient geproduceerd. En het klopt: de schrijvers van veel nieuwe sites hebben een output die een veelvoud is van de output van het gros van de journalisten die bij bijvoorbeeld kranten werken. Neemt u eens een kijkje bij iPhoneclub.nl
Hier hebben we dus geen verschil van mening over. Toen ik bezig was in Parijs prezz.com van de grond te tillen, heb ik een paar keer over een mogelijke samenwerking gesproken met Kees Zegers en Jan Willem des Tombe van Nu.nl. Zij maakten een vergelijking met de confectiebranche en stelden dat het nieuws dat zij brachten ‘Zeeman-nieuws’ was. Daar kozen ze heel bewust voor. Met dat lage kosten concept hebben ze een geweldig succesvolle nieuwssite geproduceerd. Betekent dit dat de hele journalistiek volgens die methode moet gaan werken? Nee, ik vind van niet. Zeker bij de publieke omroep moet het focus liggen op eigen nieuws en onderzoeksjournalistiek. Daar heeft de belastingbetaler recht op.

Ik kan het hele forum van de Iphoneclub melden dat ik gisteren als een van de eerste Nederlanders de Ipad in handen heb gehad. Nou dat viel niet mee. Hij is te zwaar en te groot voor een handtas. Het voornaamste bezwaar is dat hij geen flash aan kan. Toch onhandig voor een apparaat dat voornamelijk visueel gebruikt moet worden.

“Een hoofdredacteur of eindredacteur bestelt en redigeert (onbetaalde) bijdragen van experts uit de samenleving. Dit kan het kennisniveau van de artikelen ten goede komen, maar de onafhankelijkheid van de berichtgeving komt in gevaar.”
Doordat iedereen op internet kan publiceren en bij artikelen kan reageren, worden stukken waar een luchtje of een belangenprobleem in zit door lezers ervan ontmaskerd. En persoonlijk hoor ik liever een goed verteld verhaal van een deskundige zelf dan van een journalist die het onderwerp minder goed bevat. Zoals regelmatig het geval is.
Door de veelheid aan informatie op Internet wordt er verhoudingsgewijs juist heel weinig ontmaskert, om jouw woorden te gebruiken. Verder hoor ik ook liever een deskundig verhaal dan een rammelend stukje journalistiek, waarbij de maker wel de klok heeft horen luiden maar niet weet waar de klepel hangt. Dat neemt niet weg, dat de journalistiek een belangrijke functie vervult in een democratie. ‘Journalistiek is de bezigheid die zich toelegt op het vergaren en verspreiden van wetenswaardigheden uit de samenleving, ter wille van een publiek dat noch de lust of de tijd, noch de aanleg heeft om het allemaal zelf uit te zoeken,’ luidt de definitie van Jan Blokker. Aan die activiteit is daar de informatie-explosie die op internet heeft plaats gevonden steeds meer behoefte.

“Een eenzame journalist die op de payroll van de gemeente staat kan niet de functie vervullen die de pers door de jaren heen heeft gespeeld als ‘waakhond van de democratie’.”
Doordat de pers in het verleden de exclusieve beschikking had over distributiemiddelen en publicatiemogelijkheden, waren journalisten de enigen die verhalen, kritiek en hulde, naar een groter publiek konden brengen. Ik blijf dol op mooi vertelde verhalen en inzicht gevende berichten, maar het is mij uiteindelijk om het even of ze van een journalist of van een ander komen.
Als je het over mooie boeken hebt of prikkelende essays ga ik helemaal met je mee. Maar in relatie tot nieuws en achtergrond stap je wel erg makkelijk heen over het verschil tussen voorlichting, propaganda en reclame enerzijds en journalistiek.

“Bloggers publiceren voordat ze weten hoe het echt in elkaar steekt en ze maken zich vaak niet bekend. Waar journalisten met open vizier werken, schenden de meeste bloggers de vertrouwelijkheid van hun naaste omgeving.”
Net als veel van de schrijvers hierboven (die met gedegen kritiek kwamen, ik snap niet hoe u dat als aggressie kunt afdoen), wist ik niet wat ik las bij het lezen van de laatste alinea van dit verhaal. Is dit echt waar? Is dit de reactie van een NOS-personeelslid na 16 jaar internet? Als ik op een rij zet wie mij op internet informeren en inspireren dan zijn dat in toenemende mate bloggers (sommigen zien zichzelf als journalist, de meesten niet) die vaak gedetailleerd en deskundig kennis delen over hun werk, hobby of passie. Ik haal mijn kennis steeds vaker rechtstreeks bij de bron. En als ik een blog veel en vaak lees, kan ik zelf prima inschatten of ik de bron vertrouw of niet.
Het voorbeeld is ontleed aan een zaak bij de Amerikaanse publieke omroep die een stagiaire liet bloggen over haar opleiding journalistiek aan de New York University. De docenten en medestudenten wisten niet dat ze dat deed. Het frappante aan de zaak is dat een publieke omroep haar blog op internet publiceerde, waarschijnlijk omdat het management doodsbenauwd was de boot van de nieuwe media te missen.

“De journalist gaat kortom gebukt onder een te hoge werkdruk en de oneerlijke concurrentie van de blogger die zichzelf minder zware eisen oplegt.”
Pardon? Minder zware eisen opleggen? Kijk eens naar http://eerstehulpbijplaatopnamen.blogspot.com en zie hoe Niels Aalberts (nee, inderdaad geen journalist) zichzelf verplicht om dagelijks, 365 dagen per jaar, minimaal één bericht op zijn blog te plaatsen over zijn vakgebied. Hij vertelt over zijn eigen praktijk en de mislukkingen en successen die hij tegenkomt. Boordevol informatie, met prikkelende visies, persoonlijk. En kijk hoe hij daarmee een centrale plaats is gaan innemen in de popmuziekwereld. Het is maar één van de tientallen voorbeelden in mijn rss-lezer. Als iedere journalist van een krant zo’n rol zou innemen op een terrein of in een vakgebied, zou die krant er online beter voor staan.
Maar de informatievoorziening niet. Ik wil niets afdoen aan de energie en het talent van Niels Aalberts, maar wat hij doet, persoonlijke impressies weergeven, is geen journalistiek. Die dingen kunnen heel goed naast elkaar bestaan. En ik lees ook liever een goede blog dan een saai artikel, maar daar gaat het hier niet om. Betaalde journalisten werken op basis van een journalistieke gedragscode. Ze mogen geen belang hebben bij waar ze over schrijven en ze moeten eerlijk de feiten melden zodat ik er als lezer of kijker op kan vertrouwen dat het klopt en dat iemand dat voor mij heeft uitgezocht. 

“Het probleem is dat degelijk, journalistiek onderzoek via internet zo gemakkelijk verspreid en gekopieerd kan worden dat niemand er voor wil betalen.”
Mensen zijn bereid om te betalen voor toegevoegde waarde. Als ze de berichten die geplaatst worden niet als zodanig ervaren, trekken ze de portemonnaie niet. De fout die gemaakt wordt is dat bijvoorbeeld kranten hun huidige product en hun huidige personeelsbestand overeind willen houden op internet. Dat gaat inderdaad niet lukken. De vraag zou anders moeten beginnen. Niet: hoe houden we overeind wat we hebben? Maar: wat zouden we doen als we opnieuw begonnen? En: waar zouden we zelf geld voor over hebben? Wie daar een antwoord op heeft weet wat hij moet maken.
Schaf de journalistiek maar af en laten we iets nieuws beginnen, zeg je hier. Dat vind ik een naïeve gedachte en het miskent de rol die de pers te spelen heeft in een democratie.
Tot slot: het mooie van internet is de conversatie, het gesprek. De succesvolle online nieuwkomers snappen dat daar de reactiemogelijkheid bij een bericht voor bedoeld is. Dat de schrijver het gesprek begint en vervolgens met zijn lezers verder over het onderwerp praat. Wat een gemiste kans, mevrouw Roethof, om die gelegenheid niet aan te grijpen. Mensen nemen de tijd en moeite om te reageren, waardeer dat door het gesprek aan te gaan en niet door ze als aggressief weg te zetten en niet op hun reacties in te gaan.
Ik ben inderdaad blij met de belangstelling voor het probleem dat ik agendeer. Mijn artikel is overigens niet gericht tegen bloggers. Het gaat over de oplopende werkdruk in de journalistiek die ten koste kan gaan van de kwaliteit. En als de journalist geen tijd krijgt voor de produktie van zijn werk, dan zullen de ethische grondbeginselen van goed checken en hoor en wederhoor toepassen, in de knel komen.

Dolf Rogmans, 4 april 2010, 15:55

Waar een discussie al niet goed voor kan zijn.
Als Guikje een lans breekt voor het behoud van en het versterken van betaalde journalisten die werken op basis van een journalistieke gedragscode, dan heeft ze een goed punt.
Want naast alle andere publicatievormen, heeft die manier van journalistiek bedrijven de afgelopen decennia zijn waarde bewezen. Niet dat de manier waarop hetzelfde kan blijven, zie mijn eerdere bijdrage.
In dat verband zou het aardig zijn als er webloggers komen die ook een code publiceren waarop ze aanspreekbaar zijn. Het Genootschap van Hoofdredacteuren heeft daarvoor een flinke voorzet gegeven met een modelcode: http://www.genootschapvanhoofdredacteuren.nl/het_genootschap/code-voor-de-journalistiek.html .
Overigens heeft nu.nl (geen weblog maar een journalistieke website) al het goede voorbeeld gegeven. Zo is hoofdredacteur Laurens Verhagen lid van de Raad voor de Journalistiek, http://www.rvdj.nl/katern/30 .

AlexanderPleijter, 4 april 2010, 17:27

“Bloggers [...] maken zich vaak niet bekend. Waar journalisten met open vizier werken, schenden de meeste bloggers de vertrouwelijkheid van hun naaste omgeving.” Straffe uitspraken. Ik neem aan dat Guikje Roethof als échte journalist hier feiten presenteert, maar ik vraag het me af. Want:

1. Journalisten werken met open vizier? Dat lijkt me aantoonbaar onjuist. Grote journalistieke scoops ontstaan vaak door te werken met een verborgen camera of undercover te opereren. Zie de legendarische Günter Wallraff. Dat de NOS nooit undercover werkt, wil natuurlijk niet zeggen dat andere journalisten dat nooit doen.

2. Roethof stelt dat bloggers zich vaak niet bekend maken. Ik vraag me af: hoe vaak doen bloggers dat dan? En hoe heeft Roethof dat vastgesteld? Hoe heeft ze dat geteld? Ik ben benieuwd naar de feiten van Roethof.

Verder denk ik dat het nogal suf is om te klagen over bloggers. Bedenk liever wat je als journalist en als NOS nog kan leren van bloggers. Zie http://www.toekomstvandejournalistiek.nl/2010/04/niet-bloggers-maar-journalisten-zijn-te-vaak-anoniem

G.J., 4 april 2010, 22:40

Guikje schrijft ‘Blogs worden grotendeels gemaakt door mensen die zich niet gebonden achten aan uitgangspunten van de professionele journalistiek zoals het verifiëren van de betrouwbaarheid van het nieuws en het toepassen van hoor en wederhoor. Bloggers publiceren voordat ze weten hoe het echt in elkaar steekt en ze maken zich vaak niet bekend. Waar journalisten met open vizier werken, schenden de meeste bloggers de vertrouwelijkheid van hun naaste omgeving’.

De journalisten tikken maar al te vaak de berichten gewoon over. Gisteren nog berichtten ze allemaal over Terre’Blanch en dat er nog niets over zijn doodsoorzaak te melden was. Op de Zuid-Afrikaanse site ‘Beeld’ was toen gewoon alles te lezen. De achtergronden enz. De journalisten - vooral die van de Telegraaf - raadplegen de bronnen niet. Ik neem het over en kom dan tot de ontdekking dat het helemaal fout zit. Dat verhaal van Geert Wilders en de verwarde man heb ik nooit geloofd. Het stond wel in het AD, hoe kan dat?

Journalisten praten elkaar allemaal na. Als de NOS het over Zuid-Afrika heeft dan gaat het nog over Sharpville, het bloedbad zo’n 50 jaar geleden. Maar nu worden er meer mensen in Z.A vermoord dan onder het apartheidsregime.

De Journalisten durven te weinig een eigen mening te geven en zijn doorgeefluiken van het nieuws, meer niet!

Paul Disco, 4 april 2010, 23:53

Hmm, wat is het punt precies?

1.
Het lijkt me dat het iedereen vrij staat om een krant te ontwerpen en te beginnen. Of je nu journalist bent of manager, al is het me niet geheel duidelijk wat het verschil is. Volgens mij wil een journalist ook salaris en een manager een briljante krant.

2.
Bij alle huidige dagbladen is er een eigenaar die het voor het zeggen heeft buiten de reikwijdte van het redactiestatuut. Dus ja, als je het daar niet mee eens bent, heb je vette pech.

3.
Het zou mooi zijn als er zoiets als een onafhankelijke stichting zou bestaan waar binnen redacties redelijk autonoom dagbladen kunnen ontwerpen. Maar ik geloof ergens gelezen te hebben dat redacties met vlag en trommel voorop liepen om Stichting Democratie & Media cs er bij PCM Uitgevers uit te bonjouren.

4.
Ik doe overigens niet mee aan polarisering tussen redacteuren en management. Het Rijnlandse model (een inhoudelijk leider en een zakelijk leider) is in ons land in veel opzichten veel interessanter dan het Angelsaksische model. Het leidt in mijn ogen tot het beste product.

5.
Ik ga vast verklappen dat een dagbladontwerp dat geen bedrijfseconomisch draagvlak heeft, per definitie het moet hebben van subsidie en suikerooms. Maar of die afhankelijkheid het nu is waar een onafhankelijke journalist het van moet hebben, ik zou zelf denken van niet.

6.
En wie denkt dat hij/zij bij het ontwerp van dagbladen geen rekening hoeft te houden met wat er elders in de wereld gebeurt moet het hebben van veel geluk (en weinig pech). Ik zou het onverantwoord vinden als ik verantwoordelijk zou zijn voor de betalingen aan het personeel en de freelancers.

Inger Stokkink, 5 april 2010, 00:43

Beste Guikje, je noemt een aantal elementen uit het journalistieke ambacht die volgens jou onder vuur liggen. Ik vind dat je daar wel een beetje romantische opvattingen over hebt, en dat je de waarde van blogs iets te makkelijk onder het tapijt veegt – wat je argumenten voor de mening, dat er een crisis in de journalistiek gaande is, verzwakt.

Je wijst erop dat bloggers en solo-journalisten (zoals degene die is ingehuurd door de gemeente Scherpenzeel om de gemeenteraad te verslaan), de redactievergaderingen missen waar journalisten elkaar aanscherpen. Dat lijkt me een rijkelijk romantisch beeld. Niet alle redactievergaderingen zijn broedstoven van socratische dialogen. Journalisten zijn net mensen en redacties net kantoren, en vergaderingen zijn minstens zo vaak het toneel van groepsdynamische processen waarin machtsstrijdjes worden uitgevochten, of rituelen. Daarbij: niet iedere journalist gedijt in een vergadercultuur.

Ten tweede wijs je op bloggers die veel te snel informatie op hun blog zetten zonder die informatie goed uit te zoeken. Je kunt het ook anders bekijken, zoals de Deense journalisten Morten Frich en Morten Crone van de Berlingske Tidende uitlegden tijden de VVOJ-conferentie van november jl. http://www-dei.ning.com/profiles/blogs/vvoj-2009-om-over-na-te Zij schreven een artikelenserie over een desastreus verlopen reorganisatie van de Deense politie die (mede) tot gevolg had dat een moord werd gepleegd die voorkomen had kunnen worden. En ze schreven een serie over misdiagnoses van artsen. In beide gevallen startte de series met een minutieus onderzochte casus, en werd het lezerspubliek via krant en web gevraagd om commentaar en soortgelijke voorvallen. De rest van de serie bestond uit follow-ups en uitwerkingen van de originele casus, mede op basis van wat de lezers aanbrachten. Leermoment: een artikel of item is niet af als het gepubliceerd wordt, dan begint het pas! Overigens: de ene Morten en z’n collega’s moesten meerdere malen smoezen verzinnen om de afwezigheid van de andere Morten bij vergaderingen te verklaren. Hij was nl. bezig met onderzoek, maar dat kon niet gezegd worden!

Ten derde de bloggers die grotendeels onbekend blijven. Voor zover ik kan zien zijn het vaker de commentaargevers die anoniem willen blijven. Veel bloggers grijpen de mogelijkheid van een blog aan om hun naamsbekendheid te vergroten. Journalisten hangen daar zo’n beetje tussenin. Zo heeft Omroep Gelderland de vermelding bij nieuwsitems van verslaggever en cameramens afgeschaft. De NOS brengt de verslaggever juist meer in beeld: door naamsvermelding en door meer standups in het item. De herkenbaarheid van journalisten lijkt me van wezenlijk belang voor de transparantie van de journalistiek, waar veel lezers en kijkers om vragen. Journalisten moeten nu dus ook in discussie met hun slimme en/of mondige kijkers en lezers, naast hun slimme en mondige collega’s van de ochtendvergadering. Journalistiek, kortom, is niet voor bange journalisten. En voor bange eind-/hoofdredacties.

Tot zover het journalistieke ambacht en de crisis in de journalistiek. Nadenken over verdienmodellen lijkt me trouwens minstens zo urgent, aangezien de poen (en degenen die over de poen gaan) de grootte van redacties en dus vaak ook de inhoud van journalistieke producten bepaalt.

Tim Fierant, 5 april 2010, 18:51

Ben erg benieuwd wie hier de 60 (!) reacties verwijderd heeft. De NOS, die niet wil dat er zo openlijk gaten worden geschoten in - het gebrek aan - de realiteitszin van zijn ombudsman? Guikje zelf? Villamedia? Hoe dan ook, kwalijke zaak. De reacties waren stuk voor stuk inhoudelijk van aard en toonden aan dat Guikje hier de plank op bijna Olympische wijze misslaat. En die dan verwijderen? Waarom geen uitgebreidere en inhoudelijke reactie van Guikje zelf?

Ron van der Sterren, 5 april 2010, 18:52

Beste Villamedia.nl, wat is er gebeurd met de 60 reacties die al op dit bericht zijn gegeven?

Bert Brussen, 5 april 2010, 19:22

Test.

michiel de jong, 5 april 2010, 19:25

onder dit stuk stonden kritische maar inhoudelijke commentaren. dat villamedia / de nvj de discussie op slot gooit tekent de staat van de ‘vakbond’. totaal overbodig…

tomrey1, 5 april 2010, 20:20

Dat hoort bij het werken, het verwijderen van berichten ook zeker?

Gegroet!

Dolf Rogmans, 5 april 2010, 20:29

De reacties zijn er weer. Een (aflopende) datum te veel ingevoerd in het cms, daar lag het aan.

Tim Fierant, 5 april 2010, 20:49

In mijn eerdere reactie op het stuk vraag ik om inhoudelijke reactie Guikje, maar zie nu dat die er al is.

Bert Brussen, 5 april 2010, 20:49

*Plop*

Peter Moraal, 6 april 2010, 09:44

@Olof van Joolen Natuurlijk - en dat was ook de strekking van mijn betoog - is de journalistiek intrinsiek commercieel. De trend is alleen dat de dictatuur van de bezoekcijfers in een zeer rap tempo de integriteit (zo die al bestond) van de journalistiek uitholt. Hoe het dan wel moet? Dat is een heilige graal, die trouwens veel geld oplevert als je hem vindt.
Een voorbeeld van wat ik bedoel is het noemen van de volledige naam van verdachten. Die eeuwenoude journalistieke discussie wordt nu beslecht door klikcijfers op internet, in het voordeel van het onderbuikgevoel van de massa. De discussie was er nou juist om te vookomen dat die massa met fakkels en landbouwwerktuigen als eigen rechter optrok naar vermeende daders, toch?

@JeroendeK Vreemd dat alle verdachte journalisten in jouw ogen bij linkse media zitten. De kreet ‘het gebeurt allemaal op internet’ getuigt van tunnelvisie. Dat is net zoiets als zeggen ‘de werkelijkheid wordt gedrukt op krantenpapier’. Waar ik het dan weer wel mee eens ben, is je bezwaar tegen embedded journalism. Maar het is of dat, of als malle eppie op goed geluk schietschijf spelen in oorlogsgebied, of thuis achter je bureau blijven zitten. Persoonlijk kies ik voor dat laatste trouwens.


En o ja, kernenergie. Een bulletin openen met een bijdrage van meer dan vijf minuten die geen dwingende nieuwswaarde heeft, dat vind ik op zich al journalistiek onbenul. Inhoudelijk vind ik het ook een misser om een niet-bestaande maatschappelijke discussie ‘op de kaart te zetten’. Dat getuigt van gebrek aan maatschappelijk inzicht. En ten derde is het volslagen zonde van het geld om een journalist voor een onderwerp als dit dure buitenlandse reizen te laten maken. Als Bram ook nog live in een kerncentrale stond…

JeroendeK, 6 april 2010, 12:04

@Peter Moraal

M’n neus. Verdachte journalisten zitten overal.

En het alternatief voor embedded is niet thuis achter je bureau blijven zitten. Zonder embedded te zijn en zonder als schietschijf te functioneren en zonder achter mijn bureau te blijven zitten heb ik in m’n uppie meer data boven tafel gehaald dan al die journalisten bij elkaar. Heb er een heel dossier van wat thuishoort bij een zichzelf onderzoeksjournalistiek wanende redactie.

Wat betreft mijn opmerking over dat alles op internet gebeurt: op de redacties van de diverse media gebeurt het in ieder geval niet.

salomé, 6 april 2010, 14:08

Ik vind dit artikel eigenlijk een belediging voor journalisten. Ik denk dat echte journalisten zich duidelijk kunnen onderscheiden van bloggers.

Salomé Jansen

George Knight, 6 april 2010, 15:02

Guikje Roethof komt de eer toe gelijk en ongelijk te hebben. Wat ze over de journalistieke sector zegt is niet onwaar. Over de diversiteit van blogs mist ze de essentie. Ook in Nederland bestaat het equivalent van de Huffington Post, Salon of Politics. Hoewel op kleinere schaal zoals Nederland past.

Het is merkwaardig gesteld met de journalistiek zoals mw. Roethof illustreert. Het houdt graag iedereen tegen het licht en zegt de macht te controleren. Bij beide claims kunnen op zijn minst vraagtekens gezet worden. Want de journalistiek is niet waardenvrij en heeft eigen politieke en economische belangen. Die zitten allerlei gelijkheden in de weg. Journalistiek is in zichzelf tegenstrijdig. Die kanttekening alleen al relativeert de tegenstelling met de blogs die mw. Roethof meent te kunnen signaleren.

Pijnlijker en manifester wordt het als de journalistiek zelf tot onderzoeksobject wordt. Het idee heeft postgevat dat de journalistiek dit als ongepast ervaart, het niet gewend is en zelfs allergisch voor kritiek is. Is de journalistiek als de dokter die zich vergeet te laten onderzoeken? Het lijkt er sterk op.

Toch zit de journalistiek in een lastig parket. Aan alle kanten wordt het ingeperkt. De opkomst van nieuwe media, de vrijetijdsbesteding van mensen, de snelheid van maatschappelijke ontwikkelingen, de politieke marketing en de economisch crisis doen de journalistiek naar adem happen. Kranten zijn verdwenen uit dorpen en steden. De controle op de macht is verdwenen.

Ouderwetse, gelouterde, academisch gevormde journalisten worden ingewisseld voor HBO’ers. En deze weer voor vrijwilligers zoals mw. Roethof zegt. Dit type journalistieke medewerker is onderling inwisselbaar en mist maatschappelijk gezag. De journalistiek staat met lege handen. Inhoud is vlotheid geworden. Journalisten zijn minder geworteld dan voorheen. De bazen van de journalistiek handelen volgens het principe dat de journalistiek handelswaar is geworden.

Kan de journalistiek weer op een hoger peil gebracht worden? Dat kan, maar is een proces van lange adem. Wil de journalistiek weer geloofwaardig worden dan moet het investeren in de eigen toekomst. Dat geld ontbreekt echter en het inzetten van projectgeld van de overheid ligt gevoelig. In de ogen van velen is de journalistiek toch al bovenmatig links geinspireerd.

Dieperliggend probleem is dat journalistiek klemzit tussen haar economische en politiek-maatschappelijke functie. Een journalistiek bedrijf is in de bedrijfsvoering commercieel en in de pretentie hiervan overstijgend. Dat wringt en is niet te verenigen. Vele oplossingen hievoor zijn al verkend.

De oplossing is om beide functies uit elkaar te halen. In analogie met de bejaardenzorg voor de toekomst wordt gezegd dat huisvesting en persoonlijk onderhoud te voorzien en daarom te verzekeren zijn. Ziektes niet omdat die onvoorspelbaar zijn. Daarom moeten individuen het voorzienbare voor eigen rekening nemen, terwijl de overheid het onvoorzienbare afdekt. Alleen zo is het systeem houdbaar.

Hetzelfde onderscheid past de journalistiek. De politiek-maatschappelijke functie ervan zou ondersteund kunnen worden door de overheid. Dat betreft de scholing van journalisten, onderzoeksafdelingen, distributie, een gegarandeerd aantal pagina’s en alle voorwaarden voor een zo objectief mogelijke, kritische journalistiek. Met voldoende voorwaarden en tussenschakels die politieke beinvloeding van de journalistiek uitsluiten. De economische functie kan dan groeien op een open markt waar concurrentie tiert.

Serieuze blogs die een journalistieke rol spelen en maatschappelijke verantwoordelijkheid nemen kunnen aanvullend zijn op de serieuze journalistiek binnen de gevestigde media. Dat is geen tegenstelling, maar een aanvulling.

Wat zegt dat alles over het de mond snoeren van critici en oppositie wat journalisten blijkbaar doen? Valt dat ooit uit te sluiten? Nee, maar het kan wel beperkt worden door te zorgen dat ethische codes verinnerlijkt worden door journalisten. Daarom moeten ze de kans krijgen om opgeleid te worden en los te komen van de waan van de dag en de druk van de markt. Een splitsing in functies kan hierbij een uitweg bieden. Want ik kan me niet voorstellen dat journalisten blij zijn met hun rol van censor. Of hun reductie van de werkelijkheid.

Carel Brendel, 6 april 2010, 15:18

In een vorig blog heb ik de zaak-Maria Mosterd genoemd als voorbeeld van een affaire, waarin de gevestigde journalistiek volledig voorbij is gestreefd door de bloggers. In bijgaand blog noem ik nog tien voorbeelden. De gemeenschappelijke noemer is dat bloggers vooral goed zijn in zaken die ingaan tegen het politiek correcte wereldbeeld van veel journalisten.
http://www.hetverraadvanlinks.nl/Bloggers3.htm

Guikje Roethof, 6 april 2010, 16:26

@alle bloggers
Dank voor al jullie reacties die ik niet stuk voor stuk kan beantwoorden. Ik heb helemaal geen bezwaar tegen bloggen en bloggers. Ik heb er de aandacht op willen vestigen dat de journalistiek onder druk staat nu het medialandschap ingrijpend verandert.

Er is geld, vasthoudendheid en tijd nodig om verhalen te maken die impact hebben. De primeur van WikiLeaks waar maanden aan is gewerkt bewijst dat. Op die video is te zien hoe Amerikaanse burgers in Bagdad twaalf Iraakse burgers hebben gedood, waaronder twee journalisten. De makers hebben de beelden frame voor frame geanalyseerd en er is een team naar Bagdad gereisd om alles ter plekke te verifiëren.
Aan deze onthulling heeft Rop Gongrijp meegewerkt, een van de oprichters van XS4ALL. Hij is geen journalist, maar een anarchist en Neerlands eerste nerd. De laatste keer dat ik hem sprak werkte hij aan een ‘cryptofoon’, een mobiele telefoon die niet kan worden afgeluisterd. Wat mij betreft heeft hij nu een journalistieke prestatie van formaat geleverd.

tomrey1, 6 april 2010, 17:15

En wat heeft die “primeur van Wikileaks” nou weer met dit stuk te maken?

To the point komen bitte..

JeroendeK, 6 april 2010, 18:45

@Guikje Roethof

Ben het van harte met je oneens. Er horen geen voorwaarden gesteld te worden aan verhalen die impact maken. Als er geld nodig is om een verhaal impact te laten maken, kan er van corruptie sprake zijn. Wikeleak laat ook zien dat journalisten geen verhalen maken. Er moet bijzonder moeilijk werk gedaan worden door mensen als Rop Gongrijp om journalisten wat relevants over Irak te laten publiceren. De kranten hadden allang vol kunnen staan met verhalen die impact maken wanneer journalisten zich meer met de inhoud en minder met de vorm bezighouden. Minder ego’s in de journalistiek zijn er nodig om verhalen met impact gepubliceerd te krijgen.

Roger Vleugels, 6 april 2010, 19:23

Zijn platform, format, crossmediaal en zelfs economie als ordenend principe voor dit soort discussies niet gewoon achterhaald.
Naar mijn bescheiden mening is er maar één echt ordenend principe: de snelheidskwalificatie[s] van het nieuws. Nieuws met alleen snelle aspecten én de snelle aspecten van het nieuws zullen toenemend bediend worden door de snelste platforms [zoals smartfoon, iPad, teletekst, netbook/notebook/en tikje verouderd de laptop];
trager nieuws en de tragere aspecten van nieuws door tragere platforms [zoals PC/TV/Radio];
het langzaamste nieuws en de langzame aspecten in print. Met als gevolg de duiding vooral in print. Voor Speedy Gonzales, voor de slak, en voor alles daar tussen zal een plek blijven. Als de plek begrepen wordt en antieke opvattingen over platforms en formats verlaten worden.

Lewinsky, 6 april 2010, 23:01

Mijn commentaar (zie nr. 17) op Guikjes weblog is niet door de censuur heen gekomen.
Kennelijk blieft Guikje geen kritiek. Lijkt me gezien haar functie geen goede houding.

Elisa van der Schaaf, 7 april 2010, 14:52

Als afgestudeerd journaliste trekt mij de onafhankelijke onderzoeksjournalistiek meer dan welke tak dan ook in de journalistiek. De journalist als onderzoeker, de waakhond van de democratie, de luis in de pels. Dat klinkt misschien idealistisch en ver van de huidige realiteit, maar wat is anders de toevoegde waarde van een journalist?

In het huidige tijdperk waar zoveel (gratis) informatie beschikbaar is, lijkt de journalist soms overbodig. Zoals ik het artikel van Guikje Roethof interpreteer hebben zij bijvoorbeeld ‘last’ van bloggers die hun vaak specialistische kennis gratis verstrekken aan de anonieme buitenwereld. Juist de journalistieke gedragscodes waar Roethof het over heeft, geeft journalisten die zich daaraan houden, niet alleen in moreel opzicht steun, maar ook in economisch opzicht.

Het lijkt me dat een journalist die zijn informatie transparant maakt, verifieert en op een aantrekkelijke manier presenteert economische waarde toevoegt. Vanuit dit perspectief gezien, heeft Roethof niets tegen de blogger. Maar wil zij misschien wel het onderscheid tussen journalist en blogger duidelijker stellen zodat het voor consumenten helder is waarom zij geld betalen voor journalistieke producties terwijl andere informatie gratis beschikbaar is.

Het is natuurlijk verwarrend dat een lezer vroeger alleen aan schriftelijke informatie (nieuws) kon komen door ervoor te betalen terwijl hij nu al jaren informatie gratis van internet afplukt. Dan is het niet gek dat hij zijn krantenabonnement opzegt omdat hij het toch gratis via internet kan lezen. En dan is het ook niet vreemd dat uitgevers hun geld liever steken in de verkoop en marketing aangezien zij afhankelijk zijn van de advertenties.

Dat consumenten willen betalen voor journalistieke producties die aantrekkelijk zijn vormgegeven, bewijst wel het maandblad Quest. Nu heb ik geen idee of zij zich geheel aan de journalistieke gedragscode houden waar Roethof naar verwijst, wel weet ik dat het blad commercieel een succes is. Ook al is er gratis informatie beschikbaar over wetenschap, kennelijk voegt Quest iets toe waardoor de consument ervoor wil betalen.

Het lijkt mij dat journalisten dienen op te komen voor de waarde van hun producties. En het lijkt mij dat uitgevers van kwalitatieve media inzien dat die kwaliteit geld waard is. Er zijn naar mijn inziens mogelijkheden genoeg om de betalende lezer aan zich te binden. Overigens lijkt mij de onafhankelijke journalist in dienst van de gemeente niet eens zo gek bedacht. Gemeenschapsgeld kan beter daaraan besteed worden, dan aan een afdeling communicatie die niet onafhankelijk is.

Peter de Vries, 10 april 2010, 17:37

In de discussie over de toekomst van de broodbakkerijen voeren bedrijfseconomische argumenten de boventoon. Financiers en managers hanteren nieuwe recepten, die meestal neerkomen op meer soorten en minder witbrood, in de hoop een jonger publiek voor het brood te interesseren. In plaats van te investeren in goede bakkers zijn veel bakkerijen bezig met het aantrekken van marketeers en salesmensen, om het tij te keren. Ze zien over het hoofd dat de kwaliteit van het brood van verschillende kanten onder druk staat en dat zo de ambachtelijke normen en een kwalitatief hoogwaardige voedselvoorziening in gevaar komt.

Ik heb even geaarzeld, maar doe het toch maar – die metafoor van de bakkerij. Juist omdat de beroepsgroep er zo volstrekt allergisch voor is. Guikje Roethof heeft het er maar moeilijk mee dat de journalistiek óók een bedrijfstak is. De pijn van de saneringen is inderdaad aanzienlijk. Maar de ontkenning van de economische werkelijkheid helpt niemand iets voor uit.

Want waar de KLM terrein verliest op de Easyjet-achtige prijsvechters en de ontwerper van maatpakken het moeilijk heeft tegenover de confectie-industrie en Turkse thuisnaaisters, beseffen die bedrijfstakken wel dat ze voor een keus staan: innoveer of ga ten onder. De teloorgang van oude ambtelijke kwaliteitsnormen en de professionele waarden van de beroepsgroep doen ook vliegers, bakkers en kledingmakers sinds 1876 pijn. Maar verwijtend naar de concurrentie wijzen levert hen niets op.

Roethof lijkt te claimen dat de journalistieke en uitzonderingspositie heeft op die economische werkelijkheid door onze roeping waakhond der democratie te zijn. Dat is een misvatting. We kunnen ons als journalisten die ambitie wel stellen, maar dan moet die democratie dat wel appreciëren en liefst in enige klinkende munt omzetten. Dat kan ruwweg op twee manieren. Allereerst door de journalistiek als collectieve dienstverlening te beschouwen – maar dan dringt de vraag zich op of de publieke omroep nu echt zoveel betere journalistiek oplevert dan pak’m beet de commerciële dagbladen en omroepen; of de hypes van parlementaire journalisten de democratie echt verder brengen.  De tweede methode van betalen is door te zien of de burgers – hoeksteen van die democratie – er geld voor over hebben. Hier begint de schoen enigszins te wringen naar het schijnt, want op de één of andere manier ervaren burgers kennelijk (zie de oplagecijfers, jammer dat Guikje die kijker/lezer niet eens noemt) in afnemende mate de kwaliteit van de journalistieke prestatie als betalenswaardigde bijdrage aan hun democratisch bestaan.

De bakkers hebben overigens een oplossing gevonden voor de concurrentie van thuisbakmachines en goedkope Turkse zaakjes op de hoek. Er zijn grote broodfabrieken ontstaan waar naast halfjes wit ook maanzaad- en sesamzaadbrood vandaan komt, afgewisseld door Twents, Zaans of Drents volkoren. En wie dat standaardrepertoire niet blieft, kan terecht bij de ambachtelijke bakkerijen die zich heeft gespecialiseerd in banket, luxe broodjes, lunchkaarten of catering. Dat proces heet innovatie en daar zijn journalisten net als meester-bakkers en andere vaklui niet zo geweldig in bedreven.

Overigens eten veel mensen nog steeds ongezond veel witbrood. Maar de sanering van de broodindustrie heeft de voedselvoorziening nou niet direct in groot gevaar gebracht.

Colofon

Villamedia is een uitgave van Villamedia Uitgeverij BV

Postadres

Villamedia Uitgeverij BV
Postbus 75997
1070 AZ Amsterdam

Bezoekadres

Johannes Vermeerstraat 22
1071 DR Amsterdam

Contact

redactie@villamedia.nl
020-30 39 750

Redactie (tips?)

Dolf Rogmans
Hoofdredacteur, 020-30 39 751

Marjolein Slats
Adjunct-hoofdredacteur, 020-30 39 752

Linda Nab
Redacteur, 020-30 39 758

Lars Pasveer
Redacteur, 020-30 39 755

Trudy Brandenburg-Van de Ven
Redacteur, 020-30 39 757

Anneke de Bruin
Vormgever, 020-30 39 753

Marc Willemsen
Webontwikkelaar, 020-30 39 754

Vacatures & advertenties

Karen Bais
020-30 39 756

Sofia van Wijk
020-30 39 711

Bereik

Villamedia trekt maandelijks gemiddeld 120.000 unieke bezoekers. De bezoekers genereren momenteel zo’n 800.000 pageviews.

Rechten

Villamedia heeft zich ingespannen om alle rechthebbenden van beelden en teksten te achterhalen. Meen je rechten te kunnen doen gelden, dan kun je je bij ons melden.