— dinsdag 11 oktober 2011, 10:21 | 4 reacties, praat mee

Media onderschatten eigen rol

Recent presenteerde KPMG een rapport over de Goudse burgemeester Wim Cornelis over diens handelwijze rond de bouw van een tweede woning in Elmina Ghana. Eerder dan bedoeld bleek het rapport in handen van enkele media die eerder zeer kritisch over Cornelis hadden bericht. Over zijn tweede woning als ook over andere daden als bestuurder. AD, Elsevier en Telegraaf berichtten in de vroege vrijdagochtend (30 september) dat de burgemeester de regels had overtreden. Maar aan het begin van de middag kwam Cornelis met een verklaring: hij onderschreef alle conclusies van het KPMG-rapport waaruit bleek dat hij de regels niet had overtreden. Een verschil in inzicht? Media zouden meer oog moeten hebben voor de oorspronkelijke bron, betoogt Robert Giesberts

Over Cornenlis’ woning in Elmina Ghana woedde al geruime tijd een publiek en politiek debat. In dit debat werden herhaaldelijk veronderstellingen geuit die het handelen van Cornelis verdacht maakte. Dit schaadde zijn functioneren en dat van het hele stadsbestuur. Het onderzoek moest uitwijzen of de verdenkingen terecht waren of niet.


Naarmate dit type onderzoeken, waar oordelen over personen in zijn vervat, hun publicatiedatum naderen loopt de spanning snel op. Voor zover er sprake is van kampen, bereiden deze zich voor op mogelijke gevolgtrekkingen en effecten. In het geval van de Goudse burgemeester had hij weinig om voor te vrezen: de conclusies spraken hem vrij op alle vragen die aan het onderzoek ten grondslag lagen. Wel stelde KPMG dat er een mogelijke schijn van belangenverstrengeling is geweest. Hoe lastig dat te interpreteren is bewees onlangs de affaire Mariko Peters. Echter net als bij haar gold ook hier dat er niet een koppeling was te maken met een voordeel dat de een of ander door die verstrengeling had genoten.

Eerder dan bedoeld bleek het rapport al in handen van enkele media die eerder zeer kritisch over Cornelis hadden bericht. Over zijn tweede woning als ook over andere daden als bestuurder. AD, Elsevier en Telegraaf berichtten in de vroege vrijdagochtend (30 september) dat de burgemeester de regels had overtreden. Via twitter werd dit beeld onmiddellijk breed verspreid. In de loop van de ochtend werd dit beeld verstevigd door een ANP-bericht die stelde dat de burgemeester de regels voor de bouw van zijn tweede woning had overtreden. Dit bericht van een gezaghebbend nieuwsbureau kwam vervolgens op tal van sites van serieuze media terecht.
Aan het begin van de middag kwam Cornelis met een verklaring: hij onderschreef alle conclusies van het KPMG-rapport waaruit bleek dat hij de regels niet had overtreden. Dit beeld kreeg ook respons maar vooral in de lokale media.

Zo bestond er aan het eind van de vrijdagmiddag de vreemde situatie dat het publiek uit de media de indruk hadden dat er een voor de Goudse burgemeester vernietigend KPMG-rapport lag, terwijl de burgemeester zelf stelde het eens te zijn met het rapport en haar conclusies. Nu is het niet ongebruikelijk dat een rapport in verschillende percepties tot een verschillend beeld leidt, maar hier lag het wel erg ver uiteen. Deze kloof bleef ogenschijnlijk onopgemerkt: het bracht nuances in enkele berichtgeving die in de zaterdag daarop volgde, maar leidde niet tot aanvullende bijstellingen in eerdere berichtgeving.

Hoe is het te verklaren dat een zo grote kloof tussen rapport en beeldvorming zich vestigde? Mogelijke oorzaken: gebrek aan tijd, aan mogelijkheden of wil om zelf de bron te raadplegen en te oordelen. En het lijkt erop dat de berichtgeving op nieuwssites van ‘traditionele’ media minder zorgvuldig gebeurt dan in de oude media zelf. Blijkbaar is hier de wens om deel uit te maken van online nieuwsvoorziening belangrijker dan de eigen kwaliteitstandaard.
Door de alomtegenwoordigheid van online media zijn beelden, of ze kloppen of niet, razendsnel verspreid. En wie daarin als eerste toeslaat mag zich koning noemen; de eerste klap is tegenwoordig meer dan een daalder waard. De casus van Gouda bewijst dit eens te meer. Wat de casus ook toont is dat de gebreken in journalistieke kwaliteit deze ontwikkeling versnelt. Het is dus niet alleen de nieuwe techniek maar ook de professionele gebruikers ervan die bijdragen aan het ontstaan van en dominant beeld. Dit wreekt temeer als in de berichtgeving ook media opereren die vooropgezette bedoelingen hebben: de kick off vrijdagochtend kwam van media die ook in het verleden met weinig scrupules over de burgemeester hadden bericht.

Meer alertheid bij media en meer oog voor de bron, het rapport, had de berichtgeving diverser gemaakt. Mij lijkt dat dit in de veelheid van (online) media alleen maar een verrijking is van de rol die de media spelen in hun controle van de overheid.

Robert Giesberts,
Voormalig wethouder Utrecht en adviseur politieke sensitiviteit

Bekijk meer van

Praat mee

4 reacties

Garro, 4 oktober 2011, 09:39

En onder alle kranten vallen ook de kwaliteitskranten zoals het NRC.

Edwin den Boer, 7 oktober 2011, 23:45

De ontlastende conclusie was dat er wel regels waren overtreden, maar dat Cornelis er per saldo waarschijnlijk geen persoonlijk voordeel van had gehad. Los van de juridische details is het natuurlijk stinkende corruptie om een villa te laten bouwen op die ene plaats in Afrika waar de gemeente zaken mee doet. Cornelis is vijftien keer op zakenreis naar Ghana gegaan terwijl in Gouda bejaarden en buschauffeurs werden geterroriseerd door Marokkaanse straatjongens.

Er is een mediahetze tegen bepaalde PvdA-burgemeesters, omdat ze aan hun zetel blijven plakken terwijl hun veiligheidsbeleid mislukt. Er is geen hetze tegen Gerd Leers, omdat hij op tijd is opgestapt/weggestuurd als burgemeester van Maastricht, nadat hij de schijn van belangenverstrengeling had gewekt met zijn vakantiehuisje in het buitenland.

Misschien moet Cornelis eens een ‘adviseur politieke sensitiviteit’ inhuren die hem kan uitleggen waarom zulke dingen gevoelig liggen bij het gepeupel.

Rob van der Hilst, 9 oktober 2011, 17:43

Wat bij locale bestuurders steeds meer opspeelt - Leers/Maastricht, Cornelis/Gouda, Wolfsen/Utrecht - is dat zij scheiding tussen het institutionele van het ambt en het persoonlijke niet meer (goed) in acht nemen.
Wat hieraan ten grondslag ligt?

Het is in elk geval vragen om Problemen, te meer daar met het herstel van het dualisme in de gemeentelijke politiek, de zelfstandige rol van gemeenteraden hierin meer en meer als het ware geëtst raakt.
Zeker bij de raadsleden bij wie een wij-tegenover-zij-gevoel laat staan -besef (en ‘zij’ is dan het college van B&W) aanmerkelijk gegroeid en nog steeds groeiende is.
Het veelvuldiger wegsturen van wethouders en ook burgemeesters is hiervan een onmiskenbaar duidelijk teken.

Niet-zelden loopt dit sentiment en besef dan dwars door de ooit zo ‘solide’ scheiding tussen collegepartijen en oppositiepartijen heen.
Met andere woorden: burgemeesters en wethouders zijn hun politieke leven, per definitie bijna, niet automatisch meer zeker.

Punt is echter wel dat in tegenstelling tot de Tweede Kamer, waar het reeds lang grondwettelijke geconditioneerde dualisme met het tot voor kort onbekende fenomeen-minderheidsregering een enorme stuwing voorwaarts heeft gekregen, Gemeenteraden helemaal níet tussentijds ontbonden kunnen worden.

Zonder deze dreigende sanctie richting Raadsleden en -partijen kan al vrij gemakkelijk een soort freefightcultuur in een Raad ontstaan richting burgemeester en/of wethouders. Al of niet gebaseerd op reële, opgeklopte dan wel niet-bestaande misstanden.
Zie Gouda.

Colofon

Villamedia is een uitgave van Villamedia Uitgeverij BV

Postadres

Villamedia Uitgeverij BV
Postbus 75997
1070 AZ Amsterdam

Bezoekadres

Johannes Vermeerstraat 22
1071 DR Amsterdam

Contact

redactie@villamedia.nl

Redactie (tips?)

Dolf Rogmans
Hoofdredacteur

Marjolein Slats
Adjunct-hoofdredacteur

Linda Nab
Redacteur

Lars Pasveer
Redacteur

Trudy Brandenburg-Van de Ven
Redacteur

Anneke de Bruin
Vormgever

Marc Willemsen
Webontwikkelaar

Vacatures & advertenties

redactie@villamedia.nl

Bereik

Villamedia trekt maandelijks gemiddeld 120.000 unieke bezoekers. De bezoekers genereren momenteel zo’n 800.000 pageviews.

Rechten

Villamedia heeft zich ingespannen om alle rechthebbenden van beelden en teksten te achterhalen. Meen je rechten te kunnen doen gelden, dan kun je je bij ons melden.