Margot Hoogerwerf wint de Villamedia Afstudeerprijs met haar film ‘Dream On. Studenten zonder documenten’

De Villamedia Afstudeerprijs bestaat uit een bedrag van 1000 euro.

De prijs wordt uitgereikt tijdens de Journalist van het Jaar-bekendmaking op 22 februari in PIP Den Haag.

De jury roemt de aanpak van Hoogerwerf: ‘Asiel is momenteel een hot-topic. Het kabinet is er zelfs om gevallen. De aandacht gaat nu vooral uit naar de instroom en te weinig naar de mensen die hier al zijn. De vragen die ze in haar documentaire stelt zijn zowel empathisch als kritisch en de filmbeelden zijn van hoge kwaliteit.’

Je zou kunnen zeggen dat Hoogerwerf als journalist in de wieg is gelegd. ‘Het is inderdaad vreemd’, zegt ze zelf ‘dat ik pas tijdens mijn studie geschiedenis besloot dat ik journalist wilde worden. Want achteraf gezien heeft mijn leven altijd al in het teken gestaan van de journalistiek. Op de basisschool schreef ik al korte verhaaltjes en meteen in de eerste klas van de middelbare school meldde ik me als redacteur van de schoolkrant. Daarna werd ik hoofdredacteur. Ik was altijd al een generalist en had een hele brede belangstelling.’ 
                                                                           
Toen ze 15 was ging ze op bezoek bij EenVandaag, maar ook dat zag Margot nog niet als oriëntatie op een journalistieke loopbaan. ‘Ik had samen met twee medeleerlingen een evenement georganiseerd, waarvoor we bekende alumni van onze school (het Canisius College in Nijmegen) hadden uitgenodigd. Oud generaal Peter van Uhm was daarbij, en ook Gijs Rademaker van het EenVandaag opiniepanel. Die was heel aardig en nodigde ons uit om een keer langs te komen. Nu werk ik bij EenVandaag, maar dat is echt helemaal toeval.’

Margot Hoogerwerf aan het werk tijdens een opname. Tekst loopt door onder de foto.

Journalistiek vuur
Hoogerwerf ging geschiedenis studeren. Tijdens haar studie schreef ze een necrologie van Katherine Johnson, een Amerikaanse sterrenkundige met een bijzondere carrière omdat ze, als zwarte vrouw in de jaren 50, een hoge functie bij de NASA bekleedde. De docent op de universiteit was zo enthousiast dat ze Hoogerwerf adviseerde haar stuk naar NRC te sturen. Het artikel werd geplaatst. Daar was ze natuurlijk heel blij mee, maar het echte journalistieke vuur ontbrandde pas later.

‘Bij geschiedenis hoef je geen stage te lopen, maar dat wilde ik wel. Ik heb me op eigen initiatief gemeld bij de wetenschapsquiz, een televisieprogramma van de VPRO. Ik vond dat heel interessant en bedacht toen pas dat ik in de journalistiek verder wilde. Ik besloot ik dat ik me na mijn bachelor geschiedenis wilde inschrijven voor de master journalistiek aan de UVA. Er is daar een strenge selectie, maar ik werd aangenomen. Je kan dan kiezen voor de schrijverskant of voor de televisiekant. Ik koos televisie, vooral omdat ik tijdens mijn geschiedenisstudie al veel scripties had geschreven.’
                               
In het tweede jaar van de master lopen de studenten een verplichte mediastage. Zo belandde Hoogerwerf opnieuw bij EenVandaag, omdat ze graag bij een actualiteitenprogramma wilde werken.

‘Ik heb echt ontzettend geluk gehad, want na mij stage kon ik daar twee dagen in de week blijven werken. Toen moest ik mijn afstudeerfilm nog maken; dat deed ik tijdens de andere dagen van de week. Dat ik nu ook nog de Villamedia Afstudeerprijs 2023 heb gewonnen is helemaal geweldig en misschien ook wel het bewijs dat ik me nu echt journalist kan noemen.’

Onrechtvaardig
Natuurlijk was ze verrast toen ze hoorde dat ze de prijs had gewonnen. ‘Ik studeerde af in april 2023, dus eigenlijk had ik er helemaal niet meer op gerekend.’ Het idee voor de documentaire ontstond toen ze in de zomer van 2022 een interview las met een jonge vrouw uit Armenië, die hier haar vwo-diploma had gehaald, graag verder wilde leren en nu het land uitgezet dreigde te worden. Ze bleek niet de enige te zijn.

Volgens Hoogerwerf zijn er naar schatting duizend jongeren in Nederland met een migratieverleden die tot hun 18e naar school mogen en daarna in de problemen komen omdat ze geen verblijfspapieren hebben. ‘Dat vond ik zo onrechtvaardig. Deze studenten zijn vaak al jaren in Nederland, spreken onze taal goed, maar leven elke dag in onzekerheid of ze met hun studie mogen doorgaan. Ik vergeleek het met mijn eigen leven. Ik kon naar de universiteit en leren wat ik wilde; dat gunde ik die studenten ook.’

Het kostte Hoogerwerf enkele weken om jongeren te vinden die hun verhaal voor de camera wilden vertellen. Drie van hen werden hoofdpersonen in haar film. Opvallend is hoe professioneel de studenten zijn geportretteerd. Niet alleen door de interviews in hun slaapkamer; Hoogerwerf volgt ze ook tijdens een bezoek aan hun oude middelbare school, naar de open dag van een beroepsopleiding en naar een gesprek met een hulporganisatie voor vluchtelingen.

Beeld en geluid zijn van zo’n hoog niveau dat het bijna onmogelijk lijkt dat ze dat alleen heeft gedaan. Vooral omdat het geoefende oog ziet dat de interviews met twee camera’s zijn opgenomen. Ze geeft het onmiddellijk toe. ‘Mijn vriend maakt video’s voor het bedrijfsleven en hij heeft alle apparatuur in huis. Hij vond het leuk om met me mee te gaan en hij heeft tijdens de interviews de camera’s bediend. Daar heb ik inderdaad enorme mazzel mee gehad. Maar hij heeft zich niet met de inhoud bemoeid.’

Mazzel en talent
Mazzel en natuurlijk vooral talent hebben ervoor gezorgd dat de journalistieke loopbaan van Hoogerwerf tot nog toe glansrijk verloopt. Tijdens haar stage bij EenVandaag kreeg ze opdracht om te onderzoeken hoe het contact tussen de programmamakers en het publiek verbeterd kon worden. In haar onderzoeksverslag deed ze de aanbeveling om kijkers de mogelijkheid te bieden tijdens en na de uitzending met de redactie te communiceren.

Daarmee werd de basis gelegd voor de interactie-redactie, waarover Villamedia al eerder berichtte. Deze nieuwe redactie, die uniek is in het medialandschap van de NPO, bestaat nu uit zeven redacteuren. Het was bijna vanzelfsprekend dat Hoogerwerf na haar studie in die redactie werd opgenomen. De redacteuren chatten tijdens en na de uitzending met kijkers. Ze proberen hun vragen te beantwoorden en schrijven artikelen voor de website van EenVandaag over kwesties die het publiek bezighouden.

Alleen al van Hoogerwerf zijn online bijna zeventig artikelen te vinden over vragen als: wanneer krijgen statushouders voorrang op de woningmarkt; is het nuttig om over te stappen van zorgverzekering en hoe groot is de kans dat je de jackpot wint in de Oudejaarstrekking?

‘Ik ben nu toch een schrijvende journalist geworden. Het is ontzettend leuk werk en ik blijf het nog zeker een tijdje doen. Uiteindelijk zou ik graag verslaggever worden, waarbij ik mijn eigen onderwerpen mag researchen en maken. Want dat is me met mijn afstudeerfilm wel heel goed bevallen.’                                       

Bekijk hier de winnende productie van de Villamedia Afstudeerprijs 2023