Ombudsman publieke omroepen blij met wijziging mediawet: ‘volgen van journalistieke spelregels zorgt voor verbetering van journalistiek’

“Verbetering is met dit wetsvoorstel Hervorming Landelijke Publieke Omroep niet vrijblijvend”, vertelt Smit.

“Als er sprake is van een patroon van overtredingen van de afgesproken journalistieke regels kan er ingegrepen worden. Tegelijk maakt het kabinet duidelijk waar de grenzen van ingrijpen liggen. Want de journalistiek moet vrij zijn haar werk te doen, ook als dat schuurt bij politiek of toezichthouder.”

Onafhankelijke en geloofwaardige journalistiek ligt in het hart van de publieke omroep, vindt Smit. Het publiek moet er volgens haar op kunnen vertrouwen dat het nieuws klopt en zonder inmenging van de overheid, of haar instanties, tot stand is gekomen.

Toch mag de overheid in uitzonderlijke gevallen ingrijpen, namens de samenleving die de publieke omroep mogelijk maakt. “Dat is een balanceeract.” 

Zelfregulering
De regering legt uitgebreid uit waarom zelfregulering, via de Ombudsman, de beste manier is om journalistiek zowel vrij als verantwoordelijk te houden.

De Ombudsman niet sturen naar losse fouten, maar onderzoeken of er een patroon is van overtredingen van de Code Journalistiek Handelen. Blijft zo’n patroon bestaan, dan kan dat in de nieuwe wet ‘wanbeheer’ genoemd worden.

Doordat het begrip ‘wanbeheer’ ruimer wordt, is er straks een duidelijke lijn: eerst verantwoording en zelfcontrole, daarna eventueel een sanctie door de toezichthouder. Zo wordt het proces van journalistieke verantwoording duidelijker en strakker, terwijl de vrijheid van journalisten om zelf inhoudelijke keuzes te maken beschermd blijft.

Belangrijk: het gaat niet om hoeveel overtredingen er zijn, maar om een duidelijk patroon zonder vooruitgang.

“Een belangrijke verbetering ten opzichte van de huidige situatie is dat ook de lokale en regionale omroepen in de toekomst gebruik kunnen maken van de onderzoeken van de Ombudsman”, vertelt Smit. Zo weet het publiek beter wat het van alle publieke omroepen mag verwachten. Smit vindt wel dat regionale en lokale omroepen in de toekomst ook een rol moeten krijgen in het meepraten over de regels in de Code Journalistiek Handelen.

In het wetsvoorstel staat niet omschreven wat ‘journalistiek werk’ precies is. Daarmee wil de regering ook beperken hoeveel invloed de overheid en de toezichthouder hebben op de inhoud van het journalistieke nieuws. “Een wetsvoorstel dat inbreuk op de persvrijheid mogelijk zou maken, is immers kwetsbaar, dat realiseert het kabinet zich”, aldus Smit.

Vervolg
Smit laat weten zelf nog een paar dingen te willen verduidelijken of aanvullen in het wetsvoorstel over de positie van de Ombudsman. Dat zal ze inbrengen tijdens de huidige internetconsultatie.

“De Ombudsman heeft er in grote lijnen vertrouwen in dat dit wetsvoorstel met voldoende afstand regelt dat de journalistiek bij de publieke omroepen kan doen waar deze voor is: onafhankelijk, betrouwbaar, pluriform en breed informeren. Vrij, maar niet vrijblijvend.” Meer bij de Ombudsman