website over journalistiek

x

Villamedia heeft een app

 

Exclusieve inhoud Sluiten

Een NVJ-lid heeft dit artikel met je gedeeld. Gratis een maand alles lezen? Klik hier.

Een NVJ-lidmaatschap geeft je recht op:

  • Persoonlijk advies
  • Juridisch advies & rechtsbijstand
  • Perskaart
  • Korting op cursussen
  • Villamedia magazine

Word lid Verder lezen

Maakt het iets uit of een man of een vrouw het nieuws maakt?

Freke Remmers — Geplaatst op maandag 8 april 2019, 10:43

© Peter Hilz

Praktijk De één was razend enthousiast, de ander vond het maar seksisme. Één ding is zeker: het initiatief van het AD om op Internationale Vrouwendag een krant uit te brengen die samengesteld was door (bijna) alleen maar vrouwen, maakte de tongen los. Villamedia sprak erover met Eveline van Rijswijk, voorzitter van Vrouw & Media, met hoogleraar mediastudies Mark Deuze en met AD-collega's. Mede-initiatiefnemer Rennie Rijpma: ‘Ik hoop dat we de discussie over de verhoudingen ook zonder zo’n dag op gang kunnen houden.’

Midden op de redactievloer van het AD staat een verhoogde, witglanzende tafel. Het is de vergadertafel, waar elke middag alle chefs bij elkaar komen om de laatste dingen voor de krant van de volgende dag te bespreken. De muur is er behangen met zwart-wit portretfoto’s van alle redacteuren, op het oog een mooie mix van mannen en vrouwen.

Dat is de samenstelling aan die vergadertafel tijdens het middagoverleg allerminst. Meestal is het een mannenblok, waar alleen adjunct-hoofdredacteur Rennie Rijpma, chef Uit Ilze Rike en chef Magazine Anniek van den Brand af en toe een vrouwelijk tintje aan geven. In de hoofdredactie en op de afdelingen nieuws, online, vormgeving, verslaggeving, politiek, sport en video zwaaien mannen de scepter.

Het valt daarom des te meer op dat dat op deze donderdag 7 maart, de dag vóór Internationale Vrouwendag, helemaal anders is. Op deze dag hebben bij het AD de vrouwen alle touwtjes in handen.

Hoofdredacteuren
Leuk idee, maar is zo’n actie nou nodig? Ook bij Villamedia werd er meteen gewezen op de vrouwelijke hoofdredacteuren Martha Riemsma (Tubantia) en Hille van der Kaa (BN De Stem). Ja, vroeger was de krant een meneer, maar nu is dat toch geen ding meer?

Eveline van Rijswijk, voorzitter van netwerkorganisatie Vrouw & Media, wijst erop dat het met die twee vrouwen bij de kranten ook meteen ophoudt. ‘Bij het Genootschap van Hoofdredacteuren kan je het heel makkelijk natellen: de rest is allemaal man. Dat kan beter.’

Hoogleraar Mediastudies Mark Deuze van de Universiteit van Amsterdam noemt de kranten­sector zelfs ‘het laatste bastion voor gendergelijkheid’. Waar de m/v-verhouding in de omroepwereld en op tijdschriftredacties volgens hem ongeveer 50-50 is, werken er bij de krant meer mannen dan vrouwen.

Het laatst bekende cijfer voor het totale aandeel van vrouwen in de journalistiek (35 procent) is echter alweer een paar jaar oud. Deuze: ‘Ik denk dat er de laatste jaren wel wat verschuivingen zijn geweest. Er zijn veel reorganisaties geweest en er zijn meer tijdelijke en freelance contracten. Vooral jongeren hebben dat soort contracten en onder de jongeren zijn er veel vrouw. Om die reden werken er bij de omroepen en tijdschriften ook meer vrouwen: daar wordt meer gewerkt met tijdelijke contracten.’

De krant is dus niet perfect. Wil ze zelf nog wel eens andere bedrijven de maat nemen als het aantal vrouwen aan de top achterblijft, onder leidinggevenden bij de Persgroep is het percentage vrouwen ook maar 27 procent. Dat cijfer gaat niet alleen over de journalistieke functie maar bijvoorbeeld ook over de sales-­afdeling en de drukkerijen.

Gekeken naar de centrale redactie van het AD is 36 procent van de medewerkers vrouw. Per redactie verschilt het aandeel vrouwen sterk. Op de regionale AD-kantoren loopt het percentage uiteen van 17 (AD Utrechts Nieuwsblad) tot een nette 50 procent (AD De Dordtenaar). Bij de voormalig Wegener-titels varieert het van 27 procent bij De Gelderlander tot 38 procent bij het Eindhovens Dagblad.

Experiment
Of zo’n initiatief van het AD nou nodig is of niet, het maakte in ieder geval de tongen los. Nog nooit werd er door zo veel mensen zo veel over één onderwerp gepraat, zeggen velen bij het AD. Er waren positieve geluiden. ‘Ik zag het wel zitten, vanaf het begin. Je hebt vaak de neiging te denken dat het wel goed gaat, maar op zo’n dag zie je dat er toch nog veel te verbeteren is’, meent eindredacteur Wilco Voordouw.

Anderen moesten er wat langer over nadenken voordat de actie hun goedkeuring kon wegdragen. ‘Alsof vrouwen het niet zelf kunnen, dacht ik eerst’, vertelt vormgever Merel Middelburg. ‘Maar inmiddels ben ik wel gedraaid. Voor één dag vind ik het een mooi experiment voor de bewustwording. Gaat het wel zo goed als we denken?’

Weer anderen, mannen én vrouwen, waren ook na alle discussies niet overtuigd. Alsof vrouwen hier onderdrukt worden, stellen zij, wat een onzin. ‘Ik vind mijn positie-voor-één-dag ongemakkelijk en bijna beledigend, en ik ben niet de enige. Op de redactie buitelden we – vrouwen en mannen – over elkaar heen om onze afschuw te uiten’, schreef Olga van Lierop van het Eindhovens Dagblad (ED) in haar column. Ze beaamt dat het ED ‘qua sekse, afkomst, leeftijd en opvattingen geen goede afspiegeling is van de maatschappij’. Maar ‘ik wil niet op het schild gehesen worden omdat ik vrouw ben. Voor mij en mijn vrouwelijke collega’s voelt het als het toppunt van seksisme. Het benadrukt verschillen die er niet toe doen. En daarnaast: we hebben toch ook geen Mannendag?’

Excuustruus
Van Rijswijk, die als voorzitter van Vrouw & Media het initiatief (‘uiteraard’) een goed idee vond, kan die reacties wel begrijpen. ‘Vrouwen zijn bang om excuustruus te zijn. Dat heb ik zelf ook lang gedacht. Maar ook al heb je geen gebrek aan zelfvertrouwen, je wordt misschien toch onbewust achtergesteld omdat een man beter in het plaatje van een leider past.’

Doet het er inderdaad niet toe voor de inhoud van de krant, zoals Van Lierop hiervoor stelde? Geen idee, zei ook mede-initiatiefnemer ­Rennie Rijpma van het AD, ‘maar het is wel interessant om te kijken wat er gebeurt als je dat eens doorbreekt’.

Op 8 maart spatten de vrouwen in ieder geval van de AD-pagina’s. Barbie stond prominent op de voorpagina, minister Ingrid van Engelshoven presenteerde een zwarte lijst van bedrijven die het streefcijfer voor vrouwen in de top nog steeds niet halen, en vuilnisvrouwen lieten zien hoe zij hun mannetje stonden in een typisch mannenberoep. Zelfs alle strips waren getekend door vrouwen en op de opiniepagina stonden alleen brieven van vrouwelijke lezers (alleen de ‘Brief van de Dag’ was ironisch genoeg van een man).

Maar ja, Barbie werd 60 jaar. Daar berichtten andere media ook over. En een interview met de minister van Emancipatie is op Vrouwendag ook gewoon nieuwswaardig. ‘Uiteindelijk heeft de krant toch wel behoorlijk een vrouwelijk stempel gekregen’, geeft Rijpma terugkijkend toe. ‘De reacties waren veelal positief, maar ik hoorde toch ook dat we in de nieuwskrant wat zijn doorgeslagen. Daar ben ik het wel mee eens. Het speelt natuurlijk mee dat het de krant van Vrouwendag was; ook onder mannen had dat een belangrijke rol in de krant gekregen. Voor het zuivere experiment zou je zoiets nog op een andere dag moeten doen, maar ik hoop dat we de discussie over de verhoudingen en hoe we met elkaar omgaan ook zonder zo’n dag op gang kunnen houden.’

Diversiteit
Van Rijswijk denkt dat meer vrouwen op de redactievloeren uiteindelijk vooral zou kunnen leiden tot meer vrouwelijke experts in de media. ‘Te weinig vrouwelijke experts is natuurlijk een breder maatschappelijk probleem, maar journalisten hebben wel de macht om meer vrouwen aan het woord te laten.’ Of het ook in de verslaggeving is te merken, vindt ze moeilijk te zeggen. ‘Bij het RTL-verkiezingsdebat zag je wel vooral mannelijke verslaggevers die het als een soort wedstrijd verslaan. Een vrouw zou daar misschien een ander verslag van maken.’

‘Wat erg is, is dat de journalistiek niet divers is’, antwoordt Deuze op de vraag of het iets uitmaakt of een man of vrouw het nieuws maakt. ‘Of je nou kijkt naar de verhoudingen man/vrouw, oud/jong, zwart/wit, hoog- of laag ­opgeleid, Randstad versus provincie, of naar mensen die goed zijn met cijfers of niet. Journalisten lijken op elkaar en dat is een probleem voor zo’n creatief beroep. Daar krijg je saaie programma’s van. Als je wilt innoveren, moet je je omgeven met andersdenkenden. Dat hoeven niet per se vrouwen te zijn, maar de man/vrouw-­verhouding is wel een van de variabelen.’

Nog geen reacties

Om te reageren moet je een Villamedia Account hebben en moet je eerst ingelogd zijn.

Villamedia Sluiten

Inloggen

Registreren

Vul onderstaande gegevens in voor exclusieve toegang voor NVJ-leden.