Livestreamen als wapen tegen AI - Radio 2-dj Daniel Lippens vertelt hoe je dat aanpakt

De verkiezingen bleken voor Daniel Lippens (36) het juiste moment om te experimenteren met een journalistiek livestreamformat. Hij duidde de nieuwswaar­dige ontwikkelingen direct voor de kijkers en reageerde live op de binnenkomende uitslagen. ‘Het was de perfecte casus omdat er continu nieuws was.’ Radio blijft zijn eerste liefde, maar livestreams ziet hij als een vrijplaats om te experimenteren met nieuwe formats. ‘Soms vinden radio en livestream elkaar, en soms niet. Dat maakt het juist interessant.’

Magie
De kracht van livestreams zit ‘m volgens Lippens in drie elementen: interactie, nabijheid en spontaniteit. ‘Interactie is een heel belangrijk onderdeel. Kijkers kunnen reageren in een chat en praten daar vaak ook echt inhoudelijk mee.’

Daarnaast speelt spontaniteit een grote rol. ‘Op het moment dat je het nieuws gaat bespreken en je ziet live een video van een dansende Dilan Yeşilgöz voorbijkomen, zal dat altijd spontaner zijn dan een al bestaand filmpje. Hierdoor kan je sneller een band opbouwen met je publiek en daarmee vertrouwen wekken. Je bent in contact met de presentator die een onderwerp aan het bespreken is. En dat schept de band die we tegenwoordig met z’n allen aan het zoeken zijn. Daarmee ontstaat nabijheid. En dat is iets wat AI voorlopig nog niet kan vervangen.’

Daarnaast kun je uit één stream ook weer korte video’s halen, vertelt hij. ‘Als je van tevoren goed nadenkt over welke video’s je wil maken, kan je hiervoor de interactie, spontaniteit en de band met je kijkers gebruiken.’ Dat is volgens hem niet alleen productietechnisch handig, maar ook om bereik op te bouwen. ‘Een livestream is momentgebonden en met deze video’s kunnen de beste momenten worden teruggekeken. Als je voor jezelf bedenkt dat je content een kop en staart moet hebben, dan kan je daar gemakkelijk een korte video uithalen.’

Tekst loopt door onder de foto (beeld: Annemieke van der Togt/BNNVARA)

Journalistieke kansen
Dat het publiek steeds meer behoefte heeft aan een persoonlijke band, ziet ook Lippens. Het hoeft niet te betekenen dat de journalist zichzelf centraal stelt. ‘Het kan ook over de inhoud gaan waar je daarna zelf een stukje context bij geeft. Het journaal is ook live en daar gebeuren soms ook live-ontwikkelingen.’
Hij begint hardop te brainstormen. ‘Stel je voor: een controversiële politicus geeft een speech. En je zet daar als journalistieke organisatie een heel team factcheckers naast. Niet achteraf, niet de volgende dag, maar op het moment. Dat zou interessant kunnen zijn.’

Volgens Lippens sluit dat aan bij een ontwikkeling die al langer gaande is. ‘Ik merk dat er een enorme honger is naar nieuws.’ Een livestream is daar volgens hem de perfecte vorm voor. ‘Daardoor kan je mensen direct meenemen in de ontwikkelingen. We hebben allemaal gezien hoe liveblogs zijn geëxplodeerd de afgelopen jaren, dit is een liveblog on steroïds.’

Hoe dan?
Wie wil beginnen met livestreamen, moet volgens Lippens vooral onthouden dat het een middel is om een verhaal te vertellen. ‘Je moet weten wat je wil maken, om daar vervolgens het beste sociale mediaplatform bij te vinden. Dat kan bijvoorbeeld TikTok, Instagram, YouTube of Twitch zijn.’

Stiekem uitproberen is heel belangrijk

Twitch is het platform waarop Lippens actief is. Het is volledig ontworpen voor livestreams. Kijkers kunnen via een chat live reageren op wat er gebeurt, waardoor het een enorm interactief platform is. Oorspronkelijk was het vooral populair bij gamers, maar tegenwoordig worden er ook allerlei andere stream-uitzendingen gemaakt, zoals muziekprogramma’s, creatieve streams en ‘in real life’ streams op locatie. Streamers kunnen geld verdienen via abonnementen, reclames en sponsorships.

De keuze voor het juiste platform wordt volgens Lippens vaak overgeslagen uit enthousiasme of tijdsdruk. ‘Maar doe onderzoek. Duik eens in de achtergrond. Welke content wordt er gemaakt? Welke formats werken daar? Het is techniek, cultuur en format.Mijn advies is om makers eerst op persoonlijke titel te laten ex­perimenteren. Mensen verwachten bij een groot merk automatisch een bepaalde kwaliteit en dat is iets waar je naartoe wil werken.’

Hij is zelf ooit begonnen op een Engelstalig kanaal. ‘Ik startte daardoor anoniemer en had de vrijheid te maken wat ik wilde. Door te doen leerde ik snel en toen ik naar buiten trad met mijn echte naam had ik al wat vlieguren. Stiekem uitproberen is heel belangrijk.’

Lippens vindt NOS op 3 een schoolvoorbeeld, omdat daar journalisten rondlopen die zowel op persoonlijke titel als voor het merk NOS content maken. ‘Daardoor slijpen ze hun kunsten en werken ze actief om hun vaardigheden te verbeteren. Dat kunnen ze vervolgens weer toepassen onder de grote NOS-vlag.
Het idee dat wij professionele mediamakers zijn, en het daarom wel denken te kunnen, is een grote valkuil. Het is meer dan alleen een camera en microfoon neerzetten. Het is een illusie dat het in één keer goed gaat.’

Een sterke persoonlijkheid heeft ook de kracht om vervolgens weer een nieuw gezicht te lanceren

Persoonlijkheden
Het experimenteren op persoonlijke titel brengt wel het risico met zich mee dat makers hun vleugels uitslaan en vertrekken, maar toch weegt het voordeel volgens Lippens zwaarder. ‘Een sterke persoonlijkheid heeft ook de kracht om vervolgens weer een nieuw gezicht te lanceren. Kijk maar naar BOOS van BNNVARA. Tim Hofman is natuurlijk hét gezicht van de show, maar inmiddels kent ook iedereen Marije de Roode. Doordat ze samen optrekken, groeit zij mee. Ik zie het voor me dat zij een grotere rol zou kunnen gaan spelen als hij ooit een stapje terugdoet.’

Daarom is het belangrijk dat nieuwsorganisaties investeren in talentontwikkeling en samenwerkingen. ‘Geef naast een bekend gezicht ook nieuwkomers de ruimte en laat ze elkaar versterken.’

Hijzelf heeft de kracht van samenwerken ook ervaren toen hij begon als livestreamer. ‘Ik werd sneller door kijkers geaccepteerd toen ik aansluiting vond bij mensen die al langer livestreamden. Door met hen samen te werken kreeg ik geloofwaardigheid. Ik ging van “die radiojongen die ook iets op Twitch doet” naar “de streamer die ook radio maakt”.’

De kunst ervaren
Voor iedereen die de waarde van livestreamen nog niet inziet, heeft hij één advies: ervaar het zelf. Hij vertelt een anekdote over een jeugdvriend, totaal buiten de mediawereld, die pas echt begreep wat livestreamen is toen hij er onverwacht middenin belandde. ‘We waren op vakantie en ik was aan het streamen, want ja, dat kan overal. Hij dacht dat hij het begreep, totdat ik naar het toilet moest en hem achterliet met de camera en de chat. Toen ik terugkwam was mijn vriend diep in gesprek met de kijkers. Je moet zo’n moment hebben ervaren om de essentie te kunnen snappen.’

Vak
‘Publiceren op sociale media is een vak en livestreamen net zo goed. De mensen die dit dagelijks doen weten wat voor kunst het is. De illusie dat je dit als groot mediamerk “wel even” kan doen zonder ervaring, is echt een illusie.’

Volgens hem hoeven redacties zich daardoor niet te laten afschrikken. ‘Betrek er vooral mensen bij die er verstand van hebben en geef makers de ruimte en tijd om te experimenteren. Iedereen is ooit ergens begonnen en het gaat erom dat je het durft te proberen.’

In een tijd waarin AI steeds meer journalistieke taken kan automatiseren, ziet hij een kans. ‘Juist het proces van proberen, zoeken en ontdekken is iets wat je als mens kunt toevoegen. Dat kun je niet spelen. En AI kan dat al helemaal niet.’ 

VIJF PRAKTISCHE TIPS
1 Begin op persoonlijke titel met experimenteren.
2 Onderzoek een geschikt platform voordat je start.
3 Probeer veel vlieguren te maken.
4 Spreek met makers die al ervaring hebben.
5 Bereid je format voor zodat je er ook korte video’s uit kan knippen.

DE WAARDE VAN LIVESTREAMEN
1 Interactie met het publiek.
2 Spontaniteit en directe duiding.
3 Snelle opbouw van vertrouwen en nabijheid.
4 Perfect voor nieuws dat zich ontwikkelt.
5 Een platform om persoonlijkheid te laten spreken.

LEES OOK:
AI-expert en ethicus Ajuna Soerjadi: ‘Journalisten, ga niet mee in de hype en het doemdenken, maar schrijf over de realiteit’