Krant met etnische bijlagen… Say what?!
De flamboyante Amerikaanse mediakoningin Arianna Huffington, die de veelgeprezen online krant Huffington Post oprichtte, kwam onlangs met een opmerkelijk initiatief. Behalve dat ze een Britse editie van haar krant lanceerde, voegde ze ook een zwart en een Latino katern toe aan de Amerikaanse versie; Huffington Post Black Voices en Latino Voices. In de Nederlandse gevestigde media is vooralsnog nauwelijks enige afspiegeling van culturele diversiteit te bekennen. Volgens freelance journalist Harriet Duurvoort leidt dit op een gegeven moment tot slechte journalistiek.
‘We are living in a split-screen world – depending on what part of the screen you are looking at, you will have a very different perception of where things stand’, aldus Huffington, die bovendien niet naliet uit te wijden over de toch nog ‘trillions’ aan koopkracht die zowel de Afro Amerikaanse als de Hispanic consument opbrengen. Dat geeft ook een mediaondernemer in deze tijden van bang economisch tij weer voorzichtige moed.
Hoe anders is het in Nederland.
Warm gelopen voor culturele diversiteit zijn de Nederlandse media nooit. Verder dan een wat vermoeid ‘o jee, daar moeten we ook nog wat mee’ agendapunt is het denken over diversiteit op veel redacties nooit gekomen. Veel obligaat gedebatteer later is de sleets geraakte discussie zonder veel rumoer tot stilstand gekomen, zo lijkt het. Een aantal maanden geleden hield Sahar Jahish op deze plek nog een warm betoog tegen het gemekker van allochtone journalisten over het gebrek aan culturele diversiteit. Want dat is toch eigenlijk passé.
En toch knaagt het. Culturele diversiteit heeft niets meer te maken met regenboogromantiek. Het heeft te maken met wat er gaande is in Nederland zo goed mogelijk te verslaan.
De statistieken liegen er al jaren niet meer om. Begin dit jaar werd duidelijk dat Amsterdam inmiddels in meerderheid uit allochtonen bestaat. Leuk of niet, Nederland ontwikkelt zich rap in de richting van een samenleving die bestaat uit, zoals de Amerikanen zeggen ‘a majority of minorities’. En niet alleen in de Randstad. Een gemiddelde provinciestad, zoals Arnhem, Groningen of Tilburg, is met zijn gemiddelde aandeel niet westerse migranten van rond de dertig procent qua bevolkingssamenstelling vergelijkbaar met een wereldstad als Londen. Amsterdam en Rotterdam zijn al veel multicultureler. Superdiversiteit is de regel; een smeltkroes van honderden afkomsten, met een aantal grote gemeenschappen en in de rafelranden van de stad steeds nieuwe splinters. De jeugd bestaat al minstens tien jaar alleen maar uit de gevreesde ‘majority of minorities’. En dat die ontwikkeling niet zonder slag of stoot gaat is niet meer dan normaal. Multiculturele ontwikkeling is misschien wel de meest invloedrijke verandering van de Nederlandse cultuur van de afgelopen eeuwen.
Inmiddels speelt zich online het drukke medialeven zich in allerlei verschillende ghetto-tjes af. Binnen de eigen parochie gaan gelijkgestemden met elkaar in discussie. Je hebt wel het vermakelijke fenomeen ‘boze bakra die online wel eens de oren zal wassen van die vermaledijde moslim, dat bontkraag scooter aso-tje, of die over het kolonialisme zeikende zeur-Suri. Online ontspinnen zich, in meestal tenenkrommend Nederlands, inzichtelijke discussies die de vinger in talrijke multicul-probleemdossiers op de zere plek leggen. Maar in de gevestigde media is vooralsnog nauwelijks enige afspiegeling daarvan te bekennen. En ik durf te stellen dat dit op een gegeven moment gewoon leidt tot slechte journalistiek. Om wat er gaande is in het Nederland van nu optimaal te kunnen duiden moet je een plek geven aan journalisten die voeling hebben met het versnipperde nieuwe (multiculturele) zuilenlandschap van de polder. Want zo zou je het kunnen zien: de oude zuilen hebben plaatsgemaakt voor nieuwe.
En dat nieuwe generaties allochtonen geen behoefte meer hebben aan een eigen identiteit lijkt me ook onzin. Natuurlijk dekt het belachelijke woord ‘allochtoon’ de lading niet. Je moet het meer zo zien: Je achtergrond, je identiteit, bepaalt hoe je de Nederlandse samenleving persoonlijk ervaart. En natuurlijk verschilt dat van situatie tot situatie en van individu tot individu.
Misschien is het wel een leuk experiment voor een Nederlandse krant om eens het voorbeeld van la Huffington te volgen. Gewoon eens een aantal katernen waarin vanuit verschillende perspectieven naar ontwikkelingen in Nederland gekeken word. Niet voor altijd hoor, we zijn geen Amerika. Maar gewoon eens als eenmalig project. Wie durft?
Harriet Duurvoort is freelance journalist en consultant op het gebied van culturele diversiteit
Praat mee
14 reacties
koos staal, 1 december 2011, 15:03
Eind 2004 hebben George Vogelaar en ik met Jan Prins, hoofdredacteur Rotterdams Dagblad, de afspraak gemaakt om te gaan experimenteren met een selectie uit het dagblad, in het turks vertaald en om te beginnen wekelijks uit te brengen in mijn minikrant XS. Echter wegens het opgaan van het RD in AD kwam het plan helaas niet meer van de grond.
Koos Staal
george vogelaar, 1 december 2011, 15:40
De Miami Herald (Floirida/USA)begon in 1976 een Spaanstalige bijlage ( El Herald) voor de vele Spaanssprekenden in Florida. In 1987 kreeg de uitgave een nieuwe titel: El Nuevo Herald en in 1998 werd het een zelfstandige uitgave naast de Miami Herald.
George Vogelaar
Lilian Vinther, 1 december 2011, 19:37
De Snackkoerier kwam onder het hoofdredacteurschap van Ubel Zuiderveld in de jaren 90 - ik meen in 1995 - met een speciale uitgave in het Turks en Arabisch.
Carmelita Serkei, 1 december 2011, 21:00
Hear hear! Harriet! Het verwonderd mij keer op keer dat in NL de ‘zakelijke’ argumenten niet aanslaan. Demografie, publiek bereik, legitimiteit: het komt niet aan. Het morele appel blijft de boventoon voeren. In de VS is het allang duidelijk dat de toekomst van media (het verdienmodel) ligt in het bereiken van een diversiteit aan doelgroepen. Best ingewikkeld, wanneer een specifieke uitgave (vb latino) en wanneer inclusief. En dan te bedenken dat steeds meer mensen in geen enkel specifiek etnisch hokje te stoppen zijn. Thank God!
SaharJahish, 6 december 2011, 21:35
Beste Harriet,
Mijn stuk ging over het gemekker van linkse, middle aged witte Nederlander over geforceerde diversiteit in de media en niet over allochtone journalisten. Het lijkt erop dat jij in dezelfde valkuil trapt als alle andere geitenwollen sokken ex-hippies die koste wat het kost meer kleur willen.
Nog frappanter is dat je Amerika als voorbeeld neemt. In geen enkel opzicht lijk Amerika op Nederland. Dat het aantal allochtonen in grote steden aan het groeien is, wil de situatie niet vergelijkbaar maken met Amerika die zowat alleen uit migranten bestaat.
Je hebt gelijk dat de nieuwe generaties allochtonen behoefte hebben aan een identiteit, maar sinds wanneer vorm je je identiteit aan de hand van de media? Hebben de ouders hier niet eerder een rol in?
Persoonlijk vorm ik mijn identiteit aan de hand van mijn culturele bagage, mijn ouders en de rest van de gemeenschap waar ik deel van uitmaak.
Een apart etnisch katern is eerder een belediging voor allochtonen. En ik vraag me af wat dat bijdraagt aan het integratieproces? Het is al erg genoeg dat er in de maatschappij een onderscheid wordt gemaakt tussen allochtoon en autochtoon. Dit moet niet verder doorsijpelen in de media. Er zijn een aantal media die dit al doen en ze hebben moeite met voortbestaan. Denk aan MTNL. Verder zijn er in het verleden verschillende initiatieven gesneuveld. Denk aan Sen Magazine, Colorfull Magazine en talloos andere initiatieven.
Met een apart katern denk ik: what’s next? Krijgen we in het openbaar vervoer aparte plekken voor allochtonen? Moeten we binnenkort een gele ster op onze jassen naaien?
Ik hoop dat kranten in Nederland de eer aan zichzelf houden en geen gehoor geven aan deze oproep.
Met vriendelijke groet.
Carmelita Serkei, 7 december 2011, 13:22
Beste Sahar,
Volgens mij trap juist jij in de valkuil door de link te leggen met het ‘integratieproces’. Fijn dat je die last op je rug wil nemen ;-) Verder ga je denken voor “de allochtonen”. Je reactie maakt mijn punt duidelijk, namelijk dat er allerlei morele, ideologische en andere argumenten gebruikt worden in de discussie, terwijl het ook gewoon zakelijk onderzocht kan worden. Je hebt wel gelijk dat de Amerikaanse markt anders is dan de Nederlandse. Maar ook dat komt bij een onderzoek naar voren.
SaharJahish, 7 december 2011, 14:42
Beste Carmelita,
Last? Welke last? En volgens mij is het ‘last op je schouders nemen’ en niet op je rug :)
Deze hele discussie zou niet gevoerd zijn als het integratieproces er niet bij betrokken was. Dus in welke valkuil trap ik?
Ik spreek niet voor DE allochtoon, want die bestaat niet.
In zijn algemeenheid worden allochtonen niet betrokken bij de discussies over diversiteit. Het zijn altijd anderen die het voor ze bepalen. En dat moet veranderen.
Het gevecht in de jaren tachtig voor meer kleur in de media is uitgevochten. We moeten nu verder met nieuwe perspectieven, namelijk dat autochtoon en allochtoon vredig naast elkaar kan leven. Dat de verschillen niet verder op de spits gedreven moeten worden, maar dat de overeenkomsten benadrukt moeten worden. Dit bereik je niet door onderzoeken, maar door journalistieke maatstaven voor iedereen gelijk te stellen. Allochtoon en autochtoon moeten aan dezelfde voorwaarden voldoen om in de media te komen. Zowel de journalist als de interviewkandidaat.
Er is jarenlang gestreden voor gelijkheid. Initiatieven als etnische bijlagen, tv-programma’s, bladen alleen voor allochtonen maakt die strijd ongedaan.
Ik dacht dat we in een samenleving woonden. Blijkbaar wonen we in een aparteleving.
Harriet Duurvoort, 7 december 2011, 16:25
Leuk dat zich hier weer een discussie ontspint, bedankt! Vooral Sahar Jahish wil ik bedanken, want we zijn het niet eens maar je gooit me wel solide argumenten voor de voeten.
Ik geloof dat het van persoon tot persoon verschilt in hoeverre je behoefte hebt aan een eigen geluid en perspectief. In mijn geval zou ik mijn identiteit omschrijven als een typisch caribisch/ hollands allegaartje. Niet bijzonder, ik ken heel veel mensen zoals mijzelf. Qua mediaconsumptie ben ik een allesvreter. Ik lees met gretigheid ook ‘zwarte’ media, voornamelijk Amerikaanse, Zuid Afrikaanse en Britse. Maar ik kijk ook MSNBC, Al Jazeera, lees le Monde, el Pais…de Volkskrant, telegraaf.nl, nrc, geenstijl, ad.nl….pfff wat niet, eigenlijk (een lichte mediaverslaving is mij niet vreemd… een wonder dat ik nog aan iets anders toekom, maar goed). Ik heb het voorbeeld van de Huffington Post genomen om een beetje te chargeren. Natuurlijk is de Amerikaanse multiculturele samenleving een hokjes en hoekjesgebeuren pur sang. Zover hoeft het in Nederland niet door te schieten, maar zoals het er nu aan toegaat is weer het andere uiterste. Ikzelf geloof dat integratie alleen werkt als mensen de ruimte hebben hun identiteit te beleven. Daarnaast heb ik de behoefte journalistiek gevoed te worden vanuit verschillende perspectieven. Wat ben ik blij dat ik, tijdens de berichtgeving over de Arabische revoluties, dit jaar ook heb kunnen afstemmen op Al Jazeera. Juist omdat ik wil weten hoe dit wereldnieuws daar ervaren wordt. Het is heel fijn als nieuws je de gelegenheid geeft in iemands schoenen te staan die een andere achtergrond heeft dan jijzelf. Ook in het multiculturele debat is dat belangrijk, vind ik.
Ik weet niet wat Sahar Jahish verstaat onder integratie. Poeh, dat is ook een super ingewikkeld debat. Is integratie assimilatie? Je identiteit en culturele achterland vooral niet gerepresenteerd willen zien? Ik denk dat het misschien juist een teken is van integratie als mensen hun plek gaan claimen, als Nederlanders met een bepaalde achtergrond, binnen Nederland. Maar daarover verschillen we blijkbaar van mening. Sahar heeft overigens gelijk dat veel etnomedia het niet halen in Nederland. Ik denk dat dat komt omdat de doelgroepen te klein zijn, of dat er teveel een ‘allochtonen vergaarbak’ constructie wordt gekozen waarbij teveel doelgroepen bij elkaar gezet worden. Toch geloof ik heilig in journalistiek vanuit een diversiteitsperspectief.
Afgezien van journalistiek is ook multicultureel amusement een kans, denk ik. Omdat juist dat heel erg crossover kan zijn. Misschien zijn Afro Amerikaanse media niet helemaal representatief voor de gemiddelde ‘etnische’ media. Amerikaanse zwarte cultuur is wereldwijd een van de ankers van de populaire cultuur. Ik woonde ooit een tijdje in München, en was verbaasd dat elke middag van 3 tot 6, in het Duits nagesynchroniseerd uiteraard (behoorlijk vreselijk, maar dat terzijde), wel 6 zwarte sitcoms werden uitgezonden op SAT1, een grote Duitse commerciële zender. Sommige kende ik, zoals the Fresh Prince, andere waren van BET, the Black Entertainment Channel, gekocht. Terwijl in Duitsland helemaal geen zwarte doelgroep woont. Zwart entertainment scoort blijkbaar ook elders, en hoe.
Carmelita Serkei, 7 december 2011, 17:15
Dank Sahar voor de Nederlandse les :-) Punt is dat media een markt/doelgroepen moeten bedienen en dat het volgens mij niet lukt als er extra doelen (vb integratie) op gelegd worden. Ik onderschrijf het idee van Harriet om meer te experimenteren met perspectieven en daarbij meer ruimte geven aan de diversiteit in NL (m/v, cultuur, leeftijd). Enne..ik praat niet over allochtonen of over gele sterren.
Coronel, 8 december 2011, 13:11
Er wordt inderdaad nog altijd te weinig aandacht besteed aan de verdienfactor. Ik denk dat bijv. kranten een grote groep potentiele nieuwe abonnees daardoor missen. Een en ander heeft te maken met het referentiekader waaruit je schrijft en heeft te maken met het idee over je lezersgroep. Inclusieve journalistiek noem ik dat. O.a. meer journalisten en columnisten van diverse afkomsten id redactie zouden daarin kunnen voorzien. Behalve nieuwe lezers brengen ze ook andere verhalen. Maar ook het meer aan het woord laten van gekleurde Nederlanders over ‘triviale’ zaken als het al dan niet overdragen van bevoegdheden aan Brussel of het nut van 130 km rijden. Dit laatste geldt vooral voor de tv. Dus niet alleen als het Ramadan is, maar ook wanneer het Kerstmis is. Het Parool had bijv. een leuk artikel over Marokkaans-Nederlandse kinderen die vertelden over hun schoen zetten en welke liedjes ze zongen. Want die kinderen zijn er ook. Er zit gelukkig in het proces wel beweging, maar het kan nog altijd beter.
Bart Schut, 28 december 2011, 17:58
Het valt me op dat Sahar vrij bitter overkomt: ‘we leven blijkbaar in een aparteleving’ (maar ze zegt niet waar dat dan uit blijkt). Mij moet van het hart dat de Nederlandse journalistiek weinig kritisch is en ‘de allochtoon’ maar moet afwachten of zijn/haar zaak serieus wordt weergegeven. Als voorbeeld zou ik willen noemen het wegpesten van homostellen door buurtjeugd. De PVV had zelfs een ‘eigen’ - zorvuldig afgeschermd - weggepest homostel. Alle media brengen dit nieuws. De feiten zijn bijna niet te checken, maar het hoofd van de school waar de pesters op zouden zitten zegt ze twee jaar geleden voor het laatst te hebben gesproken over overlast. 1 ander medium had hem gebeld, en ik dus. Er klopt iets niet met het verhaal, maar iedereen wil het toch brengen. (En de suggestie is dat allochtone/islamitische kinderen deze mannen uit hun huis hebben gejaagd, maar geen enkel bewijs in die richting). Vervolgens wordt er een onderzoek gepubliceerd over het wegpesten van buren, en wat blijkt: 14% weggepest wegens homoseksualiteit en 40% weggepest wegens racisme. En wat zie ik op TV en in de kranten? Grote reportages over racistische terreur in Nederland? De PVV moet na kritische vragen door het stof? Nee. Hier zie je dat de beslissingen in de media worden genomen door middelbare blanken die niet multicultureel zijn en zichzelf als model nemen voor het publiek dat ze hebben. Dat maakt ze tot slechte journalisten.
Bart Schut, 30 december 2011, 23:12
Dus: aan het werk!
Claudia Fitsch, 2 januari 2012, 15:10
Dag allen,
Allereerst geloof ik niet in vertalingen (Koos Staal), daarvoor is de doelgroep te klein en bovendien worden al jaren folders e.d. in het Arabisch vertaald terwijl een grote groep Marokkanen van Berberafkomst is. Dit terzijde.
Ik geloof wel in een veel betere diversiteit aan onderwerpen. Wat houdt mensen met een Afrikaanse achtergrond bezig? Hoe zit het met het uitgaansleven van jonge Arabische meiden? Welke kroegen zij het leukst voor latino homo’s? Zoals eerder aangestipt zijn kranten nog steeds mijnheren. Witte, middelbare, middenklasse mijnheren. Die hooguit aandacht besteden aan het offerfeest. Of aan rituele slachting, omdat dat toevallig in Den Haag op de agenda staat. Maar die voorbijgaan aan al die andere feesten, culturen, verschillen in belangstelling etc. Bovendien valt me op dat bij allochtonen al snel worden gedacht aan islamieten en niet aan baptisten, hindoes of boeddhisten.
Mijn ervaring bij een regionaal dagblad was dat je mensen met een andere etnische achtergrond wel in het nieuws krijgt als ze ‘zielig’ zijn (asielzoekers die terugmoeten), of als ze betrokken zijn bij een ramp in eigen land of bij een misdrijf, maar er was destijds (16-6 jaar geleden) geen belangstelling voor een verhaal over hoe je moskeeën kon betrekken bij hulpverlening aan allochtone ouderen, bijvoorbeeld.
Ik ben 50-plus en heb een vrij groot (plaatselijk) netwerk met mensen die elders zijn geboren, maar ik ken weinig leeftijd- en vakgenoten die over zo’n netwerk beschikken. Ik hoop dat jonge journalisten zich meer mengen met leeftijdgenoten met een andere culturele achtergrond. Ook hoop ik dat opleidingen diversiteit stimuleren door studenten bijvoorbeeld een korte stage te laten lopen bij een moskee (laat ze helpen webteksten te maken ofzo), bij een buurthuis in een wijk met jongeren van diverse komaf, bij een vereniging van Surinaamse ouderen, bij een kookclub van Afrikaanse vrouwen, bij de Russisch-orthodoxe kerk. Laat ze contacten leggen en onderhouden en hun oren en ogen openhouden.
Het wordt tijd dat we inzien dat Nederland inmiddels beige is en niet wit. En dat je als medium ook flink kunt verdienen aan de groeiende groep Nederlanders met een buitenlandse achtergrond. Maar dan moet je wel onderwerpen brengen die deze grote groep interesseert. Daarvan kunnen wij trouwens als kaaskop ook nog wat leren;-).
SaharJahish, 9 januari 2012, 11:38
Beste Bart,
Uit mijn reacties moet voldoende blijken waarom ik bitter overkom. Als dat niet zo is, dan herhaal ik het nog een keer: het feit dat ik het over een aparteleving heb is dat wanneer het op mediagebruik van allochtonen aankomt, alles zonodig apart moet zijn. Aparte tv-programma’s, aparte bladen en nu wordt er hier voorgesteld om een aparte bijlage te maken in de krant. Ik geloof niet zo in apartheid, maar in samenhang en cohesie.