— woensdag 2 mei 2018, 11:31 | 0 reacties, praat mee

Kees Schaepman: Lira doet meer dan auteursrechtvergoedingen uitkeren

© Truus van Gog

Vorig jaar incasseerde de Stichting Literaire Rechten Auteurs (Lira) 22 miljoen euro aan auteursrechtelijke vergoedingen. Ruim 17 miljoen euro werd in datzelfde jaar uitgekeerd aan auteurs als vergoeding voor (her)gebruik van teksten die zij schreven of vertaalden. Een dikke 2 miljoen werd gereserveerd voor het Lira Fonds dat beoogt de positie van schrijvers en vertalers te verbeteren. Daarnaast voert Lira het beheer van het Auteursfonds Reprorecht waaruit onder meer projecten worden gesteund die ten goede komen aan zelfstandige journalisten, zoals het Festival van de Journalistiek, De Pegel en de NVJ Academy.

Op 16 juni houdt Lira zijn jaarvergadering voor aangesloten auteurs. Het bestuur legt dan verantwoording af over het gevoerde beleid en ook de jaarverslagen en de jaarrekeningen van de Stichting Lira en de Stichting Lira Fonds staan op de agenda. Liefhebbers vinden daarin alle cijfers over geïnde auteursgelden, uitkeringen aan rechthebbenden en subsidies aan bijvoorbeeld de NVJ en de Auteursbond.

Ik gaf hierboven alvast een paar cijfers om duidelijk te maken dat het om substantiële bedragen en wettelijk gegarandeerde rechten gaat. Maar veel geld voor auteurs zou aan hun neus voorbij gaan als ze er niet zelf voor strijden. Wie nog aan schrijven toe wil komen, ontbreekt het daarvoor vaak aan tijd, animo en juridische kennis. Daarom gaven inmiddels ruim twaalfduizend auteurs aan Lira mandaat om hun rechten te behartigen Dat gebeurt in nauwe samenwerking met de Auteursbond en de NVJ. Bestuursleden van Lira worden aangesteld op voordracht van de beroepsorganisaties, met uitzondering van de onafhankelijke voorzitter en de penningmeester.

Zes jaar geleden droeg de NVJ mij voor als Lira-bestuurder. De eerste maanden had ik grote moeite om iets te begrijpen van het dikke pakket papier dat ik voor iedere vergadering werd geacht door te nemen. Dat lag niet aan het jargon van de opstellers, maar aan de complexiteit van de materie. Wat ooit betrekkelijk eenvoudig was - bij publicatie van een tekst is vooraf toestemming vereist van de schrijver en er moet een vergoeding tegenover staan - is door de opkomst van nieuwe partijen en door digitale publicatiemogelijkheden veranderd in een juridische jungle. Hoe zit het bijvoorbeeld met de leenrechtvergoeding bij e-books? En is Blendle een digitale kiosk of een uitgever?  Iedere vierkante meter van die nieuwe wereld is omstreden,  ieder precedent kan onvoorziene gevolgen krijgen.  Uitspraken van het Europese Hof, bijvoorbeeld over betaling voor het maken van kopieën uit boeken, tijdschriften en kranten - het reprorecht - schudden de relatie tussen auteurs en uitgevers door elkaar, wat soms tot spanningen kan leiden in relaties die net in rustiger vaarwater leken te komen.

De juridische kosten die Lira moet maken om het geld voor auteurs binnen te krijgen, overstijgen stelselmatig de (bescheiden) bestuurskosten.  In de afgelopen jaren heb ik meer rechtszittingen bijgewoond dan in mijn hele loopbaan als verslaggever. Het auteursrecht, dat toch allereerst is bedoeld als bescherming van schamel gehonoreerde broodschrijvers zoals freelance journalisten en scenarioschrijvers dreigt zo vooral een goudmijn voor juristen te worden. Maar de bedragen en de belangen die gemoeid zijn bij het verdedigen van ons auteursrecht rechtvaardigen die prijs.

TIP

Kom naar de jaarvergadering van Lira op 16 juni (meer informatie)

Praat mee

Colofon

Villamedia is een uitgave van Villamedia Uitgeverij BV

Postadres

Villamedia Uitgeverij BV
Postbus 75997
1070 AZ Amsterdam

Bezoekadres

Johannes Vermeerstraat 22
1071 DR Amsterdam

Contact

redactie@villamedia.nl
020-30 39 750

Redactie (tips?)

Dolf Rogmans
Hoofdredacteur, 020-30 39 751

Marjolein Slats
Adjunct-hoofdredacteur, 020-30 39 752

Linda Nab
Redacteur, 020-30 39 758

Lars Pasveer
Redacteur, 020-30 39 755

Trudy Brandenburg-Van de Ven
Redacteur, 020-30 39 757

Anneke de Bruin
Vormgever, 020-30 39 753

Marc Willemsen
Webontwikkelaar, 020-30 39 754

Vacatures & advertenties

Karen Bais
020-30 39 756

Sofia van Wijk
020-30 39 711

Bereik

Villamedia trekt maandelijks gemiddeld 120.000 unieke bezoekers. De bezoekers genereren momenteel zo’n 800.000 pageviews.

Rechten

Villamedia heeft zich ingespannen om alle rechthebbenden van beelden en teksten te achterhalen. Meen je rechten te kunnen doen gelden, dan kun je je bij ons melden.