website over journalistiek

x

Villamedia heeft een app

 

Kees Schaepman: Lira doet meer dan auteursrechtvergoedingen uitkeren

Kees Schaepman — Geplaatst in Recht op Wednesday 2 May 2018, 11:31

© Truus van Gog

Opinie Vorig jaar incasseerde de Stichting Literaire Rechten Auteurs (Lira) 22 miljoen euro aan auteursrechtelijke vergoedingen. Ruim 17 miljoen euro werd in datzelfde jaar uitgekeerd aan auteurs als vergoeding voor (her)gebruik van teksten die zij schreven of vertaalden. Een dikke 2 miljoen werd gereserveerd voor het Lira Fonds dat beoogt de positie van schrijvers en vertalers te verbeteren. Daarnaast voert Lira het beheer van het Auteursfonds Reprorecht waaruit onder meer projecten worden gesteund die ten goede komen aan zelfstandige journalisten, zoals het Festival van de Journalistiek, De Pegel en de NVJ Academy.

Op 16 juni houdt Lira zijn jaarvergadering voor aangesloten auteurs. Het bestuur legt dan verantwoording af over het gevoerde beleid en ook de jaarverslagen en de jaarrekeningen van de Stichting Lira en de Stichting Lira Fonds staan op de agenda. Liefhebbers vinden daarin alle cijfers over geïnde auteursgelden, uitkeringen aan rechthebbenden en subsidies aan bijvoorbeeld de NVJ en de Auteursbond.

Ik gaf hierboven alvast een paar cijfers om duidelijk te maken dat het om substantiële bedragen en wettelijk gegarandeerde rechten gaat. Maar veel geld voor auteurs zou aan hun neus voorbij gaan als ze er niet zelf voor strijden. Wie nog aan schrijven toe wil komen, ontbreekt het daarvoor vaak aan tijd, animo en juridische kennis. Daarom gaven inmiddels ruim twaalfduizend auteurs aan Lira mandaat om hun rechten te behartigen Dat gebeurt in nauwe samenwerking met de Auteursbond en de NVJ. Bestuursleden van Lira worden aangesteld op voordracht van de beroepsorganisaties, met uitzondering van de onafhankelijke voorzitter en de penningmeester.

Zes jaar geleden droeg de NVJ mij voor als Lira-bestuurder. De eerste maanden had ik grote moeite om iets te begrijpen van het dikke pakket papier dat ik voor iedere vergadering werd geacht door te nemen. Dat lag niet aan het jargon van de opstellers, maar aan de complexiteit van de materie. Wat ooit betrekkelijk eenvoudig was - bij publicatie van een tekst is vooraf toestemming vereist van de schrijver en er moet een vergoeding tegenover staan - is door de opkomst van nieuwe partijen en door digitale publicatiemogelijkheden veranderd in een juridische jungle. Hoe zit het bijvoorbeeld met de leenrechtvergoeding bij e-books? En is Blendle een digitale kiosk of een uitgever?  Iedere vierkante meter van die nieuwe wereld is omstreden,  ieder precedent kan onvoorziene gevolgen krijgen.  Uitspraken van het Europese Hof, bijvoorbeeld over betaling voor het maken van kopieën uit boeken, tijdschriften en kranten - het reprorecht - schudden de relatie tussen auteurs en uitgevers door elkaar, wat soms tot spanningen kan leiden in relaties die net in rustiger vaarwater leken te komen.

De juridische kosten die Lira moet maken om het geld voor auteurs binnen te krijgen, overstijgen stelselmatig de (bescheiden) bestuurskosten.  In de afgelopen jaren heb ik meer rechtszittingen bijgewoond dan in mijn hele loopbaan als verslaggever. Het auteursrecht, dat toch allereerst is bedoeld als bescherming van schamel gehonoreerde broodschrijvers zoals freelance journalisten en scenarioschrijvers dreigt zo vooral een goudmijn voor juristen te worden. Maar de bedragen en de belangen die gemoeid zijn bij het verdedigen van ons auteursrecht rechtvaardigen die prijs.

TIP

Kom naar de jaarvergadering van Lira op 16 juni (meer informatie)

Nog geen reacties

Om te reageren moet je een Villamedia Account hebben en moet je eerst ingelogd zijn.