Journalistiek in gevaar
Tony van der Meulen, oud-hoofdredacteur van het Brabants Dagblad en medewerker van de Volkskrant, stelt dat de regionale journalistiek bedreigd wordt door hebzuchtige bezuinigingen bij de Wegenerkranten. Het is te erg voor woorden.
Noodzakelijke bezuinigingen zijn vervelend, hebzuchtige bezuinigingen beschamend. Bij Koninklijke Wegener, uitgever van zeven regionale kranten en ontelbare huis-aan-huisbladen in Midden- en Zuid-Nederland, moeten tussen de 395 tot 465 arbeidsplaatsen verdwijnen (Economie, 30 juni). Niet om een concern te redden van de rand van de afgrond, maar om de winst, die nu rond 13 procent ligt, op te stuwen naar 20 procent.
Lezers klagen nu al over de kwalitatieve achteruitgang van hun krant, want de drastische bezuinigingen die de laatste jaren zijn doorgevoerd, worden pijnlijk zichtbaar. Het bedreigde personeel kijkt niet alleen vol zorg naar de toekomst, maar ook verbijsterd naar de top van het concern, waar het een volstrekte janboel is.
Wegener is overgenomen door het Britse Mecom van de afknijpende investeerder David Montgomery. Wegener-topman Jan Houwert, de laatste Nederlandse courantier met nog veel familiekapitaal in een krantenbedrijf, is achter de coulissen verdwenen. Freek Busweiler, die de dagbladenpoot leidde, is kreunend onder een zak geld naar Loenen aan de Vecht afgereisd.
In de jaren dat ik bij Wegener hoofdredacteur was van het Brabants Dagblad en voorzitter van het College van Wegener Hoofdredacteuren, hebben wij vaak nageborreld bij bespiegelingen over het vertrek van Houwert en de val van Busweiler. Mijn conclusie was altijd: het ergste wat ons kan overkomen is Joop Munsterman. Deze geslepen leider van de gratis huis-aan-huisbladen van Wegener is een gevreesd saneerder, die zich heeft omringd met een cordon gul gehonoreerde getrouwen. Pratend over dagbladen is zijn referentiekader het gratis huis-aan-huisblad, dat wordt gemaakt door een onderbetaalde halve man en een schnabbelende paardenkop, en daardoor nóg weer meer winst maakt dan een goed renderend dagblad.
In een bedrijf in verval ontstaan onvermoede kansen. Munsterman sprong in het gat dat viel na de kaalslag in de Raad van Bestuur; de centrale ondernemingsraad achtte deze benoeming onrechtmatig en spande een kort geding aan, maar verloor. Ook de Raad van Commissarissen dunt nu opmerkelijk uit. Onder anderen Han Noten (ook PvdA-senator) verdwijnt ‘wegens aanhoudende meningsverschillen met Mecom over de benoeming van een nieuwe topman’. Want de Britten willen, het is allemaal te erg voor woorden, nu uitgerekend Munsterman op de top van de Apeldoornse ijsberg.
Onder mijn voormalige collega’s wordt momenteel druk gemaild om de actiebereidheid te peilen, want op de redacties, die de laatste twee jaren al tientallen vakgenoten hebben zien vertrekken, vervallen nu ook weer zo’n tachtig arbeidsplaatsen. Dat is meer dan tien per Wegener-redactie. De kans op massale acties acht ik vrij groot. Het verlammend cynisme door steeds weer nieuwe bezuinigingen lijkt nu om te slaan in brede woede, waarbij hoofdredacties en redacties op één lijn zitten.
De oude saneerderstruc is ook weer van stal gehaald. Uitgevers en hoofdredacteuren hebben bij Wegener steeds minder te vertellen, behalve als er weer geschraapt en uitgebeend moet worden. Dan worden zij plotseling vereerd met vergaande bevoegdheden om de eigen keuzen te maken, op voorwaarde dat de verordonneerde winststijging wordt gerealiseerd.
Zo wordt de regionale journalistiek in Midden- en Zuid-Nederland wezenlijk bedreigd. Op korte termijn zullen oude titels als De Gelderlander, Eindhovens Dagblad of Brabants Dagblad nog niet verdwijnen, maar wel wordt steeds meer redactionele kwaliteit vermorst.
Als Mecom het pleit wint, daarbij gedienstig geholpen door de nieuwe Wegener-top, zal er steeds meer geld naar Londen gaan ten koste van journalisten en hun lezers.
Tien, twintig jaar geleden dachten wij dat krantenbedrijven zich aaneen moesten sluiten om de toekomst veilig te stellen. Nu zijn die grote concerns de voornaamste bedreiging. Tien, twintig jaar geleden dachten wij ook dat weglopende abonnees en adverteerders de grootste nagel aan onze doodskist zouden worden. Ook dat blijkt niet te kloppen. Nieuwe eigenaren die azen op steeds meer winst, blijken het grootste kwaad.
Dit stuk werd op 1 juli 2008 op de opiniepagina van de Volkskrant gepubliceerd.
Praat mee
1 reactie
Harold Makaske, 26 augustus 2008, 00:16
Schaalvergroting vormt een groot gevaar binnen de maatschappij. Of het nou gaat om de media, de energiesector of de zorgsector, overal zie je dat consumenten en personeel de dupe zijn. Kwaliteit en oog voor de wensen van de consument zijn ondergeschikt aan winst verwachtingen.
De tijd dat de blik op de klant was gericht, ligt achter ons. In deze tijd is de aandeelhouder koning. Het grootste probleem is dat het maatschappelijke/politieke en economische krachten vormen die amper zijn te keren. Het leidt tot een moderne vorm van vervreemding bij werknemers en consumenten.
Als liberaal schrik ik dat ik tot zo´n op Marx geïnspireerde conclusie kom. Dit zijn echter de donkere kanten van het (graai)kapitalisme.