Jan van Teeffelen (1930-2011): overzichtswerk van een veelzijdig fotograaf heeft geen woorden nodig
Fotograaf Jan van Teeffelen (1930-2011) documenteerde gedurende zijn leven decennia lang het leven in en rond Nijmegen. Zijn nalatenschap omvat zeker 18.000 filmrolletjes en zo'n 700.000 opnamen, met daarnaast nog duizenden dia's. Van zijn oeuvre is een fraai koffietafelboek verschenen en in de Nijmeegse Sint-Stevenskerk, is nog tot 9 maart een expositie van zijn werk te zien.
Voor het boek Jan van Teeffelen - de kleine grote fotograaf werd door samenstellers Henk Braam en Ger Loeffen geput uit de honderdduizenden negatieven uit Van Teeffelens archief.
“Een goede foto geeft geen tekst nodig”, zei Van Teeffelen ooit zelf. Het boek, met stemmige zwartwit-fotografie, is in lijn met die gedachte ook vrij van beschrijvingen. Het benadrukt dat Van Teeffelens foto’s, die zes decennia beslaan, moeiteloos op zichzelf kunnen staan.
Chroniqueur van de wederopbouw
Nijmegen werd in 1944 per vergissing gebombardeerd. Van Teeffelen maakte treffende foto’s van het naoorlogse Nijmegen. Lege vlaktes of juist alleenstaande, vrijgevallen panden. Dichtgetimmerde panden met grandeur. Achterhuizen waar de armoede van afstraalt.
Verder was Van Teeffelen visueel chroniqueur van de wederopbouw, die de geslagen gaten stilaan weer vulde. En hij had oog voor gewone mensen van de stad, de stijgende welvaart en de pop- en kunstscene. En wie aan Nijmegen denkt, ontkomt niet aan de Vierdaagse - een evenement dat Van Teeffelen ook op de voet volgde. Hetzelfde geldt voor het jaarlijkse carnaval. Tegelijk had Van Teeffelen ook oog voor het tijdloze: met fraaie nostalgische en melancholieke natuurfotografie.
Het weglaten van beschrijvingen geeft vooral Van Teeffelens portretten extra zeggingskracht, omdat je niet wordt afgeleid door context. Je oogt valt op het glas met sigaretten en sigaren. Klimopprint-gordijnen in de achtergrond. Kapsels en kleding. Gegroefde koppen. Kunstenaars aan het werk.
Het is onmogelijk om te zeggen waar Van Teeffelen precies in uitblonk, wat Braam en Loeffen qua selectie voor een flinke uitdaging zal hebben gesteld. Het koffietafelboek dat resulteerde is een waardevolle bloemlezing uit de productie van een fotograaf die voortdurend op pad lijkt te zijn geweest.
De eerste druk van 880 exemplaren is uitverkocht, maar Loeffen meldt dat de opdracht voor een tweede druk van 500 stuks net is gegeven. Het boek is voor 39,50 euro te bestellen via Stichting Jan van Teeffelen op Facebook. Het boek is ook te bestellen bij Dekker van de Vegt boekverkopers, Marikenstraat 29 te Nijmegen.
De expositie in de Sint-Stevenskerk (waar Van Teeffelen tot zijn dood in 2011 naast woonde) is nog tot 9 maart 2025 te zien. De stichting runt een Instagram-account met nog meer van Van Teeffelens werk, dat momenteel wordt gedigitaliseerd.
Praat mee