In memoriam Hans van Blommestein (1946-2023), onvermoeibare pleitbezorger Nederlandse kwaliteitsfotografie

Mijn vriend en collega Hans is niet meer. Half juli belde hij me op en vertelde dat de resultaten van zijn laatste onderzoek zeer slecht waren. Hij had besloten er een punt achter te zetten. Direct vroeg hij of ik op de uitvaart wilde speechen.

Enkele dagen later zat ik bij hem thuis aan de tafel. Hans zag er eigenlijk helemaal niet slecht uit. Maar de energie was op. We spraken over het verleden, in plaats van plannen te maken voor de toekomst. De afgelopen 40 jaar liepen door elkaar als foto’s die nog geselecteerd moesten worden. En op de juiste plek gelegd.

Soms, als er stiltes optraden, legde hij zijn hand op de mijne. Of ik de mijne op die van hem. Het einde van ons gesprek leek nabij. Maar dan: “Ik wil niet regisseren hoor, maar zou je het over Avenue en Fotofestival Naarden willen hebben? Jan doet al M magazine.”

Het was op. Maar Hans kennende wilde hij de regie in eigen hand houden. Alles geregeld: euthanasie, uitvaart en sprekers.

Hans is, hoe je het ook wendt of keert, iemand die zich een plek in de geschiedenis van de Nederlandse fotografie heeft verworven. Of dat zijn bedoeling of ambitie was is onbelangrijk. Feit is dat daden tellen.

Hans’ visie, persoonlijkheid, inzet, zorgvuldigheid en integriteit maakte hem iemand waar je niet omheen kan. Geen voetnoot, maar een hoofdstuk. Grote woorden wellicht, maar ze moeten gezegd. De afgelopen 50 jaar is Van Blommestein mede bepalend geweest hoe de Nederlandse fotografie zich heeft ontwikkeld.

Want een fotograaf mag dan goed fotograferen, zonder podium ziet niemand zijn werk. Het tonen van goed fotografisch werk - dat deed Van Blommestein als geen ander.

Een van die podia was Avenue. En als er één blad in Nederland was die het predicaat kwaliteitsfotografie uitdroeg was het Avenue. Daar was Hans in grote mate verantwoordelijk voor. Het was het podium voor de fotografie. Hét podium, niet ‘een’ podium. Wie in Avenue publiceerde, speelde in de Eredivisie. Hans was de regisseur van die Eredivisie.

Want een fotograaf mag dan goed fotograferen, zonder podium ziet niemand zijn werk

En of het nu FotoFestival Naarden, Globe, of M magazine was, Hans handelde altijd om het beste te verkrijgen. Budget of geen budget.

Bij de één vertegenwoordigde Hans de tijdgeest, bij de ander vakmanschap en liet hij zien altijd jong van hart en geest te zijn. Daarvan zijn de vele jonge fotografen waar Hans mee werkte bij M getuige - tot de dag dat hij met pensioen moest.

Fotograaf Jan Banning, die veel voor M werkte, herinnert: “Hans was trots op M, en is dat altijd gebleven. Tijdens ons laatste treffen, nog geen twee weken geleden, bracht hij het opnieuw ter tafel. Een “tijdsicoon” noemde hij het – en m.i. terecht. M was een platform voor uitstekende schrijvers en prachtige fotografie, over relevante issues in de wereld. Samen met Vrij Nederland (dat al in de jaren 70 in Nederland een standaard zette voor goede fotografie over wezenlijke thema’s), werd M in de jaren na de eeuwwende het toonaangevende tijdschrift als het ging om de combinatie van tekst, beeld – én schitterende presentatie, waarin de puike smaak van art director Hans zich uitte. Het is jammer dat dit blad, waar de liefde voor journalistiek én voor stijl vanaf spatte, inmiddels ter ziele is.”

Hans’ en zijn beste vriend Bart Nieuwenhuijs studeerden in 1969 af aan de Gerrit Rietveld Academie. Zij werkten 50 jaar bij meerdere tijdschriften en hun wegen kruisten elkaar vele malen. In de nadagen van hun loopbaan richtten zij een bureautje op, met als doel het maken en produceren van fotoboeken.

Hans vroeg een keer of ik wilde komen kijken op de studio. “Je hebt toch wel de tijd dan, hè?” Een ochtendje en daarna lunch. Daarna nog even naar het café voor wat wijn en bitterballen.

Het was hun eerste grote project, Fotofolio. Vijf fotoboeken van vijf topfotografen in een cassette.

Vanaf die ochtend ben ik steeds meer betrokken geweest bij het bureau van Hans en zijn kompaan Bart. En hebben we meerdere projecten gedaan. Bart overleed in 2017. Het laatste boek dat door ons werd gemaakt was ‘Portretten’, een overzicht van een halve eeuw portretfotografie door C. Barton van Flymen. Dat verscheen in 2018.

Daarna waren er nog plannen. Onder meer corona bleek daarin een grote spelbreker.