Ikenna Azuike over zijn zoektocht naar een ‘thuis’: ‘Een onvergetelijk, levensveranderend project’

Zoals veel kinderen van immigranten van de tweede generatie, gaven mijn ouders mij een eenvoudig doel mee toen ik op 8-jarige leeftijd in 1987 van Nigeria naar het Verenigd Koninkrijk verhuisde: onder de radar blijven en integreren.

Daardoor had ik het gevoel dat de meest Nigeriaanse delen van mij langzaam vervaagden. We spraken thuis geen Igbo (de taal van mijn vader), ik werd niet aangemoedigd om in contact met familie in Nigeria te blijven, en mijn ouders maakten offers om mij naar (voornamelijk witte) privéscholen te sturen die ze eigenlijk niet konden betalen.

Ik droeg mijn zwartheid uiteindelijk meer als een Carlton Banks dan als een Fresh Prince – maar ik durfde mezelf niet eens zwart te noemen, en mijn Nigeriaanse identiteit was zo goed als verdwenen. 36 jaar later had ik zoveel van mijn leven doorgebracht als Nigeriaans en zwarte ‘imposter’, dat ik was vergeten wie ik eigenlijk was, waar ik voor stond en waar ik me thuis voelde. Deze gevoelens vormden de drijfveer achter de creatie van de zesdelige serie De Afro-Europeaan.

Mijn werk is een manier geworden om mijn eigen onzekerheden over ras en identiteit te verkennen. In mijn satirische videoblog What’s Up Africa (BBC) kon ik mijn Afrikaanse wortels onderzoeken. De documentaireserie Planeet Nigeria (BNNVARA) versnelde dat proces en hielp me om antwoorden te vinden op veel vragen die ik had over mijn vader, die enkele jaren geleden is overleden.

Toen, na de moord op George Floyd en de beweging die daarop volgde, werd ik nog meer in beslag genomen door kwesties als racisme, identiteit en erbij horen. De Post-Racistische Planeet (VPRO), die ik samen met Soraya Pol en mijn vrouw (en journalist) Mette te Velde regisseerde, hielp me een deel van die gevoelens te verwerken. De Afro-Europeaan is de volgende fase in een lopend gesprek met mezelf.

Zoektocht
Het idee voor De Afro-Europeaan is ontwikkeld door mij en Soraya Pol, zij is tevens de regisseur. We wilden een originele manier vinden om het verhaal van de Afrikaanse gemeenschappen in Europa te vertellen, en tegelijkertijd mijn persoonlijke zoektocht verweven met advies en wijsheid over hoe ik me het beste thuis kan voelen, terwijl ik tussen twee culturen leef.

Dat is aardig gelukt, vinden wij. Zo zegt Soraya hier bijvoorbeeld over: “Naast Ikenna’s persoonlijke reis, is de serie ook echt een viering. Een viering van de Europese zwarte identiteit. De Afrikaanse gemeenschappen in de serie zijn haast experts in het maken van een thuis. Ze leren ons de rijkdommen kennen van het opgroeien in twee werelden, van het spreken van meerdere culturele talen en wat ertoe doet als het gaat om het creëren van een thuisgevoel. Ze laten ons tevens een heel ander Europa zien; een zwart perspectief op dit continent.”

Deze serie is verreweg mijn meest confronterende, leerzame en cathartische creatieve project geweest. Dankzij de gesprekken die ik had in het Verenigd Koninkrijk en op Cyprus voel ik me bijvoorbeeld meer op mijn gemak om mezelf een zwarte man te noemen en comfortabeler in mijn Nigeriaanse identiteit.

Ik spreek nu mijn eigen naam correct uit wanneer ik mezelf voorstel aan niet-Nigeriaanse mensen (Ike-NN-a, met een lange N in plaats van een verengelste korte N). Ik ben een mentor geworden voor jonge zwarte professionals. En de serie heeft me geholpen te begrijpen dat van mijn vader houden en respect voor hem hebben, samen kan bestaan met ‘being my own man’ en het maken van keuzes die hij misschien niet zou hebben goedgekeurd. Kortom, De Afro-Europeaan is een onvergetelijk, levensveranderend project geweest waar ik dankbaar voor ben dat ik eraan heb mogen meewerken.