Ignace Schretlen verkent met een journalistiek kunstproject de kruipruimten van de actualiteit

Het Griekse woord ‘graphein’ betekent tekenen én schrijven. De bron van beide ligt bij kinder- en apenkrabbels, waaraan mijn jarenlange project ‘Kijk op krabbels’ is gewijd. De eerste letters (lettertekens) worden door kleuters niet geschreven maar getekend. Maar al vanaf het basisonderwijs scheiden zich definitief de wegen van taal en tekenen. Overal in onze samenleving met zijn hokjesgeest werkt dit door. Tegen deze handicap loopt mijn ruim tien jaar oude mail-art-project ‘Laagvliegers’ met inmiddels meer dan vijfhonderd kaarten en ruim meer dan honderd stickers, stempels en postzegels. Want hierin gaat het juist om de combinatie van taal en beeld.

Als 18-jarige schreef ik al voor de Gelderlander. Daarna volgden talrijke kranten en tijdschriften. Maar na meer dan tweeduizend publicaties, waaronder circa twintig bundels en boeken, word ik nog altijd ‘gestigmatiseerd’ als (voormalig) huisarts. Omgekeerd is de tamelijk intolerante medische sector weinig gecharmeerd van kritische schrijvers. Dat heeft tot gitzwarte jaren geleid. Dat ik ook nog kunstenaar ben, maakt mij helemaal ‘verdacht’. Het liefst was ik naar het conservatorium gegaan; qua muziek bleef het echter bij het schrijven en zingen van liedjes maar chansons zijn nog altijd mijn grote passie. Ik voel in mijzelf geen verdeeldheid.

In ‘Laagvliegers’ komt alles bij elkaar. Ik wil los van belangen en grenzen volledig vrij zijn. Louter wat inspireert telt. Als kind werd ik al ‘geplaagd’ door een creatieve drang zonder pauzeknop. ‘Mail-art’ is een vorm van communicatie maar ‘Laagvliegers’ gaan ook óver alledaagse (mis)communicatie. Ik streef naar authenticiteit en presenteer geen blinkend schaaltje met schoonheid. Als maker van een journalistiek kunstproject beweeg ik mij in de kruipruimten van de actualiteit. Met paradoxale teksten, ongewone verbanden, cynisme maar ook humor schop ik onder meer tegen onverschilligheid, kilheid en machtsmisbruik. Daarbij stel ik mijzelf kwetsbaar op: angst is mijn trouwste metgezel.

De wortels van mail-art en artistamps liggen bij het Dadaïsme en de Fluxus-beweging. Daarmee voel ik mij verwant zonder dat ik hierop teruggrijp. Nederland heeft allang geen voortrekkersrol bij kunstpostzegels meer. PostNL weigert soms mijn ontwerpen. Veel zendingen gaan verloren. Dat demotiveert. Ik denk dat ‘Laagvliegers’ het laatste omvangrijke mail-art-project en zeker mijn laatste grote kunstproject is. Recentelijk verscheen mijn lijfrede, waarin mijn geest afscheid neemt van mijn lichaam. Vraag mij niet wat er met die tienduizenden kaarten moet gebeuren. Ik heb geen affiniteit met social media en het ontbreekt aan tijd om over het lot van Laagvliegers na te denken.