Hooggerechtshof België: ontvangen staatsgeheimen niet strafbaar

Het verzoek werd ingediend door de Vlaamse Vereniging van Journalisten (VVJ), de Franstalige Association des journalistes professionnels (AJP) en La Ligue des droits humains en richtte zich op drie artikelen in het Strafwetboek.

Twee artikelen bleven in stand, maar de bepaling waardoor het “onbevoegd ontvangen van staatsgeheimen door een onbevoegde persoon” (zoals journalisten) met jarenlange celstraffen gepaard kon gaan, is nietig verklaard.

De VVJ schrijft over het oordeel: “De bepaling vereiste geen bijzonder opzet van journalisten om de overtreding vast te stellen. Dit betekende in de praktijk dat journalisten vervolgd konden worden voor het ontvangen van een staatsgeheim, alleen al omdat ze wisten dat het om een staatsgeheim ging en niet bevoegd waren om dit te ontvangen. Dit vormde een duidelijke bedreiging voor het journalistieke werk, dat inherent het ontvangen van informatie van diverse aard inhoudt.”

De nietigverklaring is daarom een belangrijke overwinning voor het journalistieke veld en de vrije nieuwsgaring.

Een andere bepaling richtte zich op bestraffing van het openbaar maken van staatsgeheimen, als dat aantoonbaar gebeurde om de belangen van België te schaden.

Ook over dit wetsartikel hadden de VVJ en partners geklaagd. “Het nieuwe Strafwetboek legde dus strengere regels op voor het ontvangen van staatsgeheimen door journalisten dan voor het openbaar maken ervan. Precies dit acht het Hof nu problematisch”, aldus de VVJ.

Hoewel de organisaties blij zijn met het oordeel van het Grondwettelijk Hof, is tegelijk de definitie van ‘staatsgeheim’ flink uitgebreid. Er kunnen daardoor meer onderwerpen onder vallen. Ook bestaat het risico dat de potentiële juridische gevolgen bronnen weerhouden om materiaal met journalisten te delen, het klassieke verkillende effect van wetgeving.