website over journalistiek

x

Villamedia heeft een app

 

Exclusieve inhoud Sluiten

Een NVJ-lid heeft dit artikel met je gedeeld. Gratis een maand alles lezen? Klik hier.

Een NVJ-lidmaatschap geeft je recht op:

  • Persoonlijk advies
  • Juridisch advies & rechtsbijstand
  • Perskaart
  • Korting op cursussen
  • Villamedia magazine

Word lid Verder lezen

Hoe NU.nl de gevestigde nieuws­media te snel af was

Alexander Pleijter — Geplaatst op dinsdag 13 mei 2014, 14:58

De initiatiefnemer van NU.nl, Merien ten Houten van Ilse Media, in 2000

De initiatiefnemer van NU.nl, Merien ten Houten van Ilse Media, in 2000 - © Gerard Til/Hollandse Hoogte

Deze maand bestaat NU.nl 15 jaar. Hoe kon het dat deze nieuwe speler zo snel de online nieuwsmarkt wist te veroveren? Initiatiefnemer Merien ten Houten: ‘Bij PCM vonden ze onze ideeën heel eng. Ze hadden een heel ander idee van wat internet was, welke mogelijkheden het bood en wat je ermee zou moeten doen.'

Waarom bestaat er in Nederland eigenlijk geen goede nieuwsvoorziening op internet? Het is 1998 als Merien ten Houten zich dit afvraagt. Het is voor hem een logische vraag: zijn vader is immers journalist en hij is met nieuws opgegroeid. In het buitenland ziet hij gerenommeerde nieuwsorganisaties als CNN en BBC al een paar jaar serieus aan de weg timmeren met nieuwssites. Maar in Nederland gebeurt er nog maar weinig. Ten Houten neemt een besluit: er moet een goede, Nederlandse nieuwssite komen. En hij gaat daarvoor zorgen.

Op dat moment is Ten Houten al een succesvol internetondernemer. Met zijn studievrienden Wiebe Weikamp en Robert Klep ontwikkelde hij in 1996 de zoekmachine Ilse. In korte tijd is Ilse uitgegroeid tot de meeste gebruikte zoekmachine in Nederland. Ten Houten vindt dat ze met hun bedrijf Ilse Media nu ook dé nieuwssite van Nederland moeten gaan maken. Op een papiertje maakt hij meteen een schetsje van hoe de site eruit moet gaan zien.

Een naam heeft hij al op de plank liggen. Toen het mogelijk werd om generieke domeinnamen te claimen (aanvankelijk kon je alleen de merknaam van je bedrijf als domeinnaam registreren), liet hij onmiddellijk beslag leggen op nu.nl en hier.nl. ‘We hadden toen nog geen idee wat we ermee wilden gaan doen. Met de ene iets actueels en met de andere iets lokaals, dat lag wel voor de hand. Maar er was nog geen concreet plan.’ Nu komt die vooruitziende blik goed van pas: NU.nl zou de naam worden van zijn nieuwssite in de dop.

Er is nog wel een probleem: Ten Houten heeft het idee dat Ilse Media niet in staat is om de gedroomde nieuwssite zelf van de grond te krijgen. ‘We dachten: daar hebben we een partner bij nodig. We snappen de techniek, dus we kunnen zo’n site wel bouwen. We snappen internet, maar van een nieuwsredactie en journalistiek hebben we geen kaas gegeten.’ En dus stappen ze naar uitgeverij PCM, op dat moment eigenaar van Algemeen Dagblad, NRC Handelsblad, de Volkskrant, Trouw en Parool. Zo’n gerenommeerd krantenbedrijf zou de ideale partner zijn voor een professionele nieuwssite.

Vol goede moed gaan Ten Houten en Klep op bezoek bij PCM. ‘Daar hebben we ons plan gepresenteerd: dit zijn de pageviews die we verwachten, we kunnen de site financieren met advertenties, dit is de omzet die erbij hoort, wij kunnen het maken, het moet continue geüpdatet worden, de nadruk moet liggen op de ochtend en lunchtijd, dan moet er het meest geïnvesteerd worden in nieuwe berichtjes, want dan verwachten we de meeste bezoekers.’

Het plan valt niet in vruchtbare aarde bij PCM. ‘Ze vonden onze ideeën heel eng. Met Volkskrant.nl trokken ze maar een fractie van het aantal bezoekers dat wij voorspelden voor NU.nl. Ze vonden het hele idee van nieuws weggeven verschrikkelijk. Ze hadden een heel ander idee van wat internet was en welke mogelijkheden internet bood en wat je ermee zou moeten doen.’

De houding van PCM is typerend voor de manier waarop Nederlandse kranten op dat moment – we schrijven 1998 – tegen internet aankijken. Hoofdredacties en directies zien er weinig heil in om nieuws en primeurs, waarvoor abonnees flink betalen, weg te geven op internet. Dat zou commerciële zelfmoord zijn. Wie zou er dan nog een krant kopen?

Tegelijkertijd – het is de tijd van het grote optimisme over de potentie van internet – heerst het gevoel dat het belangrijk is om op het nieuwe medium actief te zijn. Bijvoorbeeld om te laten zien wat de krant te bieden heeft. Vrijwel alle krantensites publiceren daarom dagelijks een beperkt aantal artikelen uit de krant op de website. Op volkskrant.nl gebeurt dat onder het kopje ‘In Druk’. ‘Dat geeft precies aan wat de bedoeling was’, vertelt toenmalig chef internet Theo Stielstra. ‘Een indruk geven van wat er in de papieren krant verscheen. Elke ochtend rond 08.00 uur zetten we een kleine selectie artikelen online.’

Alleen bij grote uitzondering maakt de redactie ruimte op de website om verslag te doen van de actualiteit. ‘Dan moest het wel echt gaan om groot breaking news’, zegt Stielstra. ‘Bij de ontsnapping van Marc Dutroux in april 1998 hebben we dat bijvoorbeeld gedaan.’

Krantenredacties zien in die tijd internet vooral als aanvulling op de papieren krant. Dirk Limburg, grondlegger van nrc.nl: ‘We zochten naar manieren om informatie die we al hadden toegankelijk en bruikbaar te maken. We zetten bijvoorbeeld filmrecensies online. Als er dan een film op tv kwam konden mensen op onze site de recensie lezen die al een tijd geleden in de krant had gestaan.’ Ook zien kranten toegevoegde waarde in het aanbieden van diensten. Zo experimenteert volkskrant.nl met een datingservice en een forum voor boekenlezers om virtuele leesclubs mogelijk te maken. Maar de hele dag door nieuws brengen op internet, dat zien kranten niet als prioriteit.

Niet alleen kranten denken er destijds zo over. Ook initiatieven die buiten de kranten ontstaan, zoals de portals van internetproviders, zijn anno 1998 geen echte nieuwssites. Neem Planet.nl, de portal die telecombedrijf KPN in de markt zet om internet te ontsluiten en aantrekkelijk te maken voor abonnees. Er is ook nieuws te vinden, maar dat is niet het speerpunt van de portal. Om bij het algemene nieuws, afkomstig van het ANP, te komen, moet je doorklikken op een kopje in de zijbalk van de site.

Op WorldOnline.nl gaat het op vergelijkbare wijze. Ook daar staat het algemene nieuws ietwat weggestopt op de site. Wie het algemene nieuws wil lezen moet vanaf de homepage doorklikken. ‘Er zat aanvankelijk ook geen redactie op het nieuws’, vertelt Marko Faas, destijds werkzaam als redacteur bij WorldOnline.nl. ‘Alle kopij die we van de persbureaus AP en ANP binnenkregen werd ongefilterd gepubliceerd. Dat was rijp en groen doorelkaar, want er zaten dus ook Engelstalige berichten van AP tussen. En testberichten en redactionele opmerkingen die helemaal niet bedoeld waren voor het publiek. Dat veranderde pas in de loop van 1998.’

Terug naar Merien ten Houten. Na het ontnuchterende gesprek met PCM besluit hij het bij de NOS te proberen. Wellicht is de omroep wel geïnteresseerd. In eerste instantie lijkt dat te kloppen: ‘De mensen van de NOS hadden een heel andere houding. Ze waren nieuwsgieriger. Ze vonden het een leuk idee.’ Echt actief is de NOS op dat moment nog niet op internet. De enige online activiteit bestaat op dat moment uit het één-op-één doorplaatsen van Teletekst op een website, inclusief de karakteristieke Teletekst-vormgeving.

‘Er was simpelweg geen budget beschikbaar voor internet’, vertelt Henk van Hoorn, verantwoordelijk voor de eerste internetactiviteiten van de NOS. ‘Het geld moest komen uit de begrotingen van radio en televisie. Bij de NOS-leiding ontbrak het geloof in nieuwsvoorziening via het internet. Als je dan het geld uit andere begrotingen moet halen dan denk je wat langer na over nut en noodzaak. Ons uitgangspunt was: de ontwikkelingen volgen, maar niet voorop lopen.’ De samenwerking komt dan ook niet van de grond. ‘De NOS was bovendien gebonden aan de Mediawet, dus de mogelijkheden om iets met een commerciële partij te doen waren minimaal’, vertelt Ten Houten.

Pas in december 1999, toen NU.nl al een paar maanden actief is, begint de NOS voorzichtig met een nieuwssite waarop enkele malen per dag berichten worden gepubliceerd en waar je het NOS Journaal en Jeugdjournaal kan terugkijken

Van Hoorn: ‘Pas in de loop van 2000 kwam er een redactie van een man of vier. Die werd voor een jaar benoemd, want alles had uitdrukkelijk een experimenteel karakter. De NOS hield nog minstens een jaar de mogelijkheid open om met het experiment te stoppen. Pas in 2001 of 2002 kwam er een structureel budget en daardoor kreeg de nieuwssite van de NOS een officiële status.’

Ten Houten vangt met zijn plan dus bot bij de gevestigde nieuws­organisaties, waarmee hij graag zou hebben samengewerkt. Wat nu? Na wat zoeken stuit hij min of meer toevallig op Virtual Industries, het internetbedrijf van Kees Zegers en Sacha Prins. Een van de activiteiten van Virtual Industries is Business.net, een eenvoudige, zakelijke nieuwssite met beursberichten en dergelijke. Een nietige speler in vergelijking met PCM, maar wie weet wel de moeite waard om eens mee te gaan praten.

Ten Houten arrangeert een gesprek met Zegers en Prins. Het klikt onmiddellijk. ‘We begrepen elkaar meteen’, vertelt Ten Houten. ‘Dat was een groot verschil met PCM: we spraken dezelfde taal. Zij hadden ook kennis van internet en dezelfde visie van welke kant het op zou gaan. We hadden allemaal zin om nieuwe dingen te beginnen, om de mogelijkheden van internet te verkennen.’

Ten Houten ontvouwt zijn idee. Zegers en Prins knikken instemmend: dat is een goed idee, dat gaan we doen. Ze zijn het snel eens over het concept: een site die helemaal gericht is op nieuws. Korte berichten, neutraal, geen mening of kleur. En zo actueel mogelijk, nieuws moet zo snel mogelijk op NU.nl staan. Ten Houten: ‘Redelijk oppervlakkig, maar als bewuste keuze om oppervlakkig te zijn. Je moet binnen een kwartier op de hoogte zijn van het laatste nieuws. Daar is NU.nl op gemaakt, dat je in je lunchpauze in 15 minuten weet wat er aan de hand is in de wereld.’

Op woensdag 12 mei 1999 gaat NU.nl van start. Twee redacteuren, Charlotte van Berne en Joost Boermans, moeten de site gedurende de dag vullen met nieuws. Het is meteen een succes. ‘De truc die we toegepast hebben is de headlines van NU.nl op Ilse.nl zetten’, legt Ten Houten uit. ‘Heel veel mensen hadden Ilse.nl als startpagina ingesteld. En die klikten massaal op de headlines. En kwamen zo dus op NU.nl. Dat leverde vanaf de eerste dag heel veel bezoek op.’

Op vrijdag 14 mei 1999 trekken Van Berne en Boermans moe maar tevreden de deur achter zich dicht. Ze hebben drie dagen keihard gewerkt, het is tijd voor weekend. Als ze op maandag aan hun tweede werkweek bij NU.nl beginnen, treffen ze een overvolle mailbox aan. Talloze verontwaardigde mailtjes. Waarom NU.nl in het weekend geen nieuws brengt. Alsof er op zaterdag en zondag geen nieuws te melden is! Het is dan al meteen duidelijk: NU.nl heeft een gat in de markt gevonden: een site die dag in dag uit het laatste nieuws brengt. En daarmee de gevestigde nieuwsorganisaties het nakijken geeft.

Nog geen reacties

Om te reageren moet je een Villamedia Account hebben en moet je eerst ingelogd zijn.

Villamedia Sluiten

Inloggen

Registreren

Vul onderstaande gegevens in voor exclusieve toegang voor NVJ-leden.