Het Leesfragment van Govert van Brakel over de start van de eerste radiostem van het Nederlandse voetbal

‘Als Han Hollander zondagmorgen 11 maart 1928 de zware veloursgordijnen openschuift van zijn benedenwoning in de Amsterdamse Linnaueusstraat ontwaart hij na een koude vriesnacht een witte wereld. Sneeuw, opgejaagd door een gure oostenwind, stuift door de straat. De prille lente van de voorafgaande dagen is op de vlucht geslagen. Eigenlijk is het geen weer voor een voetbalwedstrijd, al weet hij dondersgoed dat heel voetbalminnend Nederland er reikhalzend naar uitziet. Op het programma staat Nederland-België, het hoofdgerecht van het jaar.’

Op de radio klinkt Lunchmuziek, een foxtrot door het trio Rentmeester. In de catacomben van het Amsterdamse Stadion zit radiotechnicus Roel Visser. Hollander zelf zit op het dak van het stadion in zijn ‘dakhut’, een houten keet die speciaal voor hem getimmerd. Als het hard regent of sneeuwt kan hij het glazen luik voor hem sluiten zonder dat zijn zicht belemmerd wordt.

Op de zijkant van de hut is in ferme witte letters het gironummer van de AVRO geverfd. Het maken van programma’s kost geld en de omroep leeft nog niet van overheidsgeld.

Han Hollander begint op 11 maart 1928 aan een ongekend avontuur. Voor het eerst zendt de radio, in dit geval de AVRO, een voetbalinterland rechtstreeks en integraal uit. Het hele land zit thuis gekluisterd aan de luidspreker:

‘Thans, dames en heren, krijgen wij dan weer een corner te nemen op links die Weber uitstekend neemt. Daar is een worsteling voor het Belgische doel. Tap krijgt de bal tegen het lijf. Hij draait als een tol in de rondte. Waar is de bal? Dààr Tap, vóór je voeten. Een boogschot, een boogschot en daar wipt hij de bal buiten bereik van doelman Caudron in het net. GOÁÁl! 1-0 voor ons.’

Het is het eerste Oranjedoelpunt dat op de radio te horen is.

Het hele land juicht, Han Hollander wordt bejubeld door zijn luistervinken, de fans willen meer, de AVRO ook. Maar voor uitzending is toestemming nodig niet alleen van de voetbalbond, maar ook van de minister die over de omroep gaat. Toch gaat al snel het hek van de dam.

Han Hollander begint aan een ongekende opmars door radioland. De ene interland na de andere mag hij op de AVRO-zondagmiddag verslaan. Hij krijgt een eigen sportprogramma op zaterdag in de vooravond, en hij breidt zijn sportpakket gestaag uit. Geen zee gaat hem te hoog, geen tak van sport slaat hij meer over. Roeien, hockey, wielrennen, tennis, atletiek… Hij wordt een alleseter die zingend en dansen door het leven gaat. Zijn populariteit kent geen grenzen. Iedereen kent hem, tot in ‘ons’ Indië en Suriname toe.

Overal in het land houdt hij lezingen. Op de radio zingt hij: ‘Hup, hup Holland hup’ en met de revueartiesten Snip en Snap treedt hij op in het populaire AVRO-amusementsprogramma ‘De bonte dinsdagavondtrein’.

Als in 1940 de oorlog uitbreekt staat hij op de toppen van zijn roem. Maar van de ene dag op de andere is alles voorbij. Al in de eerste oorlogsweken zet zijn baas bij de AVRO, directeur Willem Vogt hem op straat. Het overkomt ook andere vooraanstaande Joodse programmamakers.

Uiteindelijk zal Hollander via Westerbork worden gedeporteerd naar Sobibor.

Onder bewaking van marechaussees lopen Han en zijn echtgenote Leentje op dinsdagmorgen 6 juli 1943 in Kamp Westerbork naar de trein. ‘Een lange, schurftige slang van oude, smerige wagens.’ Bij aankomst in Sobibor drijven SS’ers hem het kamp in. Hij moet zich voor een ruimte die eruit ziet als een badgelegenheid uitkleden. Zeven minuten later is hij dood.