website over journalistiek

x

Villamedia heeft een app

 

Exclusieve inhoud Sluiten

Een NVJ-lid heeft dit artikel met je gedeeld. Gratis een maand alles lezen? Klik hier.

Een NVJ-lidmaatschap geeft je recht op:

  • Persoonlijk advies
  • Juridisch advies & rechtsbijstand
  • Perskaart
  • Korting op cursussen
  • Villamedia magazine

Word lid Verder lezen

Het jaar 1976: Feest feest feest

Linda Nab — Geplaatst op woensdag 24 augustus 2016, 11:02

© Spaarnestad/Hollandse Hoogte

120 jaar Villamedia en haar voorgangers bestaan deze maand 120 jaar. Dat vieren we met een speciale uitgave van Villamedia magazine. Online publiceren we elke dag een artikel uit onze jubileum-uitgave. Vandaag het jaar 1976. Het ‘ingeslapen damesblad’ Libelle, van Uitgeverij Spaarnestad, kreeg in 1976 een zinderende opleving, de opmaat tot de gouden jaren van het vrouwenweekblad.

In de boerderij van Libelle’s chef-redacteur Peter Lichtenauer vloeide de champagne rijkelijk op een mooie avond in 1976. Cadeautje van de directie van Uitgeverij Spaarnestad, die voor de redactie ook een drie verdiepingen tellende taart had laten aanrukken. De gelegenheid: in één jaar tijd had Libelle 100.000 nieuwe abonnees aan zich weten te binden, wat de oplage van het voorheen ‘ingeslapen damesblad’ opstuwde naar 600.000 stuks. In De Journalist werd een personeels­advertentie (zie pagina 42) geplaatst voor drie nieuwe medewerkers om de ploeg met die ‘geweldige teamgeest’ te komen versterken. De ‘helden’ waren nog niet moe, maar konden ‘best wat vuursteun gebruiken’.

Toenmalig hoofdredacteur Peter Middeldorp herinnert zich het feestje vaag. Ergens moet hij nog foto’s hebben waarop hij ‘peinzend’ die stapeltaart probeert aan te snijden en een toast uitbrengt met de bladmanager. De plotselinge oplagestijging, die staat hem echter nog helder voor de geest. Het waren cijfers waar menig publieksblad tegenwoordig een lief ding voor over zou hebben. Maar ook in 1976 was het een unieke situatie in de geschiedenis van het weekblad, en – naar later zou blijken – de opmaat tot de gouden jaren van Libelle. De oplage zou in de tijd daarna blijven stijgen tot ruim boven de 700.000 exemplaren, en die van Margriet, de grote concurrent binnen hetzelfde concern, eind jaren 70 voorbijstreven.

Een taartje
Maar het was niet zozeer de wedijver met Margriet die de motor was achter de oplagestijging van Libelle. Het was, opmerkelijk genoeg, de komst van roddelblad Story in 1974. De oplage van Libelle zat voor de komst van ­Story behoorlijk in het slop. De maatschappij veranderde snel, oplages van de toch wat conservatieve damesbladen bleven achter. (De oplage van Libelle lag in die tijd rond de 500.000 exemplaren. Ter vergelijking: de meest recente oplage bedraagt 320.000 exemplaren.) ‘Men dacht dat de vrouwenbladen hun langste tijd wel hadden gehad’, zegt Middeldorp. ‘En ineens was daar Story.’ Story was het eerste roddelblad dat in Nederland werd geïntroduceerd. Het werd naar Nederland gehaald door Middeldorps voorganger bij Libelle, Dick Hendrikse, en uitgegeven binnen hetzelfde concern. De startoplage van 450.000 exemplaren verkocht onverwachts binnen een week volledig uit. Middeldorp: ‘Het was een onverklaarbaar succes. Niemand begreep er iets van.’

Zelfs Willem Smitt, de eerste hoofdredacteur van Story – en óók afkomstig uit de stal van Libelle – zag het succes niet in die mate aankomen. In De Journalist van 15 februari 1974 bejubelt hij de vliegende start van het roddelblad als een ‘fenomeen’. ‘Er wordt door honderdduizenden gretig in gebeten.’ Zijn redactie werd overstroomd met brieven van lezeressen waarin de voornaamste teneur was: ‘Op zo’n blad heb ik nu al jaren gewacht.’ En daar zat precies de pijn van Libelle en consorten, analyseert Smitt. De vrouwenbladen waren in de crisistijd groot geworden door de ‘mate van hun huishoudelijke voorlichting’. En ondanks dat ze hun blikveld volgens Smitt wel iets hadden verruimd in de roerige jaren 60 en 70, bleven ze toch voornamelijk diezelfde functie vervullen. Wat voor Libelle bijzaken waren – het vorstenhuis, korte verhalen – waren voor Story de hoofdzaken, legt Smitt uit. ‘Wij willen geen vraagbaak zijn, wij willen alleen op een moderne manier, ontspanning brengen en geen vakblad voor de vrouw zijn. En dàt schijnt aan te slaan.’ Story is, kortom ‘puur een taartje’, of, zoals De Journalist het blad in hetzelfde artikel duidt: een voorbeeld van ‘gemakkelijk en onverplicht lezen.’

Bij Middeldorp, die inmiddels al een aantal jaar meeliep bij Libelle als chef en later als hoofdredacteur, vielen de schellen van de ogen. Zijn damesblad was te zwaarmoedig geworden, concludeerde hij. Als Story iets had laten zien, dan was het dat vrouwen behoefte hadden aan een ‘escape’. Ze wilden niet met hun neus op feiten gedrukt worden waarin ze niet geïnteresseerd waren. Met bijlages voor subculturen als de Dolle Mina’s, was Libelle te ver afgedreven van waar het ooit voor was opgericht: de grote massa. De huisvrouw. ‘Het wrikte. Het was niet blij genoeg. Het moest opgewekter’, zegt Middeldorp. Hij verlegde de koers. ‘En dat heeft zeer goed gewerkt.’

Lichtvoetig
Een groot deel van de oude redactie was ondertussen samen met Story-bedenker Dick Hendrikse de deur uitgegaan. Willem Smitt, Barbara Buys, Fried Vogelaar, Pieter Bak, Joop Pollman; allemaal verhuisden ze naar de redactieburelen van het nieuwe roddelblad. Middeldorp stelde daarop een nieuwe ploeg samen voor Libelle, en met het groeien van de oplage dijde dat team steeds verder uit. De hoofdredacteur zocht doorgaans naar intelligente mannen en vrouwen die konden schrijven en een goed gevoel voor de lezer hadden. ‘Een beetje creatief zijn kon ook geen kwaad.’ In januari 1977 vroeg de redactie in een personeelsadvertentie over een hele spread in De Journalist om maar liefst zeven nieuwe collega’s: een redacteur specials, een moderedactrice, bureauredacteur, redactrice praktische zaken, reporter, culinair redactrice en vormgever. Iedere functie kon ‘ongeacht de aanduiding’ door een vrouw of een man vervuld worden, vermeldde de vacature. De zes mode­redactrices van Libelle wilden bijvoorbeeld ‘best een man als collega’.

‘Het werd een jonge, en op succes beluste ploeg. Dát is uiteindelijk het geheim van Libelle geweest in die tijd’, zegt Middeldorp, die jaren later door het Lucas-Ooms Fonds werd geëerd voor onder meer zijn ‘antenne voor talent’. Hij nam onder anderen de latere hoofdredacteur Els Loesberg aan, historica Reinildis van Ditshuyzen en Trudy Kunz.

Kunz (69) was 30 en ‘niet happy’ in haar baan als docente Frans op een middelbare school toen ze solliciteerde. Na drie proefopdrachten mocht ze beginnen. Ze maakte koppen, introotjes en kleine rubrieken, voordat ze zich aan de grote interviews mocht wagen. ‘Libelle-onderwerpen waren altijd dichtbij huis’, herinnert ze zich. ‘Wat een doorsnee mens interesseerde en bezig hield. We hadden bijvoorbeeld een rubriek die ‘Lief Dier’, heette, waarvoor we lezeressen over hun huisdier interviewden – je kunt het je nu niet meer voorstellen. En ik ben een keer helemaal naar Limburg gereden om een vrouw te interviewen over haar Oranjeverzameling, dat hoorde dan ook in één of andere rubriek thuis.’

Lichtvoetig, precies zoals Middeldorp het had beoogd. ‘Soms ook een beetje té. Dat ik dacht: nou, mag het een beetje meer diepgang hebben?’ Maar Kunz was dan ook niet de typische Libelle-vrouw. Hoewel van huis uit bekend met het weekblad, was ze geëmancipeerd avant la lettre. Ze woonde uit principe niet samen, en trouwen en kinderen krijgen paste al helemaal niet in haar vocabulaire. Toch had ze er onmiskenbaar de leukste werkjaren uit haar carrière, zegt ze. ‘Het was er lang leve de lol, een zooitje ongeregeld. Dat vond ik zo’n verademing na dat saaie onderwijs. Hier deed iedereen de hele dag gek, maakte grapjes. Heel ongedwongen. Werken werd er naar mijn idee niet echt lang en serieus achter elkaar gedaan. Het was feest, feest, feest, en je kreeg er nog voor betaald ook.’


1. Paul Breekveldt
2. Marijke Pasteuning
3. Arnold Wolf
4. Wijnand Camu
5. Cleem Bergfeld
6. Gerard Meuleveld
7. Ans van Veenendaal
8. Arthur ? 
9. Jeanne Bak-Rijks
10. Cees Embrechts
11. Evert Bakker
12. Rietje Wester
13. Marry Been
14. Piet Scheepens
15. Piet van Oss
16. Peter Middeldorp
17. Cor de Horde
18. Ben Teeuwisse
19. Ton in ’t Veld
20. Bert Voskuil
21. Annabeth Vermeeren
22. Sanne van Liemt
23. Ingeborg de Jager
24. Ina Jonker
25. Nel Wijnalda (?)
26. Mieke de Haas
27. Marianne de Groot
28. Cora de Vos
29. Adri Vlasblom
30. Liesbeth Hendrikse (?)
31. Ega van Hooij­donk
32. Riet van Dijk (?)
33. An ’t Hoen

Nog geen reacties

Om te reageren moet je een Villamedia Account hebben en moet je eerst ingelogd zijn.

Villamedia Sluiten

Inloggen

Registreren

Vul onderstaande gegevens in voor exclusieve toegang voor NVJ-leden.