website over journalistiek

x

Villamedia heeft een app

 

Exclusieve inhoud Sluiten

Een NVJ-lid heeft dit artikel met je gedeeld. Gratis een maand alles lezen? Klik hier.

Een NVJ-lidmaatschap geeft je recht op:

  • Persoonlijk advies
  • Juridisch advies & rechtsbijstand
  • Perskaart
  • Korting op cursussen
  • Villamedia magazine

Word lid Verder lezen

Het algoritme kiest mee

Nick Kivits — Geplaatst op vrijdag 24 februari 2017, 11:00

© Berend Vonk

Nieuwe tijden De tijd dat de journalist bepaalt wat de consument moet weten is voorbij. Althans, de tijd dat alleen de journalist dat doet. Bij steeds meer media kiest het algoritme mee.

Journalisten van RTL Nieuws hebben er een nieuwe collega bij. Geen anchor of verslaggever van vlees en bloed, maar een algoritme dat zich bezighoudt met verspreiding van nieuws. Valda, zoals de software heet, vraagt de internetter na ieder gelezen of bekeken item of hij het interessant vond. Is het antwoord ‘ja’, dan volgen er in de toekomst meer soortgelijke verhalen. Is het antwoord ‘nee’, dan neemt de kans af dat de gebruiker berichten over hetzelfde onderwerp voorgeschoteld krijgt. Het doel: nieuws matchen met gebruikers, zodat iedereen zijn eigen, persoonlijke nieuwsdienst krijgt.

‘Er komt per dag heel veel informatie op je af. Maar niet alles daarvan is voor iedereen interessant’, weet projectleider Marjolein van der Aar. ‘Wij willen die overload weghalen. In feite cureren we nieuws, maar dan geautomatiseerd.’ Valda richt zich daarbij op de millennials, jonge volwassenen die tussen 1981 en 2000 geboren zijn en die de kranten en het journaal vaak links laten liggen. ‘Ze kijken geen nieuws, maar willen toch mee kunnen praten’, aldus Van der Aar. ‘Daarom filteren we nieuws niet alleen op basis van wat gebruikers zelf willen zien, maar krijgen gebruikers ook onderwerpen te zien die hun vrienden interessant vinden.’

Algoritmes bestaan al langer (muziekdienst Spotify is er groot mee geworden), maar beginnen in de journalistiek pas net op stoom te komen.
‘Journalisten zijn conservatief’, weet Erik van Heeswijk van SmartOcto, een bedrijf dat media helpt bij het implementeren van slimme algoritmes. Naast software die de lezer op maat gesneden nieuws voorschotelt bouwt het voormalig hoofd van VPRO Digitaal software die bepaalt wanneer welk nieuws het beste verspreid kan worden. En via welke kanalen. ‘Nieuws brengen doet de journalist van oudsher op “gut feeling”. Dat journalistieke gevoel, die neus, bepaalt het zelfbeeld van de journalist. En dat laat je niet zomaar los.’

‘Dit wil jíj zien’
En toch gebeurt dat inmiddels steeds vaker, mede doordat de technologie bereikbaarder is geworden en media haar gebruikers zo goed mogelijk willen bedienen. Naast RTL Nieuws experimenteren onder meer NU.nl en de NOS al een tijdje met dergelijke slimme software. En ook bij Blendle staat het algoritme ‘op de loonlijst’. Binnen de begin dit jaar gelanceerde dienst Premium krijgen abonnees iedere dag twintig speciaal op hen toegespitste artikelen te lezen. Het gros van die artikelen wordt door het algoritme uitgekozen.

Het algoritme van Blendle Premium werkt in de regel op dezelfde manier als dat van Valda, maar gaat dieper. Waar Valda gebruikers actief vraagt of ze een artikel interessant vinden, probeert de software van Blendle de wensen van de lezer af te leiden uit hun gedrag. ‘Alles wat een bezoeker doet genereert data’, verduidelijkt Arno Veenstra, die sinds twee jaar als data scientist bij de digitale kiosk werkt. ‘Of je een artikel koopt, je geld terug vraagt of een stuk deelt zegt iets over je interesses. Zelfs als je een artikel dat ons algoritme voor je uitkiest niét aanklikt, levert dat bruikbare data op.’

Zo ontstaat er stukje bij beetje een dataprofiel van iedere gebruiker, dat in theorie steeds beter wordt naarmate de dienst meer wordt gebruikt. Aan de hand van de voorkeuren van de lezer selecteert het algoritme vervolgens artikelen om uit te serveren. ‘Artikelen zijn op tal van factoren in categorieën ingedeeld, zoals op lengte, complexiteit van de tekst, onderwerp, namen van personen die erin voorkomen en titel’, aldus Veenstra. ‘Ook dat gaat grotendeels automatisch. Vervolgens is het een kwestie van matchen, waarna we kunnen zeggen: “Dit wil jíj zien!” Het systeem is niet foutloos, maar dat hoeft ook niet. Dat is de kern van machine learning: het algoritme leert weer van die nieuwe data.’

Zoeken naar de juiste vorm
Niet alle door media geadopteerde algoritmes zijn zo uitvoerig en prominent aanwezig als dat van Blendle.  Bij de NOS opereert dergelijke software nog vooral onder de radar. Een jaar geleden begon de omroep met de bouw van een algoritme dat gepersonaliseerde aanbevelingen doet onderaan artikelen. ‘Maar slechts een klein deel van onze bezoekers krijgt die te zien. Zij worden willekeurig gekozen. De rest ziet de aanbevelingen die de redactie doet’, aldus hoofd digitale media Lara Ankersmit. ‘We willen eerst zeker weten dat de suggesties die de software maakt acceptabel zijn.’

Ook NU.nl zoekt al een tijd naar de juiste manier om algoritmes toe te passen. Eerst door lezers te vragen hun interesses op te geven. Daarmee konden ze bijvoorbeeld aangeven al het nieuws van hun voetbalclub te willen ontvangen. ‘Maar dat deed maar ­3 procent van onze bezoekers’, weet hoofdredacteur Gert-Jaap Hoekman. Ook voor een experiment waarbij lezers binnen de app konden kiezen of ze artikelen van partners zoals Autoweek en LINDA. wilden, liepen geen hordes gebruikers warm.

Toch betekent dat voor NU.nl niet het einde van het gebruik van algoritmes. In de zomer rolt de nieuwssite ‘Mijn NU’ uit. ‘Daar komt alles wat we willen in samen’, aldus Hoekman. ‘Gebruikers kunnen aangeven welk nieuws ze willen volgen en waar ze pushberichten over willen ontvangen via NUpush. En als we zien dat lezers iets niet gelezen hebben over een onderwerp dat ze willen volgen, dan gaan we ze daarop wijzen met NUgemist. De ontwikkeling van algoritmes blijft hoog op onze agenda staan.’

Mens en machine

Dat algoritmes ‘here to stay’ zijn, daar is Blendle-chef Ties Joosten van overtuigd. Maar wel alleen als we ervoor zorgen dat die software ook slim is. Hij noemt het algoritme van Facebook als voorbeeld van hoe het niet moet. ‘Bij Facebook geldt: hoe vaker een stuk wordt aangeklikt, hoe meer mensen het te zien krijgen. Daardoor worden kattenfilmpjes op dezelfde waarde geschat als een doorwrochte analyse van de politiek. Alle vorm van sturing ontbreekt. En dat is juist waarom je niet alles moet automatiseren.’

De andere media die momenteel met algoritmes experimenteren zijn het daarmee eens. Algoritmes zoals die van Facebook maken het niet alleen moeilijk om het nieuws te verspreiden waarvan je wilt dat het écht wordt gelezen, maar vergroten daarnaast ook de kans op ‘filter bubbles’. Binnen die ‘luchtbellen’ krijgen lezers alleen nog maar die informatie te zien die bij hun denkbeelden past en blijven ze verstoken van anders nieuws en andere visies.

Alle geïnterviewden ondervangen dat risico op hun eigen manier. Hoekman van NU.nl stelt dat het kader met algemeen nieuws bovenaan de site en app ‘heilig is’. Hoe groot de invloed van algoritmes ook wordt, het is de redactie die bepaalt wat er op die plek te zien is. Zo krijgen ook bezoekers die hebben aangegeven niets met economie te maken willen hebben het mee als er een bank omvalt. De redactie van RTL Nieuws houdt op een soortgelijke manier de vinger aan de pols en kan besluiten om bepaalde nieuwsitems onder alle gebruikers uit te rollen. En bij Blendle Premium maakt de redactie een voorselectie van stukken waar het algoritme uit mag kiezen. 

Zo blijven journalisten ondanks die verpersoonlijking van nieuws toch nog een vinger in de pap houden van wat de lezer zou moeten zien. En dat gaat ook nooit veranderen, denkt Van Heeswijk van SmartOcto: ‘Uiteindelijk zullen algoritmes altijd tandwieltjes blijven houden waar mensen aan kunnen draaien. De journalist blijft een rol hebben in het bepalen van wat de lezer ziet. Bepalen wie wat leest wordt een mix van mens en machine.’

1 reactie

Om te reageren moet je een Villamedia Account hebben en moet je eerst ingelogd zijn.

  1. 1. E. van de Beek, 6 maart 2017, 17:18

    “De tijd dat de journalist bepaalt wat de consument moet weten is voorbij”?
    Ik dacht dat inmiddels genoegzaam bekend was dat niet journalisten bepalen wat nieuws is, maar de politieke en economische elites. Zie ‘Manufacturing of Consent’ van Chomsky en Herman.

COP Bladenmaken

Villamedia Sluiten

Inloggen

Registreren

Vul onderstaande gegevens in voor exclusieve toegang voor NVJ-leden.