Follow the Money, Omroep Gelderland en NRC spannen kort geding aan tegen demissionair minister Wiersma

De gegevens, die al eind 2022 met behulp van de Wet Open Overheid (Woo) werden opgevraagd door de desbetreffende media, hebben onder meer betrekking op locaties van stallen en aantallen dieren die de veehouders houden.

Wiersma in hoger beroep
De rechtbank in Zwolle oordeelde op 15 juli van dit jaar dat Wiersma onrechtmatig geprobeerd heeft de openbaarmaking van deze zogeheten milieugegevens tegen te houden.

“De minister heeft misbruik gemaakt van haar bevoegdheden door de beslissingen op bezwaar tijdens de zitting alsnog in te trekken. Omdat het hier gaat om emissiegegevens zal een nieuwe zienswijzeprocedure niet tot een andere uitkomst leiden. Het intrekken van de beslissingen op bezwaar om opnieuw de zienswijzeprocedure te doorlopen oordeelt de rechtbank dan ook in strijd met het doel en de strekking van de Woo, specifiek artikel 5.1, zevende lid. Het handelen van de minister dient geen rechtens te respecteren doel”, oordeelde de rechter.

Ook het Adviescollege Openbaarheid en Informatiehuishouding (ACOI), een onafhankelijk adviesorgaan van de overheid dat de toepassing van de Woo moet bevorderen, adviseerde Wiersma de openbaarmaking niet tegen te werken.

Maar Wiersma ging in hoger beroep tegen de uitspraak van de rechter, omdat ze het onder meer niet eens is met de manier waarop boeren over de informatieverzoeken werden ingelicht.

Betroffen boeren werden geïnformeerd over de mogelijkheid om te reageren op de informatieverzoeken via de Staatscourant. Volgens Wiersma wordt de Staatscourant door veel agrarische ondernemers niet gelezen. De demissionair minister wil daarom dat iedere boer persoonlijk per brief wordt geïnformeerd.

“Op die manier zijn zij tijdig op de hoogte en kunnen zij zelf de afweging maken om een zienswijze in te dienen en eventueel beroep in te stellen bij de rechtbank”, aldus Wiersma in een recente brief aan de Tweede Kamer.

‘We kunnen de minister blijkbaar niet vertrouwen’
Follow the Money, Omroep Gelderland en NRC willen dit absoluut verhinderen, omdat de door Wiersma voorgestelde procedure kan leiden tot een vertraging van een half jaar tot een jaar.

“We kunnen er blijkbaar niet op vertrouwen dat deze minister zich aan de wet houdt. Het niet publiceren van de gevraagde informatie is onrechtmatig; volgens de rechter is het ‘misbruik van bevoegdheid’”, stellen hoofdredacteuren Sandrina Hadderingh (Omroep Gelderland), Harry Lensink (FTM) en Patricia Veldhuis (NRC).

“Het is onze journalistieke taak om het publiek zo goed mogelijk te informeren. Daarbij is de Woo belangrijk gereedschap voor onze journalisten.”

Steun voor kort geding
Het Persvrijheidsfonds, de Nederlandse Vereniging van Journalisten (NVJ) en het Genootschap van Hoofdredacteuren hebben hun steun voor het aanspannen van het kort geding tegen Wiersma uitgesproken.

“Het is zorgwekkend dat een minister de verplichtingen die volgen uit de wet niet alleen al geruime tijd traineert, maar deze feitelijk naast zich neerlegt. Ze gaat rechtstreeks in tegen de adviezen van haar eigen dienst (de Rijksdienst Voor Ondernemend Nederland, RVO), de uitspraak van de rechter in deze kwestie en een dringend advies van het Adviescollege Openbaarheid en Informatiehuishouding (ACOI).”

De drie organisaties benoemen daarnaast dat het openbaarheidsbeginsel in de Woo ‘een holle frase’ wordt, als de demissionair minister de eerder genoemde verplichtingen uit de wet gewoon kan negeren.

“Dat is voor de werking van onze democratie een alarmerend signaal. Het maakt het de journalistiek bovendien onmogelijk om haar controlerende en informerende rol volwaardig te vervullen.”