De week van Turkije-correspondent Mitra Nazar; waarin ze terugkeert naar het zwaar getroffen Antakya

Op aanraden van chefs en collega’s - ze werkt als freelancer voornamelijk voor NOS Nieuws, maar ook voor Nieuwsuur, AD en VRT – ging Mitra Nazar (42) na negen dagen vrijwel onafgebroken de ramp te hebben verslagen een week terug naar haar huis in Istanbul om even op adem te komen. Inmiddels is ze weer in het rampgebied.

‘Het voelde heel gek om weg te gaan van de ramp want er zijn zóveel verhalen te vertellen. Maar het was nodig om bij te tanken en te rusten, voor zover mogelijk. Want die eerste dagen na de ramp waren zo chaotisch - het was nog onduidelijk wat er waar aan de hand was. We voelden vaak naschokken en overwogen in de auto te slapen want het was moeilijk een veilig hotel te vinden - die zaten al snel vol. Dus als we iets vonden keken we eerst goed of we scheuren zagen.

Het is moeilijk altijd afstand te houden, daar hoef je je als journalist ook niet voor te schamen

De NOS zat er vanwege de omvang van de ramp natuurlijk bovenop, dus ik ging de hele dag door live de uitzendingen in. Tussendoor draaiden we reportages, om die vervolgens snel in de auto te monteren en door te sturen.
Soms werden we meerdere keren per nacht wakker door naschokken. Dan keek ik op mijn aardbevingsapp en dacht ik: oké 4.8, dat zal wel goed komen. Maar ik sliep met sokken aan. En mijn schoenen en tas stonden pal naast mijn bed. Je zit in een rollercoaster, met weinig slaap, waarbij je doorgaat op adrenaline.’

Waarom ben je nu specifiek naar Antakya gegaan?
‘Antakya is het zwaarst getroffen gebied, dat we in de eerste week niet konden bereiken. Het is een bijzonder tragisch verhaal, want het is een eeuwenoude stad met een rijke cultuur. Bekend in Turkije, en ook daarbuiten, als stad waar alle religies samenkomen. Waar in één straat een kerk, een moskee en een synagoge staan en iedereen aan één tafel zit. Ik wilde heel graag met eigen ogen zien hoe ernstig het er is.

We zitten nu in een veilig hotel, op een afstand van drie uur rijden met de auto: een onheilspellende rit – die we twee keer per dag maken - met alleen maar ingestorte gebouwen aan weerszijden. Antakya zelf is echt een spookstad aan het worden omdat veel mensen er zijn vertrokken. Het centrum is het zwaarst getroffen – er heerst een apocalyptische sfeer. De mensen die er nog zijn wonen in hun tentje voor hun ingestorte huis. En er komen mensen terug om hun spullen te zoeken. Deze week hebben we in een iets lager tempo echt goed kunnen laten zien hoe de situatie daar is. Het is heel zichtbaar dat dit geen stad is waar mensen nog kunnen wonen.’

Zijn er nog veel journalisten aanwezig?
‘Ja, af en aan. Minder dan de eerste week, waarbij teams werden ingevlogen uit allerlei landen. Maar in ons hotel zitten veel journalisten; ik zie nu vooral mijn collega-correspondenten uit Istanbul.

Wat me het meest raakte was een bezoek aan een massagraf in Adiyaman, omdat je dan echt ziet hoeveel doden er zijn. Dat sloeg hard in

De mensen die we op straat interviewen zijn nog steeds in diepe shocktoestand. We filmden een wijkhoofd in het oude deel Antakya - iemand bij wie mensen terecht kunnen voor vragen. Hij heeft een tent in het park en weigert om weg te gaan omdat hij zich verantwoordelijk voelt voor de wijk. We zijn met hem gaan lopen, en dan breekt je hart: een 61-jarige man wiens hele leven daar lag en die een sterke verantwoordelijkheid voelt. Terwijl: die huizen zijn er niet meer en die mensen ook niet. Hij brak in tranen uit voor onze camera.’

Wat doet dat met jezelf?
‘Dat is niet altijd makkelijk. Aan de ene kant parkeer je die emoties, want als je die toelaat kun je niet verder werken, realiseerde ik me al snel. Maar het doet me veel. Ook omdat ik correspondent ben; ik woon in dit land. Ik voel me er thuis en ik heb er vrienden en collega’s, dus je kent al gauw mensen die iemand hebben verloren. Het is moeilijk altijd die afstand te houden, daar hoef je je als journalist ook niet voor te schamen.

Wat me het meest raakte was een bezoek aan een massagraf in Adiyama, omdat je dan echt ziet hoeveel doden er zijn. Dat sloeg hard in. Op de terugweg in de auto komt dat er dan wel effe uit. Gelukkig werk ik met een cameraman en producer die ik goed ken. Je hebt veel aan elkaar op dat soort momenten. Dat is heel fijn.’

Blijf je in Istanbul wonen; je schreef dat veel stadsgenoten overwegen te vertrekken?
‘Een lastige vraag. Kijk, het risico op een aardbeving is er altijd geweest, en sinds de aardbeving van 1999 is het ook vaak onderwerp van gesprek in Istanbul. Mijn gezin en ik zijn ons er altijd van bewust geweest wat er kan gebeuren, want je woont in een stad die ligt op meerdere breuklijnen. We hebben ons daar vanaf het begin op voorbereid, voor zover mogelijk. Ergens moet je het ook accepteren. Maar we hebben wel altijd tassen klaar staan en genoeg eten in huis, op verschillende plekken. Je kunt je nooit 100 procent veiligstellen tegen z’n natuurramp, maar je kunt er wel voor zorgen dat je je veiliger voelt. Dat neemt niet weg dat als je de gevolgen ziet van zo’n ramp je de eerste tijd niet heel lekker slaapt.’