foj 2019

— woensdag 17 december 2014, 12:33 | 0 reacties, praat mee

De tekenaar als verslaggever

Wat is de meerwaarde van getekende journalistiek? Bij de opening van de expositie ‘Stripjournalistiek. De tekenaar als verslaggever’, op 16 december in het Persmuseum in Amsterdam, vertelt stripjournalist Eva Hilhorst dat stripjournalisten er niet op uit zijn om nieuws te brengen. De meerwaarde zit in context geven, inzoomen en achter de schermen kijken, laten zien hoe dingen werken.

Toen ik studeerde aan de kunstacademie in Breda ging ik regelmatig een dagje werken om geld te verdienen om materiaal te kunnen kopen. Het uitzendbureau stuurde me naar de fabriek om een dag aan de lopende band te staan, of ik werd voor dag en dauw met andere uitzendkrachten in een busje naar het wegrestaurant in Hazeldonk gebracht om soep op te scheppen of wc’s schoon te maken. Ik heb ook wel eens een dag in de wasserette theedoeken door de mangel gehaald en eten rondgebracht in een bejaardentehuis. Die baantjes voor een dag vond ik heel spannend. Je mocht betaald rondneuzen achter de schermen, op plekken waar je anders nooit zou komen. Nu weet ik hoe worstenbrood gemaakt wordt, en wil het nooit meer eten. Na een dag werken had ik het ook wel weer gezien.

De nieuwsgierigheid naar de wereld achter de schermen is gebleven.

Mijn eerste stripreportages maakte ik in Brussel, waar ik zes jaar woonde. Dat deed ik samen met de Vlaamse striptekenaar Wauter Mannaert, voor de krant Brussel Deze Week. Eens per maand bezochten we een sociaal-cultureel evenement en deden daar verslag van in stripvorm.

We kozen een onderwerp en daar gingen we op af. Het begon met kijken. We keken met een doel: het weergeven op papier. Als je tekent zie je beter. Je aandacht is volledig in het hier en nu. Je ziet details die je normaal gesproken ontgaan. Als je samenwerkt zie je dubbel zoveel, de associaties pingpongen heen en weer. Bij elke reportage had ik het gevoel dat de stad iets meer van ons werd, alsof we een hondjes waren die op bepaalde plekken een plasje hadden gedaan, in de basiliek van Koekelberg en op de markt van Anderlecht.

Tekenen is een traag medium, en het ene onderwerp leent er zich beter voor om live te schetsen dan het andere. In de winter zijn we een dag meegelopen met vrijwilligers die overlevingspakketten uitdeelden aan daklozen. Daar zijn er in Brussel veel van. Omdat we steeds onderweg waren lukte het niet zo goed om ter plaatse te tekenen. We hebben veel foto’s gemaakt en opgeschreven wat er gezegd werd, en aan de hand daarvan hebben we achteraf een verslag getekend.

De maand daarop gingen we naar een Europese top. Ook een heel Brussels onderwerp. Vier keer per jaar wordt de buurt wordt afgesloten voor alle verkeer, alleen met een speciaal pasje mag je naar binnen. Dat hadden we weten te bemachtigen via de hoofdredacteur van Brussel Deze Week. In het atrium van het Justus Lipsius-gebouw, waar de Europese Raad vergadert, stonden lange tafels waaraan zo’n duizend journalisten hun stukjes zaten te tikken. Wij kregen ook een plekje aan tafel en hadden veel tijd om rond te kijken en te schetsen. Om ons heen waren televisieploegen uit alle (toen nog) 27 landen van de EU en CNN en Al Jazeera hun verslag aan het opnemen.

De journalisten waren allemaal dezelfde nieuwsberichten aan het opschrijven en aan het vertellen voor de camera. Tijdens de persconferenties klikten de fotografen allemaal op hetzelfde moment, bijvoorbeeld als de spreker een handgebaar maakte. Wat je altijd ziet als de EU in beeld komt is de blauwe achtergrond met gele sterren, het enige verschil zit hem in de mannetjes in grijze pakken die er voor staan, met of zonder Angela Merkel.

Wij tekenden het hele gebeuren; de beveiliging, de zaal vol journalisten, de fotografen en de woordvoerder die werd besprongen door journalisten als hij met een nieuwtje kwam. We waren er juist niet op uit om het nieuws te brengen. Want toen wij klaar waren met ons verhaal was het al geen nieuws meer. In onze uiteindelijke reportage hebben we veel van de live schetsen opgenomen.

Dat is volgens mij de meerwaarde van getekende journalistiek. Door te tekenen kun je context geven, inzoomen en achter de schermen kijken, laten zien hoe dingen werken. Je laat de lezer in jouw huid kruipen, en hem met een andere blik naar een klein stukje van de wereld kijken.

Stripjournalistiek. De tekenaar als verslaggever

Van 16 december t/m 1 maart is in het Persmuseum een tentoonstelling te zien over een nieuw en relatief onbekend genre: de journalistieke strip. Het gaat hierbij om getekende achtergrondverhalen en reportages, zowel op papier als op scherm, waarbij de tekenaar optreedt als verslaggever. Geen politieke cartoons, maar langere verhalen: getekende artikelen over nieuwswaardige, soms alledaagse, soms schokkende gebeurtenissen. Het Persmuseum organiseert de tentoonstelling in samenwerking met Joost Pollmann, tentoonstellingsmaker en stripjournalist.

De tentoonstelling laat aan de hand van tekeningen en stripverhalen, boeken, foto’s en films zien wat stripjournalistiek inhoudt. Ook wordt er werk getoond van bekende tekenaars uit de Verenigde Staten, Frankrijk, België, Duitsland en Nederland.

De tentoonstelling toont onder meer reportages van de volgende (inter)nationale tekenaars:

Joe Sacco (USA): wordt gezien als pionier van het genre, het Persmuseum toont zijn reportage over een vrouwenkamp in Tsjetsjenië.
Jeroen Janssen (B): getekend relaas over het Belgisch dorpje Doel dat verpulverd dreigt te worden door de haven van Antwerpen.
Jules Calis (NL): tekeningen en animaties over Nederlandse soldaten in Uruzgan.
Jan Rothuizen (NL): reportage in tekeningen, teksten en foto’s over het dagelijkse leven in een
Irakees vluchtelingenkamp.
Aloys Oosterwijk (NL): rechtbanktekeningen met o.a. Willem Holleder en Robert M.
Eleri Harris (USA): reportage over de bijna ondergang van een ambachtelijke bierbrouwerij.

Persmuseum, Zeeburgerkade 10, Amsterdam. Openingstijden: dinsdag t/m vrijdag van 10.00 tot 17.00 uur en zondag van 12.00 tot 17.00 uur. Entreeprijs 4,50 euro. Meer informatie

Bekijk meer van

Persmuseum Eva Hilhorst
vvoj 2019

Praat mee

Colofon

Villamedia is een uitgave van Villamedia Uitgeverij BV

Postadres

Villamedia Uitgeverij BV
Postbus 75997
1070 AZ Amsterdam

Bezoekadres

Johannes Vermeerstraat 22
1071 DR Amsterdam

Contact

redactie@villamedia.nl
020-30 39 750

Redactie (tips?)

Dolf Rogmans
Hoofdredacteur, 020-30 39 751

Marjolein Slats
Adjunct-hoofdredacteur, 020-30 39 752

Linda Nab
Redacteur, 020-30 39 758

Lars Pasveer
Redacteur, 020-30 39 755

Trudy Brandenburg-Van de Ven
Redacteur, 020-30 39 757

Anneke de Bruin
Vormgever, 020-30 39 753

Marc Willemsen
Webontwikkelaar, 020-30 39 754

Vacatures & advertenties

Karen Bais
020-30 39 756

Sofia van Wijk
020-30 39 711

Bereik

Villamedia trekt maandelijks gemiddeld 120.000 unieke bezoekers. De bezoekers genereren momenteel zo’n 800.000 pageviews.

Rechten

Villamedia heeft zich ingespannen om alle rechthebbenden van beelden en teksten te achterhalen. Meen je rechten te kunnen doen gelden, dan kun je je bij ons melden.