Opinie: de influencer versus de journalist

Ruim 1600 mensen keken, vast net zo verwachtingsvol als ik, naar de officiële première van El Yaakoubi’s 43 minuten lange video op YouTube. Daarin vertelt El Yaakoubi zijn kant van het verhaal onder de titel ‘BLIJ’. Hij laat hierin onder andere telefoongesprekken horen, zegt welke vragen BOOS beter had kunnen stellen. Verder beweert El Yaakoubi dat BOOS bekendstaat om ‘knip-en-plakwerk’.

Dat laatste is volgens hem ook de reden dat hij door meerdere mensen was afgeraden mee te werken aan de uitzending. Naast één telefonisch interview, dat alleen maar meer vragen opriep, wil hij de redactie niet te woord staan.

Overigens zegt BOOS per ongeluk een voor El Yaakoubi bestemde factuur te hebben ontvangen van zijn mediatraining ‘inzake het BOOS-issue’ ter hoogte van 5.868,50 euro. Je leest het goed, bijna zesduizend euro om daarna niet mee te werken aan de uitzending. Maar dat terzijde.

Scholen betaalden tonnen aan schaduwbedrijf van profvoetballer Redouan El Yaakoubi | Follow The Money

Terug naar BLIJ. El Yaakoubi sluit zijn video af met een uitnodiging aan Tim Hofman en Nikki Brands van FTM voor een gesprek over sociale media, fake news en de impact van verhalen. En dat is ook precies waar het wringt.

El Yaakoubi is namelijk degene die niet verder in gesprek wilde en zijn verhaal liever via zijn eigen platforms deelt, waardoor journalistieke controle buitenspel werd gezet.  Voor sommige van zijn volgers - daaronder andere populaire voetballers - is het in ieder geval helder: journalisten zijn onbetrouwbaar.

Voor mij maakt deze vlucht naar voren vooral duidelijk dat het vooral om een gebrek aan mediawijsheid gaat.

De reacties
Op Instagram en YouTube is er een groep die FTM en BOOS verdedigt. Ik lees zinnen als “Redouan zegt dat hij niets te verbergen heeft, maar is daarna nergens meer te bekennen”, “FTM zijn zeer goede onderzoeksjournalisten dat is keer op keer bewezen, ben benieuwd” en “Je vergeet Follow The Money, die komen echt niet zomaar met zulke dingen naar buiten. En maar in de slachtofferrol.”

Tegelijk richten anderen het vizier op de journalistiek. Reacties als “We weten hoe de Nederlandse media werkt toch, wij zijn met jou’, “Redouan heeft met BLIJ sterk en feitelijk gereageerd. Zijn video laat zien hoe eenzijdig en beschadigd BOOS te werk is gegaan. Dit is geen journalistiek meer. Tim, je zit fout” en “Zowel BOOS als BLIJ gezien en voor het eerst overtuigd dat Tim mij niet de feiten heeft verteld”.

Ook steunen een paar BN’ers en collega-voetballers El Yaakoubi met emoji’s van klappende handjes en hartjes. “Heel sterk! Zoals ik je ken. Intelligent en met je rug recht. En belangrijk dat kinderen en jongeren altijd het belangrijkst zijn en blijven”, schrijft een influencer.

Er speelt zich hier een gevecht af tussen de journalistiek en de kracht van sociale media. Want voor veel volgers wegen niet-geverifieerde verhalen net zo zwaar als een journalistiek onderzoek.

Mediawijsheid
Dit voorbeeld gaat daarom ook verder dan dit ene conflict.

Wederhoor, de ruggengraat van journalistieke zorgvuldigheid, verliest terrein door sociale media-kanalen van invloedrijke personen. Want waarom zou je je verhaal laten toetsen aan de hand van kritische vragen, als je zelf al een groot publiek kan bereiken? Uiteraard zonder context of tegenspraak, maar met emotionele kracht en volgers die je toch al geloven.

De reacties op de video’s laten vooral zien dat veel mensen niet weten hoe journalistiek werkt én wat de waarde hiervan is. Want wederhoor bieden is geen beleefdheid, maar een methode om verhalen te controleren, te nuanceren en te toetsen.

Hoewel we allemaal weten dat sociale media niet de plek zijn voor nuance, vind ik dit voorbeeld tekenend. Journalisten doen hun best om een jongere doelgroep te bereiken. In mijn ogen enorm goed. Maar tegelijkertijd moeten hun verhalen en journalistieke grondbeginselen concurreren met nepnieuws en bronnen die op ‘hun eigen manier’ een verhaal willen vertellen.

Gevaren
Ik maak mij zorgen om de jongere generatie en zie deze verschuiving van informatiemacht als een gevaarlijke ontwikkeling. Niet alleen voor de journalistiek, maar voor de gehele democratie. Als sociale media journalistiek buitenspel zetten, blijven er alleen verhalen over die niet gecontroleerd zijn. En dan heb ik het nog geeneens gehad over de opkomst van AI.

Volgens mij hebben we dringend meer mediawijsheid nodig. Voor iedereen, maar vooral voor jongeren - want zij consumeren het meeste nieuws via sociale media. En mensen die sociale media gebruiken als voornaamste bron, hebben het minste vertrouwen in het merendeel van het nieuws, aldus het Digital News Report 2025.

Die mediawijsheid heeft twee kanten: jongeren moeten meer leren over journalistiek, maar de journalistiek ook meer over jongeren. Want die zitten op TikTok en Instagram en de strijd wordt steeds vaker in de reacties gevoerd.

En in de strijd om aandacht wint niet automatisch de waarheid, maar het verhaal dat het beste past binnen de wereld van de volgers.