Britt van Uem en Ruud Rogier over wat een rechtszaak tegen je opdrachtgever kan losmaken

Je bijt niet in de hand die je voedt. Als kleine zelfstandige sleep je vooral niet je grootste opdrachtgever voor de rechter. En toch is dat precies wat journalist Britt van Uem en fotograaf Ruud Rogier wel deden. Omdat hun tarief veel en veel te laag is en er met de relatief nieuwe Wet Auteurscontractenrecht een juridische basis was om dat aan de rechter voor te leggen.

Die deed in november uitspraak. Zowel Van Uem als Rogier kunnen aanspraak maken op een ongeveer ­­50 procent hogere vergoeding voor hun werk voor respectievelijk Tubantia en het Brabants Dagblad (DPG Media). Hoger beroep is niet mogelijk. Zaak gesloten dus. Maar niet voor Van Uem en Rogier. Zij werken beiden niet meer voor hun oude opdrachtgevers. Wat nu?

Een paar weken na het vonnis verkeert Rogier nog in een overwinningsroes. Hij heeft het Brabants Dagblad op basis van het vonnis inmiddels een naheffing over 2018 gestuurd en blijft strijdbaar. Van Uem is blij dat ze is opgekomen voor haar rechten en dat ze zichzelf recht in de spiegel kan aankijken. Maar ohh wat mist ze haar werk en haar collega’s en wat is ze teleurgesteld in hun reacties. Of eigenlijk het ontbreken daarvan. De stilte is voor haar moeilijk te verdragen.

Van Uem: ‘Ik hoor vaak dat Ruud en ik dapper zijn dat we procederen voor betere tarieven. Maar zo voelt het niet. Het is een eenzame strijd. Dat springt er voor mij uit. Het raakt mij echt dat de collega’s waar ik jaren lief en leed mee heb gedeeld en voor wie ik bij nacht en ontij in touw was, helemaal niets van zich hebben laten horen. Ik dacht dat ik met die mensen een band had opgebouwd.

Ik heb veel verloren, maar heb mijn rug recht gehouden. Ik heb mijn nek uitgestoken. Normaal ben ik een zeer positief ingesteld mens maar in deze zaak vind ik het lastig om er positief naar te kijken. Ik weet niet of ik het anderen zou aanraden dezelfde weg te kiezen.’

Rogier: ‘Ik heb de consequenties van tevoren ingeschat, vooral dat er geen nieuwe opdrachten zouden komen. En dat is ook gebeurd. Wat ik niet had verwacht, is dat de andere opdrachten ook minder zouden worden. Blijkbaar denken opdrachtgevers dat ze met mij een risico lopen of dat ik te duur ben. En er zijn natuurlijk heel veel andere collega’s die het werk ook kunnen en willen doen.

Ik vind de rechtszaak vooral een fantastische reis. De uitspraak blijft voor mij een hoogtepunt, een mijlpaal. De rechter heeft een bodem gelegd in de tarieven. Het is natuurlijk absurd dat we dat via de rechter moesten afdwingen en het tarief is nog te laag, maar het is een begin. Ik zie de uitspraak dan ook als een stap in een proces. En ik blijf daarbij betrokken. De Tweede Kamer heeft een motie aangenomen waarin de regering wordt opgedragen met vakbonden, fotografen en schrijvende journalisten in gesprek te gaan om te zien hoe de tarieven voor freelancers verbeterd kunnen worden. Ik heb de fractievoorzitters een brief geschreven of ze met de motie wilden instemmen. Wie weet heeft het geholpen.

Van mijn collega’s hoor ik weinig. Wel heb ik via Facebook wat positieve reacties gehad. Dat doet me eerlijk gezegd weinig, daar doe ik het niet voor. Met de krant heb ik geen contact meer. In Oss is een debatcafé. Daar werden de hoofdredacteur en ik uitgenodigd, maar daar had hij geen zin in. Op basis van het vonnis heb ik wel een naheffing naar de krant gestuurd. Daar heb ik nog niets van gehoord.’

Van Uem zoekt en vindt inmiddels nieuwe activiteiten. Ze heeft een succesvol leesbevorderingsproject afgerond en is bezig met een boek. ‘Een tijdje heb ik gedacht dat de zorg wat voor mij zou zijn. Ik heb gekeken of ik mij kan laten omscholen. Maar dat is toch niets voor mij. Ik ben te nieuwsgierig, stel te veel vragen. Dus ben ik nu druk aan het solliciteren. Of de rechtszaak mij daarbij helpt, vraag ik mij wel af. Als je mijn naam Googelt zie je toch meteen de kwestie opduiken. Ik heb met heel mijn hart regiojournalistiek bedreven. Dat is van mij afgepakt. Zo voelt dat. Ik blijf dat een hoge prijs vinden voor de overwinning die ik heb geboekt.’

Rogier verwacht geen foto-opdrachten van DPG ­Media meer en gebruikt die rust om na te denken wat hij gaat doen. ‘Ik heb de fout gemaakt dat ik jarenlang te afhankelijk ben geweest van één opdrachtgever, de krant. Daar moest altijd alles voor wijken. Ik heb mij er ook nog eens te lang aan vastgeklampt, ook toen de tarieven gingen dalen en het volume omlaag ging. Dat is dus tegelijk een les.’

‘Nu zoek ik wel naar nieuwe wegen. Ik denk erover om het werk van andere fotografen te gaan promoten. Als ik mooie foto’s zie, kan ik daar zo enthousiast over worden. We leven in een tijd dat we dagelijks een diarree aan beelden over ons heen krijgen. Dan is het belangrijk om in te zoomen op kwaliteit, op beelden die zeggingskracht hebben. Ik weet nog niet precies hoe, maar daar wil ik mij voor gaan inzetten.’

Lees ook: Kun jij als zelfstandige op basis van de uitspraak in de zaak Van Uem en Rogier tegen DPG Media achteraf een hoger tarief uitonderhandelen? In deze handleiding worden de zaken op een rijtje gezet