AVROTROS gooit medewerker op straat na kritische podcast

De podcastserie, die werd gemaakt in opdracht van uitgeverij Kosmos, dook in de mistige wereld van zwerfhondenstichtingen op Curaçao en hierbij kwam ook de omstreden uitzending van Opgelicht! (26 november 2019) ter sprake.

In deze uitzending werd televisiepersoonlijkheid Rossana Kluivert ervan beschuldigd onder valse voorwendselen donaties te werven voor een hondenasiel op Curaçao. De stichting zou geen jaarrekeningen deponeren en over het bestaan van het asielcentrum onduidelijkheden hebben laten bestaan.

Direct na de uitzending was er ophef over de suggestieve toonzetting van de uitzending. Onder andere Peter R. de Vries en John van den Heuvel namen het op voor Rossana Kluivert. Mr. Royce de Vries spande namens Kluivert een zaak aan tegen AVROTROS. De Vries junior eiste onder meer dat de uitzending offline werd gehaald. De rechter ging niet mee in die wens.

‘Daar hebben de Kluiverts niks mee te maken’
Niettemin dook Van der Weijde, die ook meerdere podcasts voor AVROTROS maakte, in opdracht van Kosmos nogmaals in de hondenasiel kwestie in een zesdelige serie: DogMob. Voor de volledigheid; Kosmos en de familie Kluivert hebben in het verleden samengewerkt. De uitgeverij gaf een kookboek uit van zoon Shane Kluivert.

‘Het was op ons initiatief om de serie te maken, daar hebben de Kluiverts niks mee te maken’, zegt Melanie Zwartjes, uitgever bij Kosmos.

Van der Weijde kreeg naar eigen zeggen alle vrijheid om haar onderzoek te doen. Ze reisde af naar Curaçao en kwam met bewijs dat Kluivert niet zoveel fout had gedaan.

Ze kreeg inzage in documenten die aantoonden dat uitgerekend de meest kritische bron in de Opgelicht!-uitzending donaties naar haar eigen privérekening had laten overmaken.

Daarnaast trof Van der Weijde facturen aan voor vaccinaties en betalingen voor de bouw van een asiel. Dus dat er wel degelijk honden gered waren.

AVROTROS: Onvoldoende wederhoor
Van der Weijde stelde de vraag of Opgelicht! zich op het verkeerde been had laten zetten door een rancuneuze ex-zakenpartner.

AVROTROS was het niet eens met deze aanpak. De omroep claimde dat er onvoldoende wederhoor was gepleegd, nadat de eerste vier afleveringen online waren verschenen. De omroep twijfelde ook aan de onafhankelijkheid van Van der Weijde, aangezien ze werd betaald door Kosmos.

Van der Weijde ging daarop in gesprek met mediadirecteur Bart Barnas, bij AVROTROS verantwoordelijk voor de controversiële uitzending.

De omroepdirecteur eiste dat de eerste vier afleveringen offline zouden gaan, omdat hij vond dat de kant van Opgelicht! ontbrak en er feitelijke onjuistheden in de serie zouden zitten.

Barnas, die de afleveringen zelf niet had beluisterd, stelt in een reactie aan Villamedia verbaasd te zijn over Van der Weijdes werkwijze.

‘Ze werkte bij de AVRO op een plek waar ze vijftig meter naast de makers van Opgelicht zat. De makers kende ze dus goed. Ze had makkelijk verhaal kunnen halen, maar ze zei niks tijdens de productie’, claimt Barnas. 

‘Onjournalistiek’
Van der Weijde bestrijdt dat ze geen wederhoor wilde halen, maar de reactie van AVROTROS in aflevering vijf en zes wilde opnemen. AVROTROS vond dit ‘onjournalistiek’ en ging niet akkoord met deze ‘verhalende opzet’.

De omroep schakelde daarop advocaat Bertil van Kaam in om aanpassingen te forceren. Daarop besloot de maakster het project terug te geven aan de opdrachtgever.

Daarna escaleerde de ruzie. Uitgever Kosmos nam advocatenkantoor Brandeis in de arm om zich te verweren. In overleg met het juristenkantoor haalde Kosmos de eerste vier afleveringen offline om zich te beraden op het vervolg.

‘Enorme impact’
De aanvaring met Barnas had voor Van der Weijde en haar werkgever wel meteen consequenties. AVROTROS stopte de samenwerking met Van der Weijde en Podworkz, het bedrijf dat de podcast maakte voor Kosmos. Podworkz, dat al vele jaren ook podcast maakte voor AVROTROS, zag daarmee een substantieel deel van de inkomsten wegvallen.

‘Het project Dogmob heeft de band met mijn voormalige werkgever AVROTROS volledig kapotgemaakt. Dit heeft voor mij zowel zakelijk als privé een enorme impact gehad’, kijkt Van der Weijde erop terug.

‘Ik ben geschrokken dat dit soort praktijken in de mediawereld plaatsvinden en dat dit op deze harde manier is gebeurd, ondanks mijn goede verleden (bij AVROTROS, red) en het vele werk dat ik voor ze heb geleverd’, zegt Van der Weijde tegen Villamedia.

De podcastmaakster voelde tijdens het contact met Barnas een ‘intimiderende en vervelende druk’. Van der Weijde is inmiddels tot persona non grata verklaard bij de omroep, stelt ze.

‘Ik ben niet meer welkom bij de AVROTROS. Intern mogen voormalig collega’s en mensen waarmee ik succesvolle podcastprojecten maakte, ook niet meer met mij samenwerken. Dat is zijn (Barnas, red) beslissing.’

‘We hebben niets verboden’
Barnas verordonneerde Van der Weijde al haar verwijzingen op sociale media naar de AVRO/TROS te verwijderen. Hij meent dat hij in zijn recht staat.

’We twijfelen of ze wel wederhoor wilden halen. Dat kwam pas nadat wij Rebecca erop wezen. Bovendien stonden er zoveel feitelijke onjuistheden in de eerste vier afleveringen. We hebben niets verboden, maar wel gezegd: weet dat we niet akkoord gaan met feitelijke onjuistheden.’

Bij uitgeverij Kosmos bestrijden ze deze lezing. ‘Dat wij geen wederhoor wilden vragen is flauwekul’, zegt uitgever Melanie Zwartjes. Ook van een grote hoeveelheid feitelijke onjuistheden was ‘zeker geen sprake’, zegt Zwartjes.

De zesdelige podcast is, met drie tekstuele aanpassingen, eind november ongewijzigd online gegaan. Afleveringen vijf en zes zijn uiteindelijk door Zwartjes zelf ingesproken, op basis van materiaal dat Van der Weijde verzamelde.

‘AVROTROS heeft niets meer laten horen. Rebecca en Kosmos hebben AVROTROS meermaals kans op wederhoor geboden.’

‘Onder druk gezet’
De uitgever heeft geen goed woord over voor het gedrag van AVROTROS. Volgens haar was het een vorm van ‘machtsmisbruik van de publieke omroep’ om een freelancer op ‘onder druk te zetten’.

‘Wat ons het meest opviel was de felle manier van reageren, van begin af aan en de enorme inzet van middelen. De verzoeken van Rebecca voor een gesprek werden genegeerd, terwijl er vanuit hun kant wel continu werd gehamerd op wederhoor. We hebben AVROTROS een flinke lijst met vragen voor wederhoor gestuurd en hen ook extra tijd gegeven voor een reactie. Ook hier bleef hun wederhoor achterwege.’

AVROTROS beraadt zich op vervolgstappen, vertelt Barnas.

‘Ik heb de nieuwe afleveringen nog niet gehoord. Dat gaan we eerst doen en dan kunnen we kijken of er is voldaan aan ons verzoek om feitelijke onjuistheden aan te passen’, zegt hij.

Dat de relatie met Podworkz is beëindigd, vindt hij verdedigbaar: ‘Van het werk dat er loopt, is niks stopgezet. Maar nieuw werk nemen we niet aan. We kunnen geen zaken doen met een bedrijf dat op een discutabele manier werkt. Dat risico kunnen we niet lopen.’

De omroep wil niet zeggen hoeveel uren advocaten hebben besteed aan de zaak.

Kosmos-uitgever Zwartjes vindt de opstelling van AVROTROS onverkwikkelijk: ‘Rebecca en Podworkz hebben meer dan 10 jaar naar volle tevredenheid voor AVROTROS gewerkt. De bezwaren die ze hadden, hebben wij weten te weerleggen. Deze houding is voor ons niet te verklaren en vooral niet goed te praten.’