Inzenden Tegel 2019

— vrijdag 1 februari 2013, 11:00 | 2 reacties, praat mee

Alleen een select aantal journalisten opleiden?

© Trik

Ooit een veelbelovende student journalistiek, nu caissière bij de Albert Heijn. Een schrikbeeld, maar niet geheel onrealistisch. Er worden ieder jaar zóveel journalisten de krapper wordende arbeidsmarkt opgestuurd, dat veel van hen niet terecht kunnen binnen het werkveld waarvoor ze zijn opgeleid.

Er zijn vier officiële HBO-opleidingen journalistiek. De School voor Journalistiek in Utrecht, Windesheim in Zwolle, Fontys in Tilburg en de Christelijke Hogeschool in Ede. Zij brengen ieder jaar ongeveer vijfhonderd kersvers afgestudeerde journalisten de markt op, blijkt uit cijfers van het CBS. Daarnaast zijn er nog verschillende masteropleidingen in de journalistiek, die ieder jaar iets minder dan tweehonderd studenten afleveren. Bij elkaar komen er jaarlijks tussen de zes- en zevenhonderd journalisten bij. En dan zijn de vele cursussen en MBO-opleidingen journalistiek nog niet eens meegerekend. Bovendien zijn er buiten de vier officiële opleidingen journalistiek nog zeker drie HBO-opleidingen die onder de vlag van ‘Communicatie’ uitstroomprofielen aanbieden die dicht tegen journalistiek aanzitten.

‘Dat zijn er teveel’, vindt freelance journalist Kemal Rijken, die eerder een opiniestuk schreef in de Volkskrant over dit probleem. Hij pleit voor één HBO-opleiding journalistiek, met een strenge selectie. ‘Er moet een strengere numerus fixus komen. Studenten moeten worden geselecteerd op taal, algemene ontwikkeling en kritisch denken. Als er in totaal –‘ dus met universitaire masteropleidingen erbij‘– ongeveer tweehonderd studenten per jaar afstuderen, dan is dat voldoende. We kunnen dat een “journalistieke top” noemen. Alleen al qua aantal voldoen deze tweehonderd mensen aan de hoeveelheid waar de journalistieke arbeidsmarkt om vraagt. De kans is dan groter dat deze studenten aan werk komen.’

Peter Vasterman, mediasocioloog en docent op de masteropleiding Journalistiek & Media aan de Universiteit van Amsterdam (UvA) is het daarmee eens. ‘Laten we even zeggen dat ongeveer de helft geen baan vindt in het journalistieke werkveld. Als dat structureel zo is, moet je je als opleiding toch afvragen waar je mee bezig bent. Kijk bijvoorbeeld naar kunstopleidingen: daar vindt nu ook een inkrimping plaats.’

Peter de Vries, directeur van de School voor Journalistiek in Utrecht, vindt niet dat er teveel journalisten worden opgeleid. ‘Het gaat in alle beroepsgroepen slecht. Ik wil niets bagatelliseren; er is alle reden tot zorg. Maar het is een groteske overdrijving dat wij opleiden voor werkloosheid. Als ik kijk naar onze alumni-enquête – geen heiligverklaring van dat soort enquêtes overigens – dan werkt ongeveer 50 procent in loondienst en 40 procent als freelancer.’ Dat werk wijkt wel deels af van de klassieke journalistiek: ‘Binnen de journalistiek zijn er nieuwe vormen aan het ontstaan. Entrepeneurial journalism (een soort mix tussen freelancer, ondernemer en verslaggever, red.); webjournalistiek; datajournalistiek. Daar hadden we het vijf jaar geleden nog niet over. Maar daar is zeker werk in.’

Rijken is bepaald geen voorvechter van een verbreding van het journalistieke werkveld naar bijvoorbeeld de communicatiesector: ‘Er zijn al genoeg communicatieopleidingen. We kunnen beter een select aantal kwaliteitsjournalisten opleiden. De journalistiek blijft een prachtig vak, dat met aandacht behandeld dient te worden. Niet vermengd met commercie of communicatie.’

De Vries ziet het anders. ‘De kwaliteitsjournalistiek is slechts een onderdeel van het hele journalistieke metier. Wij leiden ook op voor Libelle. Tegenwoordig maken journalisten ook bedrijfsbladen. Dan kunnen we zeggen “dat is journalistieke vervaging”, maar we kunnen ook zeggen “dat is nu eenmaal de economie”.’ Dat is ook het pleidooi dat Vasterman houdt voor de HBO-opleidingen journalistiek. ‘Zorg voor een verbreding van de arbeidsmarkt waarvoor je opleidt. Waarom moeten we altijd maar de NRC of het NOS Journaal als norm hanteren? Dat is maar voor een kleine groep weggelegd.’

En die kleine groep, daar horen de HBO-studenten steeds minder bij. Dat is tenminste wat Vasterman ervaart, als voormalig docent aan de School voor Journalistiek in Utrecht. ‘De inhoudelijke bagage van masterstudenten is gewoon veel groter. Als HBO-studenten in de kwaliteitsjournalistiek terecht willen komen, moet er echt een kwaliteitsverbetering optreden binnen die scholen. Dat was in ieder geval mijn ervaring op de School voor Journalistiek, en dat is later ook wel bevestigd. Vooral de grote kwaliteitskranten vinden dat journalisten een academisch denkniveau moeten hebben. En vanwege het overschot kunnen ze die eisen ook stellen.’

De Vries verwerpt dat gegeven. ‘Dit debat wordt gevoerd op het gevoel dat het slecht gaat. Ja, het is een zware markt en de jonge generatie gaat dat keihard voelen. Onze taak als opleiding is om jonge journalisten daar zo goed mogelijk tegen te wapenen.’

VERSE JOURNALISTEN
Francisca Eitjes (24), net afgestudeerd aan de School voor Journalistiek in Utrecht, zag zich gedwongen om als freelancer aan de slag te gaan. ‘Zowel tijdens mijn eerste stage bij De Gooi en Eemlander als tijdens mijn tweede stage bij Nieuwe Revu zag ik dat er geen plek was voor vaste banen. De markt is extreem krap. Ik heb dus besloten om me op het freelancewerk te richten. Dat bevalt eigenlijk beter dan ik had verwacht.’ Ze beseft dat ze niet kieskeurig kan zijn. ‘Ik heb mijn verwachtingen moeten bijstellen. Ik kan niet alleen journalistiek werk doen. Dat vind ik niet per se jammer. De tegenstelling van bedrijfsopdrachten die naar je toekomen en de journalistieke opdrachten die ik moet binnenhalen vind ik wel een lekkere mix.’ Christel Voorn (26) is ook aan het afstuderen, maar dan aan de universitaire master Journalistiek & Media aan de Universiteit van Amsterdam. ‘Het is nu heel moeilijk om aan een vaste baan te komen. Ik heb geluk gehad met een goede stage bij Nieuwsuur. Die werd verlengd. Daarna kreeg ik een contract van drie maanden en nu heb ik er een van zes maanden. Het zijn lastige tijden, maar ik hoop dat er nog een verlenging volgt.’ Christel merkt dat de master in haar voordeel werkt. ‘De opleiding staat goed bekend. Het is een kleine klas met enorm gemotiveerde studenten. We worden opgeleid om grondige research te doen en daar is volgens mij behoefte aan. Het schijnt zelfs dat er redacties zijn die actief op zoek gaan naar studenten van onze opleiding.’

Praat mee

2 reacties

ClementTonnaer, 12 februari 2013, 17:39

Peter Vasterman kijkt inmiddels vanuit een comfortabelere positie naar de krimpende markt. Maar hij heeft wel een punt. Het zijn zware tijden, vergelijkbaar met de beroerde periode in de jaren tachtig. In die tijd heb ik al studenten opgeleid in Tilburg die toch nog goed terecht zijn gekomen als kroegbaas, hoteleigenaar, leraar of zanger van een punkband.
Nu is er de begrijpelijke oproep om onze aantallen studenten te matigen. Bij de kunstopleidingen wordt vanuit de overheid dwang uitgeoefend om de scholen daarbij te helpen.  Bij de opleidingen voor journalistiek en media is het laatste decennium nog sprake van een wildgroeispurt.  De oudste opleidingen waren daar niet blij mee, is mijn inschatting.
Ook de universiteiten hebben hun graantje meegepikt. Als reactie daarop – het zal Vasterman deugd doen- heeft mijn opleiding veel energie gestoken in het versterken van de diepgang van onze studenten.  Maar de markt verandert nu en dat is ook doorgedrongen tot onze potentiele studenten. De aantallen aanmeldingen lopen terug. Geen 900 maar 600 belangstellenden in Utrecht vorig jaar en ook in Tilburg zijn we met 40 minder eerstejaars gestart. Na intensieve intakegesprekken overigens.
Intussen kijkt iedereen naar elkaar en niemand voelt zich geroepen om het initiatief te nemen. Na u! Het gaat immers om gevestigde belangen en formatieplaatsen. Het aangekondigde ontslag voor 20 collega’s van de FCJ is geen pretje voor de betrokkenen.
Dus als iemand de oplossing voor dit vraagstuk heeft, mag ie zich melden. Anders lost het probleem zich vanzelf op door minder aanmeldingen en door afgestudeerden die hun heil in een ver warm land gaan zoeken of als zanger in een band. Aantrekkelijk idee, trouwens.

Jolwin Dobbelsteen, 26 februari 2013, 13:37

En dan zegt Marije Hulsbosch (MBO Raad) in het Brabants Dagblad (dus, voor Clement, waarschijnlijk ook in jouw Gelderlander) dat MBO’s niet lukraak opleiden. Volgens mij heeft ze boter op haar hoofd, want er zijn ook al MBO’s die journalistiek geven. Zie: http://www.mboutrecht.nl/utrecht/opleiding/mhbo-journalistiek-en-communicatie
Ik denk er in elk geval het mijne van en vind het goed om te zien dat de FHJ intakegesprekken houdt.
http://www.villamedia.nl/community/blog/90140/hogeschool-voor-de-journalistiek-of-de-bijstand/

anp nieuwe website

Colofon

Villamedia is een uitgave van Villamedia Uitgeverij BV

Postadres

Villamedia Uitgeverij BV
Postbus 75997
1070 AZ Amsterdam

Bezoekadres

Johannes Vermeerstraat 22
1071 DR Amsterdam

Contact

redactie@villamedia.nl
020-30 39 750

Redactie (tips?)

Dolf Rogmans
Hoofdredacteur, 020-30 39 751

Marjolein Slats
Adjunct-hoofdredacteur, 020-30 39 752

Linda Nab
Redacteur, 020-30 39 758

Lars Pasveer
Redacteur, 020-30 39 755

Trudy Brandenburg-Van de Ven
Redacteur, 020-30 39 757

Anneke de Bruin
Vormgever, 020-30 39 753

Marc Willemsen
Webontwikkelaar, 020-30 39 754

Vacatures & advertenties

Karen Bais
020-30 39 756

Sofia van Wijk
020-30 39 711

Bereik

Villamedia trekt maandelijks gemiddeld 120.000 unieke bezoekers. De bezoekers genereren momenteel zo’n 800.000 pageviews.

Rechten

Villamedia heeft zich ingespannen om alle rechthebbenden van beelden en teksten te achterhalen. Meen je rechten te kunnen doen gelden, dan kun je je bij ons melden.