AI-Mediajournaal: Waarom AI en journalistiek mensgerichte ontwerpers nodig hebben

In de vorige editie schreef Nele dat redacties de technologie moeten leiden, niet andersom. Daarop aansluitend geeft Laurens deze keer voorbeelden van ontwerpers die doen beseffen waarom een designer mentaliteit essentieel is voor een betere journalistieke toekomst. Met dit designerperspectief bovenop het redactionele niveau maken we de journalistiek stack completer.

Wat is de stack?
Haroon Sheikh legde het begrip al eens eerder uit in NRC: “In de wereld van de technologie kijkt men vaak naar objecten volgens het model van een stapel; een stack. Een telefoon bouw je bijvoorbeeld op door verschillende lagen op elkaar te stapelen, die allemaal met elkaar samenwerken: de laag van de chips, daarboven die van de netwerken, zodat het apparaat kan communiceren met het internet. Er moet ook een softwarelaag zijn, waar de programma’s op kunnen draaien, en dan nog een laag van de zogeheten interface, die ervoor zorgt dat je als gebruiker de telefoon kan bedienen.”

De journalistieke stack (J-stack) zie ik dan ook als een uitbreiding op bovenstaande, waaraan waardevolle dimensies voor journalistiek zijn toegevoegd: die van mens en redactie.

Om kwalitatieve verhalen te kunnen brengen waar ons publiek gevraagd en ongevraagd mee verder komt in het leven, moeten alle lagen van die stack op orde zijn. Dat is waar menselijke ontwerpers een belangrijke rol spelen.

AI-bedrijven en zelfverklaarde experts marketen de talloze beloftes van AI maar al te graag. Maar zelfs ondanks de daadwerkelijk geavanceerde technische capaciteiten, blijven AI-modellen en -software namelijk fundamenteel afhankelijk van mensgerichte ontwerpprincipes om waardevol te zijn.

Dat blijkt uit het maken van persona’s met AI
Designers staan, net als uitgevers en redacties, voortdurend onder druk om kosten te verminderen en kwaliteit te behouden. Daarbij wordt maar al te vaak naar AI gegrepen als tovermiddel. Een groep ontwerpers experimenteerde met synthetische persona’s: AI-gegenereerde profielen van ‘echte mensen’. Die persona’s werden vervolgens gebruikt om ontwerpideeën en oplossingen mee te toetsen. Dat blijkt geen goed idee…

In het rapport met bevindingen, zegt onderzoeker Christopher Roosen: “Synthetische mensen gebruiken voor onderzoek is als navelstaren, maar dan niet naar onze eigen navel, maar in de grote rommelige, onoverzichtelijke en vaak walgelijke navel van het internet-met-een-hoofdletter-ik.”

Wat machines ons nooit zullen geven
Uit dat rapport haalde ik drie waardevolle inzichten die volgens mij voor elk creatief project gelden, of je nu journalist of ontwerper bent. Wanneer je werkt met AI:

1. Mis je authentiek menselijke, emotionele reacties op je stuk of ontwerpoplossing en mis je contextuele signalen

2. Word je behaagd in plaats van dat aannames worden uitgedaagd

3. Ontneem je jezelf de kans op onverwachte ontdekkingen die leiden tot verrassende en bruikbare inzichten

Meer lezen over de menselijke maat achter AI en de beste journalistieke kijk-, luister- en leestips over AI en journalistiek krijgen? Lees onze AI-substack!