Afstudeerprijs Villamedia 2019

— dinsdag 14 april 2009, 14:09 | 0 reacties, praat mee

Afwijzen subsidie onbegrijpelijk

Met hun afwijzing van overheidssubsidie bewijzen de hoofdredacteuren de Nederlandse journalistiek geen goede dienst, betogen Thomas Bruning (algemeen secretaris van de NVJ) en Ernst Jan Rozendaal (redacteur PZC en voorzitter van de sectie dagblad van de NVJ).

Het water staat de dagbladen en opinietijdschriften aan de lippen. Sommige dreigen zelfs te verdrinken. Toch wijzen de meeste hoofdredacteuren directe subsidie voor hun journalistieke producten nog steeds van de hand.

Onbegrijpelijk. Waarom zou een drenkeling de hem toegeworpen reddingsboei voorbij laten drijven? Of, als het minder erg is: waarom met één spaan roeien als het met twee kan?

De oplagen van betaalde kranten dalen gestaag. Door de opkomst van gratis kranten en berichten op internet spreekt het niet meer vanzelf om voor nieuws te betalen. De inkomsten uit advertenties lopen ook terug, door de economische crisis zelfs harder dan ooit. Innovatie is noodzaak. Willen kranten ook in de toekomst zelf hun broek ophouden, dan moeten ze nieuwe wegen verkennen. Dat kost geld. Als uitgeverijen het al hebben, aarzelen ze om dat uit te geven. Het is immers niet duidelijk of de multimediale avonturen waarin dagbladen zich storten, iets gaan opleveren.

Dus wordt de tering naar de nering gezet. Innovatie moet, maar het mag geen cent kosten. Hoofdredacteuren breken zich het hoofd over de vraag hoe ze meer kunnen doen met evenveel - of vaak zelfs minder - mensen. De kwaliteit van de journalistiek loopt daardoor gevaar. Verslaggevers moeten hun tijd verdelen over krant, internet en misschien ook radio en televisie. Deelredacties worden ingekrompen om mensen vrij te spelen voor multimediale projecten. Om mee te kunnen doen aan de rat race op internet wordt tijd vretende onderzoeksjournalistiek op een laag pitje gezet. Het risico bestaat dat dagbladen daardoor precies datgene opofferen wat hen onderscheidt van hun (gratis) concurrenten. Nieuws maken is immers arbeidsintensief en duur, nieuws overschrijven - uit persberichten of van andere media - is snel en kost niks. Zo dreigen dagbladen te verdwijnen, zelfs als ze in naam blijven bestaan.

De overheid moet zich dit aantrekken. Niet alleen omdat dagbladen behoren tot het Nederlandse cultuurgoed, maar ook omdat ze, ouderwets gezegd, nog steeds fungeren als waakhond van de democratie. Nu al zijn er gemeenten waar bij de raadsvergaderingen vrijwel nooit een journalist aanwezig is. Waar niemand het bestuur kritisch volgt. En wat hebben we aan tweehonderd journalisten in Den Haag als ze allemaal dezelfde quote najagen?

Overheidsgeld kan dagbladen redden. Subsidiëring zou wel aan voorwaarden moeten worden gebonden om te voorkomen dat dagbladen er alleen hun aandeelhouders mee spekken. Met het geld moet aantoonbaar een impuls worden gegeven aan de nieuwsproductie.

Maar is overheidssubsidie geen bedreiging voor de onafhankelijkheid van nieuwsproducenten? Met dit argument wijst vrijwel elke hoofdredacteur tot dusver steunmaatregelen af die verder gaan dan een generieke verlaging van de btw of een tegemoetkoming in de distributiekosten voor kranten.

Waar zijn ze bang voor? Zou een gesubsidieerde pers zijn functie als waakhond van de overheid niet kunnen vervullen? Hoewel met publiek geld gemaakt, is het NOS Journaal een toonbeeld van journalistieke onafhankelijkheid. Vrijwel elk dagblad daarentegen is onderdeel van een uitgeverij die, als het erop aan komt, niet geïnteresseerd is in journalistieke kwaliteit. Er moeten kranten en advertenties worden verkocht en pageviews gescoord. Als buffer tegen de invloed van adverteerder en lezer is ooit het redactiestatuut ontwikkeld. Dat zorgt ervoor dat de zeggenschap over het redactionele beleid en de inhoud van de krant op één plek ligt: bij de redactie.

Zou het dan fout gaan met een overheid die juist pluriformiteit van de pers nastreeft en een gevarieerd nieuwsaanbod stimuleert? Het statuut kan ook een uitstekende buffer zijn om overheidsbemoeienis buiten de deur te houden. De commissie-Brinkman, die het kabinet adviseert over steun aan mediabedrijven, kan desnoods een wetswijziging voorstellen waarin overheidssteun wordt gekoppeld aan een deugdelijk redactiestatuut. Als dat de hoofdredacteuren niet over de streep trekt—

De steunmaatregelen waarvoor wij pleiten kunnen de gehele pers ten goede komen. Ze moeten zoden aan de dijk zetten en de opbrengsten moeten terechtkomen bij de redacties. Daar kan toch geen hoofdredacteur tegen zijn? Onderhand zouden ze toch moeten beseffen dat ze de journalistiek in Nederland met hun hooghartige afwijzing van overheidssteun geen enkele dienst bewijzen.

Dit artikel verscheen eerder (op 7 april) in NRC Handelsblad.

 

Bekijk meer van

Praat mee

Colofon

Villamedia is een uitgave van Villamedia Uitgeverij BV

Postadres

Villamedia Uitgeverij BV
Postbus 75997
1070 AZ Amsterdam

Bezoekadres

Johannes Vermeerstraat 22
1071 DR Amsterdam

Contact

redactie@villamedia.nl
020-30 39 750

Redactie (tips?)

Dolf Rogmans
Hoofdredacteur, 020-30 39 751

Marjolein Slats
Adjunct-hoofdredacteur, 020-30 39 752

Linda Nab
Redacteur, 020-30 39 758

Lars Pasveer
Redacteur, 020-30 39 755

Trudy Brandenburg-Van de Ven
Redacteur, 020-30 39 757

Anneke de Bruin
Vormgever, 020-30 39 753

Marc Willemsen
Webontwikkelaar, 020-30 39 754

Vacatures & advertenties

Karen Bais
020-30 39 756

Sofia van Wijk
020-30 39 711

Bereik

Villamedia trekt maandelijks gemiddeld 120.000 unieke bezoekers. De bezoekers genereren momenteel zo’n 800.000 pageviews.

Rechten

Villamedia heeft zich ingespannen om alle rechthebbenden van beelden en teksten te achterhalen. Meen je rechten te kunnen doen gelden, dan kun je je bij ons melden.