Aanvallen op mediavrijheden tegenwoordig veelal via juridische weg

Bijna de helft (47,6 procent) van alle respondenten, verspreid over 106 landen, zegt momenteel juridisch te worden aangepakt. “Het geeft aan hoe groot deze oorlog op onafhankelijke journalistiek is”, aldus de auteurs van ‘Weaponising the Law: Attacks on Media Freedom.

Het rapport wordt vanmiddag officieel gepresenteerd in Perugia, tijdens het jaarlijkse International Journalism Festival. De auteurs zijn bekende persvrijheidsexperts Joel Simon, Carlos Lauría en jurist Ona Flores.

“Waar de wet de vrijheid van expressie, persvrijheid en rechten van journalisten wereldwijd beschermt, worden juridische aanvallen - ook wel lawfare - steeds vaker tegen journalisten ingezet om hun veiligheid in gevaar te brengen, publiek belangwekkend onderzoek te onderdrukken en het vertrouwen in de journalistiek te eroderen”, aldus de onderzoekers.

Het criminaliseren van media helpt om het narratief te controleren, verder speurwerk te beperken en macht te grijpen, aldus het rapport.

De voornaamste juridische wapens die tegen media en journalisten worden ingezet zijn rechtszaken wegens smaad of belediging, in reactie op gerechtvaardigde kritiek. Verder zijn er zogeheten SLAPP-zaken (rechtszaken enkel bedoeld om via intimidatie publicatie te voorkomen, red.)

Soms wordt gegrepen naar artikelen rond majesteitsschennis of wordt een keur aan “veelal vaag verwoorde” nieuwe wetten ingezet, die zouden zijn bedoeld om terreur of desinformatie te bestrijden.

Volgens Joel Simon biedt het rapport handvatten voor media die op deze wijze bedreigd worden zich te verweren. “We bieden een stappenplan om actie te ondernemen, strategieën die kunnen garanderen dat de wet wordt ingezet om journalisten te beschermen, niet te onderdrukken.”

Het volledige rapport is nog niet beschikbaar. Dat is pas na de presentatie in Perugia, vermoedelijk op de website medialegalattacks.com.