A rose is a rose is a rose
De beroemde dichtregel van Gertrude Stein wil zoiets zeggen als: de dingen zijn wat ze zijn. En toch is soms de ene roos de andere niet. Dat geldt ook in het weinig poëtische rechtsbedrijf. Rechters moeten soms bepalen of afbeeldingen van gewone dingen auteursrechtelijk beschermd zijn.
Auteursrechtelijke bescherming komt namelijk alleen toe aan werken met een eigen oorspronkelijk karakter. Heeft een foto van een huis, bijvoorbeeld, een eigen oorspronkelijk karakter? Natuurlijk, zei de maker. Welnee, zei de gebruiker: een huis is een huis is een huis, dus hoezo oorspronkelijk karakter? De rechter vond dat de maker van de foto’s wel degelijk auteursrechtelijke bescherming toekwam, want een fotograaf kan dezelfde woning er totaal anders laten uitzien door subjectieve keuzes: belichting, tijdstip, afstand.
Anders lag het bij foto’s van potjes met vitaminepillen. Ook deze fotograaf meende een oorspronkelijk werk te hebben geleverd. Dat vond de rechter niet, want de foto’s: ‘natuurgetrouwe, zo duidelijk en correct mogelijke weergaven van de te verkopen flesjes, potjes of doosjes tegen een witte achtergrond’, hadden een onvoldoende eigen, oorspronkelijk karakter om daaraan auteursrechtelijke bescherming toe te kennen.
Een heel recente uitspraak handelt over garnalen. De fotograaf plaatste een door hem gemaakte foto van drie koket gebogen garnalen, frivool getooid met een rozemarijntakje, op de eigen website. Een reclamebureau en organisator van een culinair evenement plaatste de foto vervolgens ook op zijn website. De reclamejongens dachten de foto wel te kunnen gebruiken want: een garnaal is een garnaal is een garnaal tenslotte, en dus is de foto niet uniek.
De fotograaf stelde daartegenover dat er vele manieren zijn om foto’s te maken van een garnalentrio. De keuzes die de fotograaf had gemaakt, waren, onder meer ‘vanwege de belijning in de gamba’s en de strepen aan weerszijden’, en ‘de keuze voor 3 gamba’s in plaats van 2, 4 of 5, de keuze voor een vierkant wit bord’, allemaal de resultante van de scheppende menselijke arbeid van de fotograaf. De rechter was het met de fotograaf eens. Er is sprake van een werk met het persoonlijk stempel van de maker en daarmee van een oorspronkelijk werk dat auteursrechtelijk beschermd dient te worden.
De rechter veroordeelde de inbreukpleger tot een schadevergoeding van € 1500,—en tot betaling van de volledige proceskosten aan de kant van de fotograaf, te weten een kleine € 2400,- . De vis werd duur betaald. Soms geldt : ‘a rose, is a rose is a rose’. Denk aan de vitaminepotjes. Maar soms is de ene garnaal de andere niet en is het zoals Hemingway ooit schreef: ‘A rose is a rose is an onion’.


Praat mee