Wat doe je als je interviewkandidaat niet gefilmd wil worden? Elly de Bont over haar Schepping
In de rubriek De Schepping schrijven journalisten zelf over de totstandkoming van hun werk. Dit keer journalist en regisseur Elly de Bont over haar driedelige documentaireserie 'App me als je thuis bent', waarin vrouwen de moed hebben hun verhaal te vertellen maar er soms ook voor kiezen om niet gefilmd te worden. Hoe breng je dan hun verhaal in beeld?
De afgelopen maanden kroop het regelmatig onder mijn huid. Vooral als we ’s nachts, in het pikkedonker, stonden te filmen. Op plekken zo dicht bij de bewoonde wereld dat je in de verte de auto’s hoorde voorbijrazen, maar net afgelegen genoeg dat niemand je kon horen. Het waren de plekken waar Linde, Noa, Sonja, Willemijn en Jolanda werden aangerand of verkracht.
In de driedelige streamingserie ‘App me als je thuis bent’ vertellen vrouwen over het seksueel geweld waarmee ze te maken kregen en over de sporen die dat achterliet. Een jaar geleden doken we met een klein, bevlogen team — met als kern researcher Sabine Hartman en eindredacteur Theresa Boerema — in dit onderwerp. Zodra we vertelden waar we aan werkten, deelden vrouwen vaak spontaan hun eigen ervaringen. Dat bevestigde niet alleen hoe vaak het voorkomt, maar ook hoe noodzakelijk het is om dit zichtbaar te maken. In augustus werd het thema bovendien pijnlijk actueel. ‘Wij eisen de nacht op’ zorgde voor een golf van bewustwording.
Hoe breng je zo’n zwaar, maar ook kwetsbaar onderwerp in beeld? Bij de vrouwen die de moed hadden om hun verhaal voor de camera te vertellen, wilden we hun kracht benadrukken. We kozen er daarom voor om hen op stoere, industriële locaties te interviewen. Twee vrouwen wilden hun verhaal wel vertellen, maar niet in beeld en daar lag meteen een uitdaging. Ik experimenteerde met AI. Dat was een slechte match. Waar de verhalen van de vrouwen rauw, openhartig en puur waren, werden de shots gekunsteld. Om deze twee vrouwen toch een gezicht te geven, werkten me met stand-ins. Daarnaast besteden we speciale zorg aan de visualisaties van scenes op locatie. De nacht maakten we bijvoorbeeld beklemmend, maar niet inktzwart. Steeds zochten we naar de fragiele balans: niet te letterlijk maar ook niet te suggestief.
In de montage begon ik samen editor Inèz Poortinga aan het meest intense deel waarin de vrouwen vertellen wat hen is overkomen. Ik besloot om op sommige momenten te doen wat veel van deze vrouwen deden om te overleven: letterlijk uitzoomen.
We laten verschillende verhalen zien, zoals die van een vrouw die na 30 jaar nog op zoek gaat naar de dader, maar ook van een jonge vrouw die vorig jaar werd aangerand. Allemaal vertellen ze over wat hen is afgenomen, over selfblaming, victimblaming, wel of geen veroordeling en veerkracht. Het zijn heel verschillende verhalen, maar ook niet. Een moeder van een van de vrouwen zei bij een viewing heel treffend: ‘Eigenlijk vertelt iedereen hetzelfde verhaal, over eenzaamheid en doodsangst.’
Het zijn zware verhalen die verteld moeten worden. Hopelijk draagt deze serie ook bij aan bewustwording. Doordat deze vrouwen de moed hebben om hun verhaal te delen, is het vooral een krachtig drieluik geworden.
Elly de Bont is journalist en regisseur. Ze werkte bij de KRO-NCRV aan verschillende programma’s, waaronder: ‘Buiten Adem’, ‘De Reünie’, ‘Spoorloos’. Daarnaast heeft ze een persoonlijke podcast in ontwikkeling. Ze maakte verschillende documentaires over de essentie van het leven. ‘Je gaat dood zoals je geleefd hebt’ over een Rotterdams hospice was genomineerd voor een Emmy Award.
De documentaireserie ‘App me als je thuis bent’, over seksueel geweld tegen vrouwen, is vanaf donderdag 27 november te streamen op november op NPO Start en vanaf 2 februari te zien op NPO3.
Praat mee