Vrije lansier

Free, daar zit natuurlijk het woordje ‘vrij’ in. Vrij-heid zullen sommige mensen denken. Free = vrij, lance = heid. Waarom niet. Ik werd laatst afgewezen voor een droombaan. De recruiter zei me vriendelijk dat ze dachten dat ik ‘meer vrijheid’ nodig zou hebben. ‘Je bent immers freelancer.

Meer vrijheid? Eerlijk gezegd keek ik al uit naar het kloksysteem, (Wat!? Mag je je overuren compenseren!?), lunchpauzes die niet achter m’n computer plaatsvinden, vakantiedagen en vrije weekenden. Zoveel vrijheid heb ik in mijn freelancejaren niet gehad hoor. Natuurlijk, je mag als freelancer je eigen dag indelen. Maar dat komt er op het moment vooral op neer dat ik kan kiezen of ik mijn werk in de volgorde ABC doe, of lekker rebels in de volgorde CBA. Nee, wat mij betreft heeft freelance weinig met vrij-heid te maken.

Een andere misvatting is dat het woord freelance iets met ‘gratis’ te maken zou hebben. En ‘lance’ moet dan wel voor sufferd staan. Een ‘gratis sufferd’ die ik wel wat werk kan laten doen voor noppes. Dat blijft toch een gekke gewaarwording. Dat iemand je vraagt om ‘even wat ideeën op papier te zetten’ en dan na tien keer heen en weer mailen eindelijk de moeite neemt om een kop koffie met je te drinken en dan halverwege het gesprek de ‘helaas’-zin opwerpt. ‘Helaas, hebben we geen budget voor deze klus.’ Helaas gaat iedere zichzelf respecterende schrijver van kwaliteit deze klus dan vooral weigeren.

Een mogelijke opdrachtgever zei zelfs dat ze budget had, maar dat ze dat alleen mocht spenderen als ze het kon verantwoorden aan haar baas. En volgens die baas was het betalen van een schrijver niet te verantwoorden. Ik vroeg me hardop af of het te verantwoorden zou zijn dat de stukadoor betaald zou krijgen als de muur gestukt moest worden. Dat was dan weer wel het geval. Vreemd.

Nee, lieve mensen, ik zal jullie uit de spanning helpen. Freelance heeft niks met gratis te maken. Freelance is al een heel oud woord, helemaal uit de Middeleeuwen. Letterlijk, ik zal het even vernederlandsen, betekent het ‘vrije lansier’. Een soldaat die nog inzetbaar is. Ik ben dus gewoon een soort huursoldaat. Of, als ik het naar het heden vertaal: iemand die voor een redelijk tarief andermans vuile werk opknapt.

Ik ben benieuwd of de freelancers uit de Middeleeuwen ook werd gevraagd om het werk voor niks te doen ‘want het is zo goed voor je contacten’. Ik denk dat die lans dan tussen de ribben van de opdrachtgever was beland, maar dat waren natuurlijk wel een beetje andere tijden.