Thomas Bruning: ‘Garandeer dat wij de vrijheid houden om ons te blijven uitspreken, ook als het schuurt’

Boom beschrijft in zijn boek De Ruk naar Rechts op minutieuze wijze hoe het politieke landschap de afgelopen jaren is veranderd.

Een anti-rechtstatelijke partij werd de grootste van Nederland. Is dit het begin van de afbreuk van onze rechtsstaat en uiteindelijk onze democratie?

Moeten we Poolse of Hongaarse toestanden vrezen, of loopt het allemaal zo’n vaart niet?

Ik ben geneigd om deze vraag met ‘Jein’ te beantwoorden, zoals de Duitsers dat zeggen, ja en nee tegelijk.

Ja, we moeten waakzaam zijn. De rechtstatelijke instituties voorop, want de aanvallen op de rechterlijke macht en onze eigen beroepsgroep, de journalistiek, waren openlijk en zijn nog altijd niet teruggenomen.

Maar ook; nee. Er is nog geen man overboord. We zijn en blijven een coalitie-democratie, waar 75% van de kiezers níet heeft gekozen voor een partij die morrelt aan de onafhankelijkheid van de journalistiek en de rechtspraak.

Lees ook: De Schepping van Wilco Boom - de zoektocht naar kiezers leverde een persoonlijke verrassing op

‘Die inmiddels zeer bekende 3 letters’
Het heeft geleid tot een coalitieakkoord, waarin de waarde van beide expliciet benoemd wordt. En die zelfs versterkt moet worden, zo staat er zwart op wit.

Maar hoe viel dat dan te rijmen met een maatregel waarbij de journalistiek veel minder toegankelijk zou worden? Waardoor honderden journalistieke waakhonden in de regio verloren dreigden te gaan?  Ja, mensen, die inmiddels zeer bekende 3 letters, die de afgelopen weken, en zeker vandaag, hier centraal stonden. B T W.

Met de voorgenomen Btw-verhoging zouden we zelfs Polen en Hongarije rechts voorbij zijn gegaan. En alhoewel ik hier sinds vanmiddag in de verleden tijd durf te spreken, is het nog wel zaak dat het uitstel van het Btw-voorstel ook echt afstel wordt!

En waarom die bezuinigen op de publieke omroep, terwijl het publiek steeds meer behoefte heeft aan onafhankelijke en gecheckte feiten in een digitale overvloed van desinformatie?

En waarom die nog immers voortdurende inhoudelijke aanvallen op de journalistiek en de vrijheid van meningsuiting door partijleiders, die ook in de coalitie zitten? Het is niet normaal als onze schaduw-premier Wilders in tweets de publieke omroep blijft bedreigen met opheffing, omdat ze volgens hem een naar zijn wens te links geluid zou vertolken.

Net zo goed als het abnormaal is als die andere coalitiepartij, de BBB, de berichtgeving van de NOS wenst te beïnvloeden, omdat deze te gekleurd zou zijn.

De reactie daarop van minister Bruins verdient overigens een compliment. Hij maakte in antwoord op Kamervragen meteen duidelijk dat er geen verzoek tot onderzoek zou worden ingediend bij het Commissariaat voor de Media, inzake de woordkeus van de NOS redactie.

Niet normaal gaan vinden wat niet normaal is, zo noemt de uitstekende Volkskrantcolumniste Sheila Sitalsing dat

Van der Plas in strijd met de grondwet
En dan de laatste oprisping deze week, duidelijk bedoeld voor de bühne; ‘Verbied C’est Mocro!’, zo riep BBB-voorvrouw Caroline van de Plas.

Elk persoon met gezond verstand weet dat dit in strijd is met de grondwet en feitelijk censuur zou zijn. Maar, -en dan spreek ik juist de andere coalitiepartijen aan-, fijn als jullie ook meteen korte metten maken met zulke nonsens, waar toch een dreigende werking vanuit gaat die de werking van de rechtsstaat ondermijnt.

Het is immers aan een rechter om mogelijk haatzaaiende comments te laten verwijderen en niet aan de politiek om platformen te verbieden.

Er is dus wel degelijk werk aan de winkel, juist ook bij de coalitiepartijen, die zich op deze onderwerpen veelal alarmerend stilhouden. We hebben een extraparlementair kabinet, dat moet toch de ruimte geven om elkaar te blijven aanspreken op uitingen die de rechtsstaat aantasten?

Of op maatregelen die evident een negatief effect hebben op het goed functioneren van de journalistiek? Niet normaal gaan vinden wat niet normaal is, zo noemt de uitstekende Volkskrantcolumniste Sheila Sitalsing dat.

‘Wij zijn de kanaries’
Het is aan ons journalisten om het te signaleren, het is aan jullie, die die andere 75% vertegenwoordigen, om er iets mee te doen en je er over uit te spreken.

Wij zijn de kanaries, maar jullie zijn de beheerders van de kolenmijn. Wij geven wel aan als er geen zuurstof meer is, maar jullie moeten zorgen dat we niet stikken!

Wat is er nodig, voor die broodnodige zuurstof?

Koester de feiten, en niet de ongecontroleerde beelden en opinies; koester de narren van de macht, de cartoonisten, die in één beeld laten zien waar het wringt.

En geef ons de ruimte om veilig, pluriform, laagdrempelig toegankelijk en in volledige vrijheid ons werk te blijven doen.

Elk van deze voorwaarden heeft meer inhoud dan de omineuze woorden dat we de grondwet en persvrijheid allemaal zo belangrijk vinden. Het betekent je uitspreken als de journalistiek of de publieke omroep wordt weggezet als partijdig of onbetrouwbaar.

Het betekent blijven strijden zodat een veelkleurig journalistiek landschap kan blijven bestaan, zowel in het publieke als in het private domein. Ervoor zorgen dat de journalistiek toegankelijk blijft, met een stevige publieke omroep en private media, die liefst tegen btw 0-tarief hun nieuws kunnen verspreiden.

En garandeer dat wij de vrijheid houden om ons te blijven uitspreken, ook als het schuurt.

Zonder op te roepen dat mensen hun abonnement maar moeten opzeggen als een cartoon je niet zint, of dat we de publieke omroep het beste kunnen opheffen.

Wachten op een Europese Elon Musk
En dit vraagt -tenslotte- om een digitaal publiek domein, waar gezamenlijk gedragen waarden vindbaar en herkenbaar zijn, en niet de ideologische en commerciële belangen van enkele techbedrijven uit Californië en China. We hebben net in de VS gezien waartoe dat kan leiden.

Met name bij een eigenaar van een belangrijk medium, die daarmee persoonlijk de politieke smaak kan bepalen en daarmee feitelijk de macht kan overnemen.

Dat is misschien wel de meest belangrijke oproep van deze kanarie: zorg dat het digitale domein weer een publiek domein wordt, door regels te stellen aan de invloed die de (bazen) van techbedrijven hierop kunnen uitoefenen, en die de monopolypositie van de mondiale spelers doorbreken.

En ja, dat moet ook op Europees niveau. Maar waarom zouden we daarbij niet voorop lopen, zoals ook de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid in een recent advies voorstelt, in plaats van lijdzaam af te wachten tot een Musk ook in Europa de democratie naar zijn hand kan gaan zetten?