De Schepping van Wilco Boom: de zoektocht naar kiezers leverde een persoonlijke verrassing op

Aanvankelijk was ik van plan een boek te gaan schrijven over de samenwerking van GroenLinks en de Partij van de Arbeid. In 2017 had ik ‘De neergang van de PvdA’ gepubliceerd, over de monsternederlaag die de PvdA toen had geleden.

In de jaren daarna heb ik als politiek verslaggever voor de NOS van nabij gevolgd hoe de PvdA en GL langzaam maar zeker naar elkaar toegroeiden. Voor het eerst sinds de oprichting van de ChristenUnie in 2000 weer een partijfusie op handen in Nederland! Dat leek me een boek waard.

Maar de politieke aardverschuivingen in 2023 hebben ertoe geleid dat dit plan van tafel is gegaan. Want mijn hemel, wat gebeurde er veel in dat jaar. Om te beginnen de historische overwinning van BBB bij de provinciale- en Eerste Kamerverkiezingen. Daarna de val van Rutte’s vierde kabinet. Vervolgens de oprichting van NSC door Pieter Omtzigt en de winst die hij wist te boeken in november. Uiteraard de enorme overwinning van de radicaalrechtse PVV bij dezelfde Kamerverkiezingen. En ondertussen ook nog dat fusieproces van de linkse alliantie.

Dat leidde ertoe dat ik uiteindelijk besloot ‘De ruk naar rechts’ te gaan schrijven; zowel een reconstructie van alles wat er in de politiek was gebeurd in 2023, aan de hand van on the record-gesprekken met de betrokken politici, als een analyse van de maatschappelijke onvrede. En daarnaast besloot ik kiezers te interviewen die op de vier winnende partijen hebben gestemd (PVV, GroenLinks-PvdA, NSC en BBB), om inkleuring te krijgen bij de analyse. Uitgeverij Balans reageerde meteen enthousiast op dit plan.

Maar het bleek nogal ambitieus merkte ik gaandeweg, want doordat er veel politieke partijen betrokken waren bij al die gebeurtenissen, moest ik ook met veel politici spreken, heel veel. Daarnaast nog met wetenschappers en andere deskundigen over de oorzaken van de aardverschuiving en niet te vergeten de kiezers.

Wat de politici betreft ben ik begonnen bij de drie toenmalige regeringspartijen die grote nederlagen hadden geleden in november: CDA, D66 en CU. Mijn idee was: als zij willen, komt de rest vanzelf. En zo ging het ook. Van Bontenbal tot Bikker, van Yesilgöz tot Timmermans en van Omtzigt tot Van er Plas; uiteindelijk hebben bijna alle politici die ik voor mijn boek heb benaderd meegewerkt. Alleen Geert Wilders en Attje Kuiken wilden niet.

Het lastigst was het eigenlijk kiezers vinden die op de vier winnende partijen hebben gestemd. Via familie, vrienden en collega’s is het toch gelukt die te vinden. Een onverwacht gevolg van mijn vraag om tips in app-groepen van de familie was dat mijn twee zussen en twee neven met hun verhaal in het boek zijn gekomen. Iets wat ik van tevoren absoluut niet had zien aankomen.