banner persveilig

— donderdag 19 november 2020, 10:00 | 0 reacties, praat mee

Taaltip: litteken / lidteken

Wat is de juiste spelling: litteken of lidteken? En waar komt het woord vandaan? De juiste spelling is litteken.

In litteken zit het woord lijk verborgen – niet in de hedendaagse betekenis ‘dood lichaam’, maar in de oude, algemenere betekenis ‘vlees’ of ‘lichaam’. In de Middeleeuwen werd lijk vaak geschreven als lic of lik. Oudere vormen van litteken zijn onder meer licteken, likteken, lycteken en lijcteken. De k-klank van lic/lik veranderde onder invloed van de t van teken in een t, en zo ontstond litteken – eerst in de spreektaal, later ook in de schrijftaal.

Een litteken is dus een teken in het lichaam (lik/lijk). Daarmee konden vroeger allerlei ‘tekens’ bedoeld zijn, ook bijvoorbeeld moedervlekken en sproeten. Tegenwoordig kennen we litteken alleen nog maar in de betekenis ‘zichtbaar overblijfsel van een wond’.

De onjuiste spelling lidteken die je soms ziet, is mogelijk gebaseerd op de veronderstelling dat het om een samenstelling zou gaan van lid in de betekenis ‘lichaamsdeel’ en teken.

Lichaam en likdoorn
Het woord lijk komt in de oude betekenis ‘lichaam, vlees’ ook in twee andere woorden voor die we tegenwoordig nog gebruiken: likdoorn en lichaam.

Een likdoorn is een pijnlijke plek op de huid (vaak van de voet), ook wel eksteroog genoemd. Lik is dus het vlees (of de huid) en doorn is hier hetzelfde woord als bijvoorbeeld de doorn van een roos, maar dan in de overdrachtelijke betekenis ‘iets pijnlijks’.
In lichaam zit het oude woord haam, dat ‘omhulsel’ betekende: het lichaam werd dus gezien als het ‘omhulsel’, de buitenkant, van het lic/lik/lijk (‘vlees’). De k-klank van lic en de h van haam zijn samen een ch-klank geworden.

Lijk en lijf
Hoewel lijk en lijf maar één letter van elkaar verschillen en ook in betekenis dicht bij elkaar zitten, zijn deze woorden etymologisch niet met elkaar verwant. Lijf heeft in de verte met leven te maken; over de herkomst van lijk is verder niet zoveel bekend.

Bekijk meer van

Taaltip

Praat mee

Colofon

Villamedia is een uitgave van Villamedia Uitgeverij BV

Postadres

Villamedia Uitgeverij BV
Postbus 75997
1070 AZ Amsterdam

Bezoekadres

Johannes Vermeerstraat 22
1071 DR Amsterdam

Contact

redactie@villamedia.nl

Redactie (tips?)

Dolf Rogmans
Hoofdredacteur

Marjolein Slats
Adjunct-hoofdredacteur

Linda Nab
Redacteur

Lars Pasveer
Redacteur

Trudy Brandenburg-Van de Ven
Redacteur

Anneke de Bruin
Vormgever

Marc Willemsen
Webontwikkelaar

Vacatures & advertenties

redactie@villamedia.nl

Bereik

Villamedia trekt maandelijks gemiddeld 120.000 unieke bezoekers. De bezoekers genereren momenteel zo’n 800.000 pageviews.

Rechten

Villamedia heeft zich ingespannen om alle rechthebbenden van beelden en teksten te achterhalen. Meen je rechten te kunnen doen gelden, dan kun je je bij ons melden.