website over journalistiek

x

Villamedia heeft een app

 

Exclusieve inhoud Sluiten

Een NVJ-lid heeft dit artikel met je gedeeld. Gratis een maand alles lezen? Klik hier.

Een NVJ-lidmaatschap geeft je recht op:

  • Persoonlijk advies
  • Juridisch advies & rechtsbijstand
  • Perskaart
  • Korting op cursussen
  • Villamedia magazine

Word lid Verder lezen

Ruud Coolen van Brakel over vaccinatiedebat: ‘Organiseer altijd tegengeluid’

Raymond Krul — Geplaatst op dinsdag 25 september 2018, 11:00

© Duco de Vries

Lessen voor de pers In de vorige aflevering van de rubriek Lessen voor de Pers in Villamedia kwam Anne-Marie van Raaij, voorzitter van de Nederlandse Vereniging Kritisch Prikken aan het woord. Het interview kwam ons op de nodige kritiek te staan. Iemand als Van Raaij mag geen podium krijgen, was een veelgelezen reactie. Zelf vonden we ook dat we haar veel ruimte lieten om haar ideeën voor het voetlicht te brengen. Desalniettemin blijven de dilemma’s voor de journalistiek bestaan. Daarom besteden we nog een keer aandacht aan dit onderwerp, nu met Ruud Coolen van Brakel, directeur van het Instituut Verantwoord Medicijngebruik. Hij praat over de rol die media in zijn ogen moeten spelen in het verhitte vaccinatiedebat.

Eerst maar even meta: hadden wij van Villamedia Anne-Marie van Raaij van de Nederlandse Vereniging Kritisch Prikken (NVKP) mogen interviewen over haar relatie met de media?

Ruud Coolen van Brakel vond het geen gelukkige keuze. ‘Er is op zichzelf niets mis mee om proberen te achterhalen wat de drijfveren zijn van de anti vaccinatiebeweging, want zij spelen nu eenmaal een rol in het maatschappelijk debat. Voor een deel bestaat die beweging uit gekkies, mensen die net zo makkelijk UFO’s en de illuminati bij het debat halen. Daarnaast heb je de believers, waar ik Van Raaij en de NVKP toe reken. Daar zit een hele tricky kant aan. Een deel van die groep, onder wie homeopaat Van Raaij, heeft een financieel belang. Ze bieden allerlei onwetenschappelijke therapieën aan, voor mensen met zogenaamde bijwerkingen door vaccineren. De believers zijn alleen maar argumenten aan het zoeken die in hun eigen straatje passen, het vliegt alle kanten op en ze brengen geen enkel kader aan.’

En dus is het ook tricky als je dat soort mensen de ruimte geeft, vindt Coolen van Brakel. ‘Van Raaij gelooft dat de aarde plat is, dus als journalist geef je een podium aan een fantast. Dat is leuk voor een tv-programma als Paradijsvogels, maar niet in een serieus journalistiek medium. Ik zeg niet dat je haar per definitie moet uitsluiten, het gaat om de kleuring die je er aan geeft. Die kleuring bleef uit in het Villamedia-interview.’

De bottom line is dat je als journalistiek genoeg tegengeluid organiseert, zegt Coolen van Brakel. ‘En als dat tegengeluid niet direct voorhanden is, dan kun je die rol als interviewer op je nemen. Eva Jinek kan dat heel goed, die pakt de contra-rol en gaat er stevig tegenin. Helaas zag ik het tegendeel daarvan in een recente aflevering van M, dat een item had over medicinale cannabis. Daar zaten twee figuren de grootst mogelijke onzin te debiteren, zonder dat iemand hen tegensprak of kritisch benaderde. Met alle respect voor de redactie, maar dan sla je de plank behoorlijk mis.’

Discussie
Stel dat de IVM-directeur wordt uitgenodigd om in een talkshow één-op-één in discussie te gaan met Van Raaij, zou hij dat dan doen? ‘Ik zou het best kunnen, alleen is het weinig zinvol. Ik weiger aan een discussie mee te doen waarin de mening of het geloof van een ander gelijkgesteld wordt aan de feitenkennis die ik heb. Het heeft gewoon geen zin om in discussie te gaan met iemand die zegt dat de aarde plat is.’

Toch zou zo’n discussie twijfelende ouders wellicht kunnen helpen om hun standpunt beter te bepalen. ‘Misschien is dat zo’, zegt Coolen van Brakel, ‘maar je moet er ontzettend mee uitkijken. Eind 2016 maakte Pauw een uitzending met een kinderarts en drie moeders van de Stichting Vaccinvrij. Die dames zijn zo fanatiek dat ze gewoon je halve programma overnemen, die arts kwam er vrijwel niet aan te pas. Daarbij komt dat ik helemaal niet ergens wil gaan zitten met een houding dat ik doof ben voor alle kritiek. Ik ben bereid te luisteren en dat zet mij in een discussie met dit soort figuren meteen op achterstand.’

Want natuurlijk is het goed als journalisten kritisch naar het Rijksvaccinatieprogramma (RVP) kijken, vindt Coolen van Brakel. ‘We hoeven elkaar niets wijs te maken: er worden twee miljoen prikken per jaar uitgedeeld. Iedereen die beweert dat daarbij nooit iets misgaat, die liegt. Ondanks het feit dat het nut van vaccineren voor mij als een paal boven water staat, kun je best kritische vragen stellen: waarom het ene vaccin wel en het andere niet? Waarom de keuze voor een bepaalde leeftijdscategorie? Weten we echt genoeg over bijwerkingen op langere termijn? Allemaal legitieme vragen en eerlijk gezegd vind ik dat het RIVM en de overheid zich best wat transparanter mogen opstellen. Als een vaccin eenmaal is opgenomen in het programma, lijkt het net of je er geen kritiek meer op mag hebben en daar kun je best vraagtekens bij zetten.’

Betekent dit ook dat Van Raaij een punt heeft als ze zegt dat je in Nederland niet kritisch mag zijn over het Rijksvaccinatieprogramma? ‘Nee’, zegt Coolen van Brakel stellig. Mevrouw van Raaij mag niet kritisch zijn omdat ze geen enkel open oor heeft voor de positieve effecten van het RVP. Zij zegt in feite: niemand mag zeggen dat de aarde plat is. Daardoor stelt ze zichzelf buiten de werkelijkheid. Maar een ander, die erkent dat de aarde rond is, mag heus wel kritiek hebben over hoe we die aarde met z’n allen het beste kunnen inrichten.’

Steen in de vijver
Zelf baarde Coolen van Brakel opzien door in EenVandaag te zeggen dat het wat hem betreft een van de opties is om ouders te korten op de kinderbijslag als ze weigeren hun kinderen te vaccineren. ‘Het was een bewuste steen in de vijver. Ik had met de redactie van dat programma contact over de dalende vaccinatiegraad en dat het echt een probleem begint te worden. Toen zeiden ze: daar willen we best aandacht aan besteden, alleen hebben we een nieuwe invalshoek nodig. Ik had gezien dat de Australische regering ouders kort op de kinderbijslag – met succes. Dus toen dacht ik: dat kan hier ook.’

Het is een tip die Coolen van Brakel graag meegeeft aan het journaille: kijk eens wat vaker over de grens. ‘Als je twijfelt over bepaalde aandoeningen of geneesmiddelen, kijk dan eens hoe het in het buitenland gaat. In Florida is het percentage keizersneden meer dan 50 procent van alle bevallingen.  In België zijn er 300.000 mensen die een medische ontheffing hebben op het dragen van een autogordel, in Nederland een paar honderd. In Frankrijk hebben miljoenen mensen ‘crise de foie’, levercrisis, een aandoening die wij nul keer diagnosticeren! Ik wil maar zeggen: gezondheid is voor een groot deel een cultureel fenomeen. Door naar het buitenland te kijken, zie je zaken beter in perspectief.’

Coolen van Brakel wil nog iets kwijt over journalistiek over geneesmiddelen in het algemeen. Hij stoort zich eraan dat media soms zo gemakkelijk in de PR-val van de industrie trappen. ‘Wij zijn de enige neutrale partij die zich met geneesmiddelen bezighoudt. Iedere andere partij waarmee ik aan tafel zit, heeft een belang. Of het nu verzekeraars zijn, apothekers of de farmaceutische industrie. Journalisten houden vaak geen rekening met die belangen; ze zien ze niet of ze zijn verblind door de glanslaag van het nieuws.

Elk nieuw middel tegen kanker is de Heilige Graal. En hoe vaak hebben we al niet gelezen dat de mannenpil eraan komt? Ik kan je vertellen: die komt er never nooit aan. Let op: binnenkort lees je van alles over migraine en hoofdpijn. Waarom? Er komen nieuwe middelen op de markt en de industrie is dat nu al aan het inmasseren.’

Tot slot: vindt Coolen van Brakel dat media aandacht moeten besteden aan ouders die beweren dat hun kinderen schade hebben opgelopen als gevolg van de vaccinaties? ‘Moeilijk. Gisteren las ik op een Facebook-pagina een bericht van een vrouw die dacht dat haar 13-jarige dochter ongesteld was geworden door de HPV-prik. Mensen leggen allerlei verbanden die er niet zijn. Maar natuurlijk gaat er soms iets mis. Ernstige bijwerkingen zijn ongelooflijk zeldzaam, maar ze zijn er helaas wel. Media kunnen daar best aandacht aan besteden, als het maar in verhouding blijft staan tot de positieve effecten.’

Waarom twee afleveringen over vaccineren?


In het vorige nummer van Villamedia magazine kwam Anne-Marie van Raaij, de voorzitter van de Nederlandse Vereniging Kritisch Prikken (NVKP) aan het woord. Het interview kwam Villamedia op de nodige kritiek te staan. Iemand als Van Raaij, die beweert dat ‘de aarde plat is’, mag geen podium krijgen, was een veelgelezen reactie. Zelf vonden we ook dat we haar veel ruimte lieten om haar ideeën voor het voetlicht te brengen. Desalniettemin blijven de dilemma’s voor de journalistiek bestaan: hoe ga je als journalist om met ‘antivaxxers’? Wat doe je met de groeiende groep ouders die hun kinderen niet laten vaccineren of erover twijfelen? En heeft Van Raaij een punt als ze zegt dat het debat zo fel is dat je eigenlijk niet kritisch kunt zijn over het Rijksvaccinatieprogramma? Daarom besteden we nog een keer aandacht aan dit onderwerp, nu vanuit een andere invalshoek.

De lessen voor de pers van Ruud Coolen van Brakel
• Je hoeft antivaxxers niet uit de weg te gaan, maar organiseer altijd voldoende weerwoord. Ze moeten niet zomaar hun onwetenschappelijke theorieën over het voetlicht kunnen brengen. Dat geldt ook voor andere wetenschappelijke en medische onderwerpen.
• Kijk bij medische onderwerpen eens wat vaker hoe het in andere landen gaat. Het plaatst de feiten in perspectief en je ziet dat gezondheid voor een flink deel een cultureel fenomeen is.
• Trap niet in de PR-praatjes van de farmaceutische industrie en andere belanghebbenden. Doe zelf kritisch onderzoek naar nieuwe medicatie en therapieën en bevraag partijen zonder politiek of commercieel belang.
• Besteed aandacht aan de verhalen van ouders die slachtoffer zeggen te zijn van vaccinaties, maar scheid het kaf van het koren en zorg dat het in verhouding staat.

2 reacties

Om te reageren moet je een Villamedia Account hebben en moet je eerst ingelogd zijn.

  1. 1. guido jonkers, 27 september 2018, 14:21

    Wat een bizarre discussie.. Is dit een neutraal/objectief verhaal van Coolen..? Mijn hemel, wat een bias-verhaal. Vooringenomenheid straalt eraf. Een lesje van Ruud Coolen?? In het negeren van vooringenomenheid dan ws.?

    “Ze moeten niet zomaar hun onwetenschappelijke theorieën over het voetlicht kunnen brengen.”

    “Een deel van die groep, onder wie homeopaat Van Raaij, heeft een financieel belang. Ze bieden allerlei onwetenschappelijke therapieën aan, voor mensen met zogenaamde bijwerkingen door vaccineren. De believers zijn alleen maar argumenten aan het zoeken die in hun eigen straatje passen, het vliegt alle kanten op en ze brengen geen enkel kader aan.”

    Ik geef één link naar mijn website. Het verhaal is simpel; de vooringenomenheid OPZIJ en dan IN HET MIDDEN je informeren. GOED INFORMEREN. Zoals deze artsen deden; omdat zij op de universiteit maar één klein en kort hoofdstukje over vaccins/vaccinaties gelezen/geleerd hebben. Ws. ook nog eens onder de ‘supervisie’ van Big Pharma..
    Lees dit verhaal en dan is het ‘anti-vaccinatie’-debat ineens een ‘gezond-verstand’-debat..!!
    https://bit.ly/2xB78KI

    Alleen al het idee ‘dat je voorzichtig’ moet zijn met ‘tegenstanders van vaccinatie’ zegt meer over je journalistieke onafhankelijkheid/kracht, dan over deze vaak goedwillende, erudiete mensen..

  2. 2. F.S.A.M. van Dam, 27 september 2018, 16:08

    Het is een discussie die tien jaar geleden ook al gevoerd werd zie:  https://www.villamedia.nl/artikel/de-gemiddelde-journalist-is-een-medisch-analfabeet
    Goed dat Coolen de kat de bel weer eens aanbindt.


    Frits van Dam

Journalist van het jaar 2018

Villamedia Sluiten

Inloggen

Registreren

Vul onderstaande gegevens in voor exclusieve toegang voor NVJ-leden.