Rapport: onlinecensuur Rusland verdubbeld sinds invasie Oekraïne
De onlinecensuur en -surveillance in Rusland zijn sinds de invasie in Oekraïne in februari 2022 verdubbeld, signaleert Human Rights Watch (HRW) woensdag in een nieuw rapport. De Russische autoriteiten blokkeren steeds vaker in hun ogen ongewenste websites, bijvoorbeeld van onafhankelijke media, of ze verstoren het internet "om openbare veiligheid te beschermen". Dat moet stoppen, vindt de mensenrechtenorganisatie.
Duizenden websites zijn geblokkeerd, merkt HRW. Het gaat om pagina’s van politici in de oppositie, mensenrechtenorganisaties, onafhankelijke media en socialemediaplatforms. Dit alles “omdat ze niet voldoen aan de draconische Russische wetgeving die onlineactiviteiten reguleert”, schrijft HRW.
Zonder VPN kunnen Russen bijvoorbeeld ook niet naar Instagram of Facebook. Een VPN (virtual private network) is een middel waarmee gebruikers censuur kunnen omzeilen, maar naar schatting ongeveer de helft van de Russen weet niet hoe een VPN werkt. “En de autoriteiten blokkeren ze steeds vaker.” Daardoor stappen Russen over op Russische browsers en socialemediaplatforms, die worden gepromoot door de staat. Gebruikers lopen hierbij een groter risico dat hun persoonsgegevens aan de politie worden doorgegeven, ziet HRW.
Daarnaast zet de Russische staat techbedrijven zoals Apple, Google en Mozilla onder druk om VPN’s te verwijderen door te dreigen met boetes en blokkering. In het onderzoek zei Apple tegen HRW dat het noodzakelijk was om de Russische bevelen na te leven om de diensten beschikbaar te houden voor de Russische bevolking.
Ook bieden buitenlandse websites soms geen diensten meer aan bij gebruikers in Rusland door de sancties nadat het land Oekraïne was binnengevallen in 2022. Amazon zei in het onderzoek te voldoen aan de sanctiewetten en dat het bedrijf ook geen kantoren of infrastructuur in Rusland heeft sinds maart dat jaar.
Onderzoeker Anastasiia Kruope van HRW zegt dat de Russische autoriteiten al jaren de middelen uitbreiden om het internet af te bakenen “tot een streng gecontroleerd en geïsoleerd forum”. “Dit is in strijd met hun verantwoordelijkheden op het gebied van mensenrechten onder het internationaal recht.”
HRW roept Rusland op te stoppen met de censuur en overheidsbemoeienis met het internet. Ook zouden westerse overheden maatschappelijke organisaties in Rusland moeten ondersteunen en techbedrijven moeten weerstand bieden aan de staatsdruk, vindt HRW. Meer bij Human Rights Watch
Praat mee