Tegel Beeld en Geluid

— woensdag 6 maart 2013, 21:43 | 12 reacties, praat mee

Quotum opleiding journalisten onzinnig

Het is onzinnig om van bovenaf een quotum op te leggen op hoeveel journalisten er opgeleid mogen worden. Veel afgestudeerden komen weliswaar niet in de klassieke journalistiek terecht, maar is dat erg? Een klein aantal komt bij de NOS of de Volkskrant, de meerderheid wordt freelancer of gaat werken in een aanverwante sector zoals entertainment of bedrijfscommunicatie. Als scholieren dit weten en er bewust voor kiezen is dat een legitieme keuze. Het is dus onzin om te stellen dat de opleiding journalistiek opleidt voor de bijstand, stelt voorzitter Kai Heijneman van de Landelijke Studenten Vakbond (en afgestudeerd aan de Hogeschool voor de Journalistiek).

Ja, het klopt dat voor alumni journalistiek de banen niet voor het oprapen liggen. Waar je met een technische opleiding de banen voor het uitkiezen hebt, zit als journalist een vaste baan direct na je studie er gewoon niet in. Het is dus onzin om te stellen dat de opleiding journalistiek opleidt voor de bijstand. Het leidt op tot een onzeker maar uitdagend bestaan.

Toch is er vaak wel werk te vinden als freelancer, of een ander beroep waarbij je journalistieke vaardigheden ook in kan zetten. Daarbij kun je bijvoorbeeld denken aan tekstschrijver, voorlichter of redacteur voor een bedrijfsmagazine. Veruit de meeste oud klasgenoten van mij zijn echter freelancer. Soms noodgedwongen, vaak ook een bewuste keuze voor minder zekerheid maar meer flexibiliteit.

Scholieren zijn volwassen of bijna volwassen als ze hun studiekeuze maken. Op het moment dat ze volledig en eerlijk worden voorgelicht zijn zij prima in staat om hun arbeidskansen mee te wegen. Helaas kan er aan voorlichting op het hbo nog veel verbeterd worden. De opleiding journalistiek is hier zeker geen uitzondering op.

De sleutel zit hem in het duidelijk en eerlijk voorlichten. Voor een scholier is het belangrijk dat hij alle informatie krijgt aangeboden om een gedegen studiekeuze te maken. Als scholier wil je weten: wat voor soort lessen krijg ik? En met hoeveel medestudenten zit ik in een klas? Krijg ik massale hoorcolleges of is er intensief contact tussen docent en studenten in kleine groepjes.Maar je wil ook weten wat de kans op een baan (op niveau) is en het gemiddelde startsalaris van afgestudeerden. In de voorlichtingsfolders ontbreekt die informatie te vaak zo blijkt uit grootschalig onderzoek van de LSVb naar voorlichtingsbrochures.

Vijf hogescholen, waaronder Windesheim, waar ook een journalistieke opleiding zit, zijn nu begonnen met een studiebijsluiter. Hierop is bijvoorbeeld ook nadrukkelijk het verwachte startsalaris opgenomen. Dit is een eerste goede stap naar duidelijkere voorlichting. Zo wordt ervoor gezorgd dat de juiste scholieren zich aanmelden voor een studie journalistiek. Een studie die zij dan ondanks of juist dankzij het onzekere bestaan kiezen. Studenten die daar zo bewust voor kiezen, die komen er altijd wel.

Kai Heijneman is afgestudeerd aan de Hogeschool voor de Journalistiek en voorzitter van de Landelijke Studenten Vakbond

 

Bekijk meer van

Praat mee

12 reacties

Constance van Amstel, 6 maart 2013, 22:24

Ik denk dat een quotum wel degelijk zin heeft. Ik vrees namelijk dat de kwaliteit van de opleiding in het geding komt wanneer er les moet worden gegeven aan meer mensen.  Colleges ipv klassikale lessen. En minder individuele aandacht per student. Bovendien zal het unieke karakter van de opleidingen zal verloren gaan.

info@focuss22.nl, 7 maart 2013, 16:09

Een quotum is wel degelijk een oplossing. De markt is vol en door een quotum in te stellen kan men de markt weer gezond maken. Ik ben zo wie zo voorstander van afschaffing van het begrip vrije beroepen. Er zijn nu binnen de vrije beroepensector zoveel mensen. Er is een overkill, terwijl in andere sectoren zoals de zorg en de techniek wel degelijk een tekort is. Ok we willen allemaal een leuke baan. Ik denk dat een quotum toch mensen doet nadenken over de beroepskeuze.  Toen ik mijn opleiding volgde was een diploma nog verplicht. Praat ik over de jaren ‘90. Toen ik de markt op ging kwam deze voor fotografen net vrij. Ideaal om als zelfstandig ondernemer te beginnen als je geen studie gevolgd hebt. Ik had dit wel gedaan en een diploma geeft dan net nog iets meer dacht ik. Praktijk. Diploma ligt ergens op zolder en niemand die er naar vraagt. Ik had wel een koffer aan vakkennis bij me dat in de praktijk verder werd uitgebouwd. Het aantal fotografen was in het Zuiden des lands beperkt want je moest toch over de inhoud van het genoemde koffer beschikken. Echter toen de digitale fotografie kwam en daarmee ook al het randgebeuren werd het toegankelijker voor een leek.  (Zo lijkt het) en die leken hebben daarna de markt al snel overspoeld. Gevolg is dat de markt nu vol zit. Elke huisvrouw, puber etc gaat vaker aan de slag met fotografie. Velen als bijbaantje of extra, maar ten koste van de beroepskrachten. Die werden al snel te duur want mijn neefje doet het voor de helft van de prijs of erger nog, gratis met naamsvermelding.  Samengevat, de markt zit vol. Dit geldt ook voor journalisten. Als het onderwijs ze maar in de markt blijft pompen raakt de markt vol. Daarnaast er zijn genoeg mensen die wel kunnen schrijven die net als in de fotografie en de videobranche onder de prijzen gaan duiken waardoor het vak niets meer waard is en er een overkill komt. Het aanbod is groot, maar de vraag is klein. Daarom invoering van een quotum. Dat is toch ook in het geval van medisch personeel ?

Ance van Zoderteur, 7 maart 2013, 16:37

Volgens mij zit daar het euvel: met het oog op de arbeidsmarkt helpt een quotum alleen als ook het vrije beroep-principe aangepakt wordt - en dat lijkt me voor journalistiek toch een zeer lastig iets

Heb je het over puur onderwijs, dan kan een quotum helpen om de kwaliteit van het onderwijs te waarborgen. Het zou mij echter niet verbazen als instellingen dan juist gaan bezuinigen omdat ze minder studenten (en dus minder centen) binnen krijgen

Olivier, 8 maart 2013, 10:26

Ik denk dat een quotum een goed begin is. Plus vanuit OCW een heroriëntatie op de opleidingen die mediastudies aanbieden. Dat aantal is namelijk bijzonder hoog. Niet alleen de scholen voor de journalistiek, maar ook de postdoc-opleidingen en hbo-studies als media en entertainment. Iedereen vist in dezelfde tamelijk kleine vijver. Dat kan toch niet uit?

Zelf denk je dat alle studenten wel weten hoe lastig het voor ze gaat worden, maar helaas zie ik bij stagiares regelmatig nog iets heel anders. Laatst nog een jongen die optimistisch meldde de vacatures in de gaten te gaan houden als hij was afgestudeerd over een paar maanden. Dat is dus een vierdejaars. Ik werd er plaatsvervangend zenuwachtig van.

Mo Roso, 9 maart 2013, 11:36

Het overschot op de arbeidsmarkt van journalisten kent meerdere oorzaken. Ten eerste is journalistiek een vrij beroep, en wie de persvrijheid koestert, koestere ook dit principe. Bedrijfskunde (Smit), economie (Stellinga, Bouman), sociologie (Broertjes), geschiedenis (Van Vree), rechten, milieukunde: het zijn stuk voor stuk mogelijke voorportalen voor een journalistieke carriere. Ten tweede illustreert dat ook direct dat journalistieke en communicatieopleidingen geen monopolie hebben op de levering van journalisten. Gelukkig niet, want voor een goede analyse en beschrijving van trends in de samenleving of delen daarvan, heb je meer nodig dan je leert op journalistieke opleidingen. Ten derde helpt het financieringssysteem van hoger onderwijs erg mee aan het overschot op de arbeidsmarkt: het aanbieden van populaire studies zorgt voor instroom van studenten en meer budget. Invoering van quota helpt niets als het systeem van financiering van hoger onderwijs niet tegelijkertijd wordt aangepakt. De HBO-studies journalistiek hebben al een quotum afgesproken. Maar daar storen andere onderwijsinstellingen met opleidingen CMD, MIC, MEM, mediastudies, communicatie(wetenschappen), masters journalistiek etc zich niet aan. De door het ministerie van OCW ingestelde Commissie Doelmatigheid Hoger Onderwijs toetst aanvragen voor nieuwe (publiek gefinancierde) opleidingen en laat daarbij, als het goed is, de arbeidsmarkt een rol spelen. Deze commissie kan echter weinig doen als de arbeidsmarkt er na enkele decennia anders bij ligt.
Tenslotte is “iets met communicatie” doen het droombeeld voor menige middelbare scholier. Daarbij laten ze zich vooral leiden door de glamour rondom de (audiovisuele) media, hun peergroup en hun emoties - omdat de delen van hun hersenen waarin vooruit denken en planning zich nog moeten uitontwikkelen.
Ik ben erg benieuwd naar de eerlijkheid van de studiebijsluiters voor de opleidingen. Studiekeuze123.nl (die als bron wordt voorgeschreven), meldt o.m. de volgende resultaten:
arbeidsmarktprognose HBO journalistiek = slecht
idem HBO CMD = slecht
idem HBO communicatie = slecht.

Jurriaan Nijkerk, 13 maart 2013, 19:38

Beetje een onzinnige discussie. Want wie kan er in de toekomst kijken. Nu een numerus fixus, morgen een tekort? Dit is ook een mogelijkheid.

Het is bovendien ook niet gezegd dat iemand die journalistiek studeert ook daadwerkelijk de (Nederlandse) journalistiek in gaat. Het is een goede basis voor een ander beroep dan wel een vervolgstudie. Bovendien zijn er tussentijdse afhakers. 

Voor dat er dergelijk aannames worden gedaan is het aan te bevelen om een van de basisprincipes van het journalistenvak toe te passen, check en double check. Dus een klein onderzoekje naar de uitstroom van gediplomeerde journalisten en het aantal dat in hetzelfde jaar daadwerkelijk instroomt en daarna pas een reactie te plaatsen in de zin van ‘er zijn er te veel op de opleiding. Dat is de schuld van alle misère…’ Kan toch niet zo moeilijk zijn?

Jurriaan Nijkerk, 13 maart 2013, 19:46

Nog even een reactie op het commentaar van Jean Pierre Geussens.

Fotografie is altijd een vrij beroep geweest. De tijd waar hij op doelt was de tijd waarop er een vestigingsbesluit was voor fotografische bedrijven. Dit werd gedefinieerd als een bedrijf met ‘een open inrichting voor het publiek.’ Een fotowinkel dus. Het maken van portretten en huwelijksreportages voor particulieren werd hier mee aan de vestigingsvergunning gebonden ter bescherming van het publiek. In het Vestigingsbesluit Fotografische Bedrijven waren fotografie voor drukwerk, pers en publiciteit uitdrukkelijk niet begrepen. Een fotojournalist kon dus zonder enig papiertje aan de slag. En mocht zelfs een bedrijfsreportage maken omdat een bedrijf nu eenmaal geen consument is.

Ook toen waren er eigenlijk te veel ‘pers’fotografen…

Mo Roso, 13 maart 2013, 22:43

@Jurriaan: misschien moet je even de arbeidsmarktprognoses tot 2016 van het ROA (=Universiteit Maastricht) checken. Je kunt als arbeidsmarkteconoom op basis van uitstroom en vervangings- en uitbreidingsvraag een aardig beeld krijgen van de arbeidsmarkt voor de nabije toekomst.
Journalist is een vrij beroep en moet toegankelijk blijven voor iedereen die staat voor de vrijheid van meningsuiting, academicus of hbo’er, met of zonder een journalistieke opleiding. Maar laat de opleidingen eerlijk zijn over de arbeidsmarkt. En wees je als alumnus en freelancer bewust van je eigen keuze en de consequenties: je koos om toe te treden tot een vak waar het knokken is om elke opdracht. Onderscheid jezelf van de LOI-tekstschrijvers op basis van inhoud, specialiseer, bundel krachten in netwerken en maatschappen, voer een kwaliteitskeurmerk in dat een hoger tarief rechtvaardigt. Onderneem. Want dat ben je: ondernemer. Daar kunnen er nooit teveel van zijn.

Jurriaan Nijkerk, 14 maart 2013, 13:57

Reactie op reactie 8.
Beste Mo Roso,

(grappig pseudoniem, het betekent wanbetaler, wist je dat?)

Je gaat met mijn commentaar aan de haal. Exact wat je mij nu probeert te vertellen staat in mijn commentaar nr. 6. Feitelijk gericht aan de commentatoren 1 t/m 4.

Het kunnen leen en op basis daarvan conclusies trekken is een van de belangrijkste competenties voor een journalist.

Ik ken trouwens een paar LOI tekstschrijvers die het erg goed doen. Plus een aantal journalisten die ook een achtergrond hebben zoals, ik citeer je maar even:

...academicus of hbo’er, met of zonder een journalistieke opleiding….

Gelukkig zijn het er niet zo veel. Het zijn wel mensen die ik niet in mijn redactie wens te zien.

Het wel of niet een opleiding hebben is overigens geen enkele garantie voor het goed uit kunnen oefenen van een vak. Dit wordt geïllustreerd door degene die ooit de opleiding tot journalist uitvond. Deze kón onmogelijk een journalistieke opleiding hebben. ;-)

Jurriaan Nijkerk, 14 maart 2013, 13:59

Oeps, de laatste taalfout is altijd de voorlaatste.

Even een alinea verbeteren, mag wel he?

Het kunnen lezen en op basis daarvan conclusies trekken is een van de belangrijkste competenties voor een journalist.

Gelukkig ben ik niet onfeilbaar. Grinnik.

Mo Roso, 14 maart 2013, 15:17

@jurriaan: 1. ik gebruik geen pseudoniem, dit is mijn echte naam. 2. alleen mijn eerste alinea was in reactie op jou. Kennelijk ben je niet op de hoogte van het bestaan van dergelijk onderzoek.

Jurriaan Nijkerk, 16 maart 2013, 21:51

@ Mo

Je heet dus echt zo? Wat een coïncidentie.

Het zou overigens prettig zijn duidelijk te kunnen lezen wele alinea aan mij is gericht en welke alinea aan anderen. Maar dat is dus gelukkig bij deze door je rechtgezet.

Wel word ik nu echt nieuwsgierig: Waarop baseer je het volgende, ik citeer je even, mag vast wel:

Kennelijk ben je niet op de hoogte met het bestaan van dergelijk onderzoek.

Alleen maar nieuwsgierig hoor, meer niet.

Colofon

Villamedia is een uitgave van Villamedia Uitgeverij BV

Postadres

Villamedia Uitgeverij BV
Postbus 75997
1070 AZ Amsterdam

Bezoekadres

Johannes Vermeerstraat 22
1071 DR Amsterdam

Contact

redactie@villamedia.nl

Redactie (tips?)

Dolf Rogmans
Hoofdredacteur

Marjolein Slats
Adjunct-hoofdredacteur

Linda Nab
Redacteur

Lars Pasveer
Redacteur

Trudy Brandenburg-Van de Ven
Redacteur

Anneke de Bruin
Vormgever

Marc Willemsen
Webontwikkelaar

Vacatures & advertenties

redactie@villamedia.nl

Bereik

Villamedia trekt maandelijks gemiddeld 120.000 unieke bezoekers. De bezoekers genereren momenteel zo’n 800.000 pageviews.

Rechten

Villamedia heeft zich ingespannen om alle rechthebbenden van beelden en teksten te achterhalen. Meen je rechten te kunnen doen gelden, dan kun je je bij ons melden.