word studentlid

— woensdag 17 januari 2024, 11:36 | 0 reacties, praat mee

NPO-ombudsman: ‘Factchecken moet een core business van journalisten van de publieke omroepen zijn’

NPO-ombudsman: ‘Factchecken moet een core business van journalisten van de publieke omroepen zijn’
De Ombudsman: 'En wil je niet op die manier gecheckt worden, dan maar niet. Het zou veel zeggen als politici er huiverig voor zouden zijn. En dat zou de kijker/kiezer interessante nieuwe inzichten kunnen bieden.' - © Truus van Gog

Zorgen voor betrouwbare en controleerbare informatie hoort bij de journalistiek van de publieke omroepen, stelt NPO-Ombudsman Margo Smit. Daarom zouden publieke omroepen volgens haar het optuigen van een 'semi-live factcheck' moeten overwegen. 'In een debat of aan een talkshowtafel, en in campagnetijd of daarbuiten.' Laatste wijziging: 17 januari 2024, 13:05

De conclusie maakt deel uit van een onderzoek van de Ombudsman en haar team naar een aantal verschillende programma’s waarin politici te gast waren, tijdens de campagne voor de Tweede Kamerverkiezingen. Ook werd onderzocht welke thema’s de politici in die programma’s behandelden.

Daarnaast werd het publiek bij het onderzoek betrokken. Per mail confronteerde een kijker de Ombudsman bijvoorbeeld met de stelling dat politici op televisie te makkelijk wegkwamen met onjuiste informatie.

‘Laten we van deze verkiezingscampagne in elk geval onthouden dat politici op televisie van alles beweren dat bij nadere beschouwing volstrekt incorrect blijkt te zijn. De publieke omroep doet er naar aanleiding daarvan volgens mij goed aan te besluiten nooit meer een verkiezingsdebat live uit te zenden’, aldus de kijker. ‘In plaats daarvan: 1. eerst van alles wat wordt beweerd zoveel mogelijk factchecken; 2. de resultaten daarvan onderin in beeld brengen bij de uiteindelijke uitzending - laten we zeggen minimaal 3 uur na de opname. Misschien iets om Rob Trip en zijn collega’s voor te leggen?’

‘Zo makkelijk is het niet’
De Ombudsman won advies in bij René Sommer, hoofdredacteur van het factcheck-programma Pointer, maar die geeft de kijker weinig kans.

‘In Amerika doen ze het. Maar het is heel ingewikkeld. Het vraagt veel expertise. En in Amerika heb je maar twee partijen, je weet hoe die erin staan. Hier, met dat enorm gedifferentieerde politieke landschap, is het heel veel om te scheiden. Leuk, live factchecken, ik zou het graag willen, maar zo makkelijk is het niet’, zegt Sommer.

Bovendien denkt hij dat politici het niet leuk zullen vinden om ‘gecheckt’ te worden en vervolgens wegblijven. ‘We doen ondertussen wat we kunnen, en we zouden meer willen doen. Het is niet simpelweg en kwestie van er meer geld voor vrijmaken, je moet ook de tijd en de mensen met de parate kennis hebben.’

Ondanks deze toelichting beschouwt de Ombudsman de ‘semi-live factcheck’ nog niet als een verloren zaak: ‘Zouden de publieke omroepen gezamenlijk niet een machtsfactor kunnen vormen om zo’n semi-live factcheck in het leven te roepen? En wil je niet op die manier gecheckt worden, dan maar niet. Het zou veel zeggen als politici er huiverig voor zouden zijn. En dat zou de kijker/kiezer interessante nieuwe inzichten kunnen bieden.’

‘Van de Ombudsman moet aan het checken van beweringen altijd prioriteit gegeven worden. En in lekker Nederlands: factchecken moet dus een core business van de journalisten van de publieke omroepen zijn. In een debat of aan een talkshowtafel, en in campagnetijd of daarbuiten.’

Geert Wilders te gast in het NOS Jeugdjournaaldebat op 18 november 2023. Tekst loopt door onder de foto.

©Remko de Waal

‘Politici spraken in campagne weinig over inhoud’
In een eerder onderzoek constateert de Ombudsman dat de politici op televisie ook weinig over inhoud spraken.

‘Het zou de campagne van de inhoud worden”, zegt ze in de inleiding van dat bewuste onderzoek.

“Want het moest anders in Den Haag, het vertrouwen in de politiek moest terugkomen. De journalistieke programma’s wilden dit ook.” Het team van de Ombudsman sprak voorafgaand aan de campagne met veel NPO-programma’s om te vragen hoe ze de campagne gingen verslaan: “Ze onderstreepten allemaal: we richten ons op de inhoud en minder op de ‘poppetjes’ of de wedloop.”

Voor het onderzoek analyseerde het team van de Ombudsman de manier waarop Nieuwsuur, het NOS Journaal, Khalid & Sophie, Goedemorgen Nederland, Op1 en Ongehoord Nieuws tussen 1 en 21 november aandacht besteedden aan de verkiezingen. Voor deze programma’s werd gekozen omdat ze nieuws- en actualiteitenprogramma’s zijn die meerdere malen per week te zien zijn. Het team van de Ombudsman turfde waarover de politici die te gast waren in de programma’s spraken.

Amper gesprekken over economie
In deze periode waren in de geanalyseerde programma’s 204 politici te gast. In 141 gevallen werd gepraat over interne politiek. Slechts in 56 gevallen ging het inhoudelijk over de economie. Zaken als migratie (43 keer), klimaat (40 keer) en zorg (37 keer) werden minder besproken. De Ombudsman merkt op dat “er getalsmatig niet bovenmatig veel aandacht was voor het thema migratie/asiel dan voor een thema als economie”. Migratie was het onderwerp waar het kabinet-Rutte IV over viel.

Ook merkt de Ombudsman op dat “naarmate de campagne vorderde in de tijd, bij programma’s meer aandacht ging naar interne politieke zaken”. Nader onderzoek deed het team van de Ombudsman naar de lijsttrekkers van de vier ‘koplopers’ in de verkiezingen: VVD, GL/PvdA, NSC en PVV en waarover ze over werden bevraagd tijdens hun interviews. Vragen aan Pieter Omtzigt gingen veel over een mogelijk premierschap, constateert de Ombudsman.

Bij de andere drie lijsttrekkers lag de nadruk vooral op vragen over een mogelijke coalitievorming. GL/PvdA-leider Frans Timmermans was de lijsttrekker die het meeste over inhoudelijke thema’s sprak.

Bekijk meer van

NPO ombudsman

Tip de redactie

Logo Publeaks Wil je Villamedia tippen, maar is dat te gevoelig voor een gewone mail? Villamedia is aangesloten bij Publeaks, het platform waarmee je veilig en volledig anoniem materiaal met de redactie kunt delen: publeaks.nl/villamedia

Praat mee

Colofon

Villamedia is een uitgave van Villamedia Uitgeverij BV

Uitgever

Dolf Rogmans

Postadres

Villamedia Uitgeverij BV
Postbus 75997
1070 AZ Amsterdam

Bezoekadres

Johannes Vermeerstraat 22
1071 DR Amsterdam

Factuurgegevens

Villamedia Uitgeverij BV
Johannes Vermeerstraat 22
1071 DR Amsterdam

Contact

redactie@villamedia.nl

Redactie (tips?)

Chris Helt, hoofdredacteur

Marjolein Slats, adjunct-hoofdredacteur

Linda Nab, redacteur

Lars Pasveer, redacteur

Trudy Brandenburg-Van de Ven, redacteur

Rutger de Quay, redacteur

Sales

Sofia van Wijk

Emiel Smit

Teddy van der Laan

Webbeheer

Marc Willemsen

Vacatures & advertenties

vacatures@villamedia.nl

Bereik

Villamedia trekt maandelijks gemiddeld 120.000 unieke bezoekers. De bezoekers genereren momenteel zo’n 800.000 pageviews.

Rechten

Villamedia heeft zich ingespannen om alle rechthebbenden van beelden en teksten te achterhalen. Meen je rechten te kunnen doen gelden, dan kun je je bij ons melden.