Mirjam van Biemen las honderden Donald Ducks ter ontspanning, omdat de persoonlijke zoektocht zo’n enorm emotioneel proces was

Soms heb je mazzel en krijg je in één keer een boekencontract. Dat overkwam mij in 2015 toen ik op basis van een artikel in Volkskrant Magazine over een podcast die ik maakte direct een contract kreeg bij een bekende Nederlandse uitgeverij. Blijdschap alom, tot ik op een dag mijn partner er bij moest roepen omdat ik de mailtjes van mijn redacteur niet begreep. ‘Wat staat hier nou eigenlijk’ en ‘wat bedoelt ze hier, denk jij?’ Na vier jaar zwoegen stond er nog nauwelijks iets op papier en was het duidelijk dat mijn uitgever een ander boek wilde dan ik. ‘Misschien moest het niet eens over die zelfmoord van mijn moeder gaan?’ werd er gezegd.

De podcast ‘Mama wil weg’ die ik in 2014 voor de VPRO opnam, ging over het huisvrouwensyndroom. Een thema waar ik per toeval op stuitte toen ik onderzocht waarom mijn moeder in een inrichting in 1983 stierf. Ik was destijds acht jaar. Thuis was haar dood was taboe. Op mijn 35ste kreeg ik ‘mijn erfenis’ van mijn moeders tweelingzus: twee grote koffers vol met mijn moeders dagboeken. Ze wilde zelf journalist worden, las ik, maar werd huisvrouw omdat mijn vaders carrière voorrang had op die van haar. De podcast was een succes, maar bij mij knaagde er iets. Was dit de werkelijke oorzaak voor haar overlijden geweest? Of had het ook te maken met jeugdtrauma’s, een gewelddadig huwelijk en slechte begeleiding in de kliniek? Er moest dus nog een boek komen.

Na mijn vertrek bij de uitgeverij zat ik natuurlijk in zak en as. Wat een afgang! Of was het een zegen? Mijn zoekvraag bleef: waarom had mijn moeder dit gedaan? En niet zoals mijn uitgever wilde; een universeel verhaal over een hele generatie vrouwen die gebukt gingen onder dat huisvrouwensyndroom.

Maar hoe met al dit persoonlijke materiaal een goed leesbaar boek te schrijven? Ik besloot mijn moeders teksten woord voor woord uit te typen, zo kon ik het beter verinnerlijken. Daarna besloot ik mensen op te zoeken die haar in alle levensfases gekend hadden. Uiteindelijk resulteerde het in een reconstructie van haar leven, met mijzelf als zoeker door het boek heen. Het was een emotioneel proces dat ik soms maar net aankon. Tussendoor las ik voornamelijk de Donald Duck om te ontspannen, ik heb er honderden gelezen.

Het schrijven zelf stelde ik eindeloos uit omdat ik niet kon stoppen met zoeken. Pas toen ik een workshop verhalende non fictie schrijven volgde, besefte ik dat ik goud in handen had. Mijn literair agent halveerde het veel te dikke manuscript en bracht er lijn in, maar ook zij spitste zich toe op het huisvrouwensyndroom. Toen ze ermee de boer op ging, wilde Uitgeverij Ten Have het gelijk hebben. Zij koppelden me aan een fijne redacteur. Het eerste wat zij zei: ‘Vergeet dat huisvrouwensyndroom. Het gegeven dat je als achterblijver twee koffers van je overleden moeder krijgt is mooi zat.’ Een vrouw naar mijn hart. Al met al was het een langdurig en helend proces vol pieken en dalen. Als ik iets geleerd heb: blijf trouw aan je eigen wensen, dan komt de rest vanzelf.