— dinsdag 11 augustus 2015, 10:09 | 0 reacties, praat mee

Michiel Princen 8,4

We moeten niet klakkeloos korpschefs en vakbonden napraten als die weer eens roepen dat de politie ‘meer capaciteit’ en ‘meer bevoegdheden’ nodig heeft. En we mogen wel eens wat alerter zijn op vuige advocatentrucs. Dit en nog veel meer kan de journalistiek leren van ex-politieman Michiel Princen, auteur van het boek ‘De gekooide recherche’. Wie trekt de vroegere Telegraaf-redacteur na tien jaar knokken met witteboordencriminelen en lethargische chefs terug de journalistiek in?

Als het een undercoveractie was, dan was het wel een heel lange. En slecht betaalde, dat ook. Nee, ex-journalist Michiel Princen ging er écht voor als financieel rechercheur te Amsterdam. Zijn boek over die tien jaar, ‘De gekooide recherche’, is dan ook een must read voor elke onderzoeksjournalist.

‘Dat er in dit land überhaupt nog misdaden worden opgelost!’, riep mijn Financieele Dagblad-collega Siem Eikelenboom. De onder witteboordencriminelen zo mogelijk nog impopulairdere Vasco van der Boon (auteur van ‘De vastgoedfraude’) spreekt van ‘zweetopwekkend amateurisme’. ‘Ik hoop dat ze dit boek bij de politie uitbundig lezen.’

Princen ken ik van FEM/De Week. Daar stond ik in 1998 zes maanden op de payroll. Het credo van hoofdredacteur Jeroen Smit was: ‘Economie kan ook leuk zijn!’ – iets wat de halve redactie tot dan toe was ontgaan. Uitgever Peter de Mönnink geloofde heilig in het nieuwe weekblad. ‘Als hier geen markt voor is, ga ik wat anders doen’, riep hij intern strijdlustig.
FEM ging in 2009 ter ziele, De Mönnink is inmiddels topman van Sanoma. Maar dit terzijde.

Princen, die eerder werkte voor De Telegraaf, was door FEM gecontracteerd als onderzoeksjournalist. Al snel kwam hij met een kloeke coverstory over de Wallen. Omdat hij zo serieus leek, verraste het ons dat hij op een dag in een stokoude, Grease-achtige Amerikaanse slee kwam voorrijden. ‘Een jongensdroom!’ We wensten de trotse eigenaar veel sterkte met de benzine- en garagerekeningen (die hem inderdaad al snel zouden opbreken).

In 2003 sprak ik Princen opnieuw, in de kroeg. ‘Ik ben net financieel rechercheur geworden. Een nieuwe levensvervulling!’ Hij onthield zich vroom van details over de aard van zijn werkzaamheden.
In zijn boek doet hij dat bepaald niet.

In deel 1 verhaalt Princen van zijn uitputtingsslagen met Jan Dirk Paarlberg, de vastgoedmiljonair die afpersgeld van Willem Endstra wit waste voor Willem Holleeder, en oplichter Jonathan Tobing. Les voor journalisten: laat je nóóit intimideren door deftigheid en connecties. Kasteelheer Paarlberg was dik met Neelie Kroes.
Princen won uiteindelijk door idiote werkweken te maken en tot het einde toe ‘bovenop de zaak’ te blijven zitten. Want een zaak is pas klaar als de verdachte onherroepelijk is veroordeeld.

In deel 2 van het boek laat Princen zien dat journalisten niet te gemakkelijk korpschefs en vakbondsbestuurders moeten napraten die roepen dat de politie ‘een gebrek aan capaciteit’ of ‘een gebrek aan bevoegdheden’ heeft. De auteur spreekt zelfs van ‘een snoeptrommel aan bevoegdheden’, die alleen efficiënter moet worden benut.
Dat geldt ook voor de capaciteit. Onvoorstelbaar hoeveel manuren er worden verneuzeld, verginnegapt of anderszins in rook opgaan. Omdat Princen gek werd van de herrie werkte hij ’s nachts vaak door. Zijn meerderen gaven niet thuis als de ex-journalist weer eens kwam klagen. ‘Verbaas u niet, verwonder u slechts’, zei zijn chef telkens.

En er is geen sprake van dat een zij-instromer als Princen de kans krijgt om als manager bij de politie de productie- en kwaliteitseisen van de gemiddelde hoofdredacteur op te leggen. Dat wil zeggen: die van de húidige hoofdredacteur, geplaagd door oplagedalingen en krimpende marges. Vroeger verbaasde ik me er wel eens over hoe gepassioneerd ook sommige journalisten doende konden zijn met het voorkomen van RSI of een burn-out.

Ook beschrijft Princen wat voor vuige trucs advocaten uithalen om de rechtsgang te traineren (hetgeen rechters helaas vaak nog honoreren ook). Zo zal Bénédicte Ficq niet blij zijn met het boek.
In 2013, als hoofdredacteur van HP/De Tijd, vroeg ik een freelance onderzoeksjournalist om een kritisch artikel over dit onderwerp te schrijven. Hij bedankte voor de eer. ‘Ik heb die mensen nog nodig, sorry.’
Ook de journalistiek hangt soms van opportunisme aan elkaar.

‘De gekooide recherche’ is een ontluisterend boek over (doorgaans) mannen die graag gung-ho huizen binnenvallen, maar met aanzienlijk minder enthousiasme op zoek gaan naar de speld in de in beslag genomen hooiberg. Laat staan als de uren ‘op’ zijn. Dan gaat gewoon – Van der Boons ogen vielen uit hun kassen toen hij het las – de stekker uit een onderzoek.

Hoe moet het nu verder met Princen? ‘Politie en justitie nodigen me om de haverklap uit voor spreekbeurten’, laat de auteur vanuit Toscane weten. ‘Dat vind ik positief. En nee, het lijkt me geen windowdressing’.
Echter, twee dagen later ziet hij in NRC Handelsblad dat Gerard Bouman, de hoogste baas van de Nationale Politie, zijn boek niet eens heeft gelezen. ‘Er zijn véél interessantere boeken.’ Tsja.

De journalistiek hoeft Princen naar eigen zeggen niet per se meer in, maar als ik de hoofdredacteur van het FD was – die krant is volgens het boek ‘misschien wel de beste fraudekrant van Nederland’ – ging ik toch eens een kop koffie met de afgehaakte politieman drinken. Wat Eikelenboom en Van der Boon betreft is die van zeer harte welkom. ‘Werk zat!’

Zijn ex-collega’s zullen Princens artikelen overigens niet lezen. Een rechercheur leest uit principe geen kranten. Behalve de sportpagina’s van De Telegraaf.

Usp: 9 (zo’n boek bestond nog niet)
Leesbaarheid: 8,5 (noblesse oblige)
Onderkaak-op-schoenen-gehalte: 9
Impact: 7 (5e druk, maar korpschef Bouman las het niet)

Praat mee

Colofon

Villamedia is een uitgave van Villamedia Uitgeverij BV

Postadres

Villamedia Uitgeverij BV
Postbus 75997
1070 AZ Amsterdam

Bezoekadres

Johannes Vermeerstraat 22
1071 DR Amsterdam

Contact

redactie@villamedia.nl
020-30 39 750

Redactie (tips?)

Dolf Rogmans
Hoofdredacteur, 020-30 39 751

Marjolein Slats
Adjunct-hoofdredacteur, 020-30 39 752

Linda Nab
Redacteur, 020-30 39 758

Lars Pasveer
Redacteur, 020-30 39 755

Trudy Brandenburg-Van de Ven
Redacteur, 020-30 39 757

Anneke de Bruin
Vormgever, 020-30 39 753

Marc Willemsen
Webontwikkelaar, 020-30 39 754

Vacatures & advertenties

Karen Bais
020-30 39 756

Sofia van Wijk
020-30 39 711

Bereik

Villamedia trekt maandelijks gemiddeld 120.000 unieke bezoekers. De bezoekers genereren momenteel zo’n 800.000 pageviews.

Rechten

Villamedia heeft zich ingespannen om alle rechthebbenden van beelden en teksten te achterhalen. Meen je rechten te kunnen doen gelden, dan kun je je bij ons melden.